Dự hội nghị có các đồng chí: Nguyễn Linh Ngọc, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường; Đỗ Thông, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh; đại diện lãnh đạo Bộ Công thương, Văn phòng Chính phủ, Tập đoàn Công nghiệp Than- Khoáng sản Việt Nam, Tổng cục địa chất khoáng sản; lãnh đạo các các địa phương có hoạt động khai thác than trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh.
Hội nghị đã nghe báo cáo đánh giá thực hiện Thông báo số 109/TB-VPCP ngày 26-4-2008 của Văn phòng Chính phủ về sản xuất, kinh doanh than và các giải pháp xử lý nạn khai thác, chế biến, vận chuyển, kinh doanh than trái phép trên địa bàn tỉnh. Theo báo cáo, Bộ tài nguyên và môi trường, Bộ Công thương, UBND tỉnh Quảng Ninh, Tập đoàn vinacomin đã tích cực chủ động thực hiện Thông báo số 109 của Văn phòng Chính phủ, đồng thời phối hợp thực hiện các giải pháp có liên quan nhằm chấn chỉnh hoạt động khai thác, chế biến, vận chuyển, xuất khẩu than vùng Quảng Ninh, hạn chế tối đa tình trạng khai thác, vận chuyển, xuất khẩu than trái phép.
Theo đó, đến hết năm 2008, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã hoàn thành công tác thẩm định, cấp lại 63 giấy phép khai thác than cho 19 đơn vị trực thuộc Vinacomin trên tổng diện tích 160,6 km 2 với tổng trữ lượng địa chất đã cấp 973,8 triệu tấn, tổng trữ lượng khai thác 709,1 triệu tấn, tổng công suất khai thác 57,6 triệu tấn/năm. Bộ đã tiến hành thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật về môi trường, việc quản lý, khai thác than, qua đó đã kịp thời khắc phục, xử lý các sai phạm.
Đối với Bộ Công thương, đã ban hành theo thẩm quyền các quy trình, quy chuẩn, định mức kinh tế-kỹ thuật phục vụ quản lý hoạt động khoáng sản, hướng dẫn xuất khẩu khoáng sản (trong đó có than). Thực hiện tốt công tác quản lý xuất khẩu than chất lượng thấp qua khu chuyển tải Vạn Gia, nên đã ngăn chặn tình trạng xuất lậu than. Công tác thu mua than trôi nổi trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã được Bộ chấn chỉnh.
Cùng với các ngành chức năng trên, UBND tỉnh đã thành lập Ban chỉ đạo giải quyết tình hình khai thác, vận chuyển, tiêu thụ than trái phép, thành lập Ban điều tra các vụ án liên quan đến khai thác, vận chuyển và tiêu thụ than. Với nhiều biện pháp quyết liệt, việc khai thác than trái phép thời gian qua đã cơ bản được kiểm soát. Bên cạnh đó, các lực lượng chức năng của tỉnh phối với Bộ Công an xử lý các tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật. Trong 3 năm UBND tỉnh đã chỉ đạo các đơn vị chức năng chủ trì trên 30 cuộc thanh tra, kiểm tra trên 50 đơn vị khai thác than, kiểm tra tại các khu vực có nguy cơ khai thác than trái phép; xử lý đánh sập 3.255 lượt cửa lò, điểm khai thác, thu gom than trái phép; bắt giữ 4.139 vụ; thu giữ trên 360.000 tấn than các loại..
Vinacomin đã thực hiện các nghĩa vụ liên quan như: đã hoàn nguyên môi trường tại 31 điểm lộ vỉa với trị giá trên 20 tỉ đồng; đình chỉ khai thác than tại các lộ vỉa của Công ty Cổ phần đầu tư thương mại và Dịch vụ; phối hợp với các sở, ngành và chính quyền các huyện, thị xã của tỉnh Quảng Ninh hoàn thành cắm mốc tại thực địa theo ranh giới cấp phép khai thác theo quy định.
Bên cạnh những kết quả đạt được nêu trên, còn một số tồn tại như: Công tác quản lý, bảo vệ tài nguyên than trong ranh giới mỏ của các đơn vị thuộc Vinacomin còn nhiều bất cập; chế tài xử lý vi phạm hoạt động khai thác, chế biến, vận chuyển, kinh doanh than trái phép chưa nghiêm (chủ yếu là xử phạt hành chính) nên chưa đủ sức răn đe; vẫn còn tình trạng “đầu nậu” lợi dụng thu mua than trôi nổi trong dân với giá cao hơn của Vinacomin để kinh doanh trái phép…
Đại diện các Bộ, ngành phát biểu ý kiến
Tại hội nghị, đại diện các bộ, ngành, tập đoàn Vinacomin, đại biểu lãnh đạo các mỏ than trên địa bàn tỉnh đã tham gia phát biểu ý kiến, làm rõ một số kết quả đạt được trong việc thực hiện Thông báo số 109 TB/VPCP. Bên cạnh đó, các đại biểu đã nêu lên một số tồn tại, bất cập và đề xuất các giải pháp thực hiện như: cần có biện pháp để tháo gỡ việc cấp giấy phép khi tiến hành khoan thăm dò bổ sung để nâng cấp trữ lượng của tập đoàn Vinacomin; cho phép một Giám đốc có thể đồng thời điều hành 2-3 mỏ khai thác than (lộ thiên, xuống sâu…). Đề nghị các Bộ liên quan cấp phép cho khai thác xuống sâu (một số mỏ than Uông Bí, Đông Triều); cấp giấy phép khai thác lộ vỉa (than Vàng Danh); các mỏ than ở Cẩm Phả rất khó khăn về địa điểm đổ bãi thải than, không thuê được đất chỗ khác (vì không có trong quy hoạch). Cần quản lý chặt chẽ nguồn tài nguyên than nằm trong các hộ dân và khai thác một cách hợp lý đảm bảo lợi ích hài hoa về phát triển kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội. Đề nghị Chính phủ cần có cơ chế đặc thù cho ngành than về cấp phép thăm dò…
Phát biểu tại hội nghị, đồng chí Đỗ Thông, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh khẳng định: sau 3 năm thực hiện Thông báo số 109, tình trạng khai thác, vận chuyển, chế biến và tiêu thụ, xuất khẩu than trái phép đã được kiểm soát. Hoạt động sản xuất và kinh doanh than của các đơn vị thành viên và Tập đoàn Vinacomin ổn định và phát triển, góp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế- xã hội trên địa bàn tỉnh và vấn đề an ninh năng lượng Quốc gia, đặc biệt nhận thức của nhân dân về quản lý và bảo vệ tài nguyên than được nâng lên. Định kỳ UBND tỉnh và tập đoàn Vinacomin đều tổ chức họp kiểm điểm việc thực hiện kế hoạch đã ký, nhằm đánh giá tình hình triển khai và đề ra giải pháp phù hợp với thực tiễn.
Tuy nhiên, bên cạnh đó còn một số tồn tại hạn chế, vướng mắc như: việc đầu tư xây dựng các bến cảng tiêu thụ than theo quy hoạch còn chậm; việc thu mua, giải tỏa than tồn tại các bến bãi chưa đảm bảo tiến độ và yêu cầu; việc tiêu thụ và quản lý sử dụng than cuối nguồn chưa chặt chẽ; chế tài xử phạt các vi phạm chưa cao; công tác quản lý, bảo vệ tài nguyên than trong ranh giới mỏ của các đơn vị thuộc Tập đoàn Vinacomin còn nhiều bất cập…
Trên cơ sở đó, UBND tỉnh đã đề xuất các giải pháp để thực hiện như: Chính phủ cần sớm phê duyệt Quy hoạch phát triển ngành than đến năm 2015 và tầm nhìn đến năm 2025 làm cơ sở cho công tác quản lý điều hành sản xuất than ở Quảng Ninh; xem xét, nghiên cứu việc cấp giấy phép khai thác các điểm lộ vỉa nhỏ lẻ. Cần có chế tài xử lý nghiêm các vi phạm về hoạt động trái phép khai thác, vận chuyển than; cần điều chỉnh giá bán than nội địa phù hợp với giá than xuất khẩu. Đối với Tập đoàn Vinacomin cần có giải pháp để bảo vệ môi trường đối với các bãi thải than; có biện pháp quản lý tốt các hộ thương mại tiêu thụ than của Tập đoàn; tăng cường các biện pháp bảo vệ tài nguyên than trong ranh giới mỏ được giao.
Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Linh Ngọc nhấn mạnh: các hoạt động thăm dò, khai thác than phải được các đơn vị thực hiện đảm bảo đúng luật. Đối với các điểm than lộ vỉa nhỏ, lẻ nằm phân tán trong khu dân cư, đồng chí đề nghị Vinacomin rà soát lại báo cáo Bộ xem xét cấp giấy phép thăm dò, khai thác. Đối với những kiến nghị đề xuất thuộc thẩm quyền của Chính phủ, Bộ sẽ tập hợp để trình Chính phủ xem xét, giải quyết./.