Trong nền văn minh lá ngón này, là những cái chết bi thảm của con người. Người ta đã dùng lá ngón như một liều thuốc hữu hiệu để quên đi những sầu não, buồn tủi, ghen tuông…vv; nhưng cũng từ lá ngón mà nhiều người đã sử dụng nó như một loại vũ khí giết người hữu hiệu. Đã đến lúc phải rung lên hồi chuông cảnh tỉnh, cứu vớt những linh hồn ngu nguội.
Theo những con số thống kê mới đây về những vụ tự tử bằng lá ngón, thì đã số là rơi vào phụ nữ và trẻ em nữ. Bên cạnh đó một số vụ khác là bị đầu độc và ăn nhầm phải lá ngón; mà điển hình nhất là một số phép thuật của các thầy mo có phép biến hóa người thành âm binh bằng bảo bối “lá ngón”.
Về các vụ tự tử bằng lá ngón:
Ở nhiều vùng núi cao còn hoang sơ, bà con còn kể mãi về câu chuyện con “ma ngón” chuyên dụ dỗ người ta tìm đến cái chết cho mình và cho người khác bằng loài cây "ăn thịt" người. Con "ma ngón" nằm ngay trong sự mông muội và cả tính thật thà thô mộc của người vùng cao. Như trường hợp ở tỉnh Điện Biên, một em bé gái lấy chồng sớm, chồng mải đi học lớp 9 chả về chăn gối, đi lấy lá ngón ăn. Con trâu ăn lúa, bị bản phạt 10 thúng thóc, tiếc của rồi cũng tìm cây lá ngón.
Có thể kể thêm hàng loạt những vụ tự tử bằng lá ngón rất bi thảm, mà lý do người ta tìm đến cái chết thì rất vu vơ, nực cười. Tháng 6/2007, dân bản Pu Cai, xã Pú Nhi ngậm ngùi đưa tang chị Sùng Thị Pá (33 tuổi) vì cãi nhau với chồng mà ăn lá ngón chết, để lại 4 con nhỏ còi cọc, đói khát.
Như trường hợp cháu Lầu Thị Cho (17 tuổi) và Lầu Thị Đớ (18 tuổi) ở Xa Dung B, xã Xa Dung, huyện Điện Biên Đông đã rủ nhau vấn cạp gọn gàng, quần áo rất đẹp, chải chuốt rồi ăn lá ngón nắm tay nhau nằm chết. Khi phát hiện, hai cô gái đã tắt thở, mồm sè ra bọt xanh lá ngón, máu ộc ra đã khô quánh.
Cũng tại Xa Dung, chiến sĩ công an Sùng A Suốt đã từng phải giám định một vụ tự tử bằng lá ngón đau đớn hơn: 3 thiếu nữ Vừ Thị Xua, Vừ Thị Lia, Vừ Thị Lầu cùng rủ nhau “cưỡi lá chầu trời”, khi mà Lia mới bước sang tuổi 14 được có 1 ngày. Lý do các em tự tử tập thể là: vì bị bố mắng ức quá, chết đi cho bố biết tay.
Cũng tại bản Nàn Sản B, xã Xa Dung, thiếu nữ Lầu Thì Chứ ăn lá ngón tự tử chỉ vì cô em gái “đẹp duyên” lấy chồng trước, khiến Chứ tủi thân. Không tin được: cô bé Hà Thị Thu, 8 tuổi, ở bản Nà Sản 2 (Xa Dung) còn tìm đến lá ngón để chết chỉ vì bố mẹ cấm đi chơi, bắt lên nương chăn trâu!
Ba cháu bé ở Xa Dung đều mới chỉ 12 tuổi, tháng 6/2007, vì xem phim Tây trên tivi, thấy cảnh người ta tự tử lãng mạn, “mê” quá, mới rủ nhau cắt mái tóc dài chôn xuống đất, tế trời đất rồi ăn lá ngón tìm đến “cõi thần tiên”.
Trường hợp bà Cháng Thị Dế ở xã Xa Dung ăn lá ngón rồi, trong cơn quằn quại sắp đứt ruột chết, còn ép đứa con 11 tháng tuổi của mình cùng ăn để chết theo mẹ cho tiện bề bú mớm.
Tại Pú Nhung, cậu bé Hạng A Chu vừa cưới được cô vợ trẻ con tên là Sùng Thị Sếnh (chưa đầy 16 tuổi), hai “đứa” cãi nhau, Chu bực tức đi bứt lá ngón ăn và chết.
Theo thống kê mới nhất mà Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội, Công an Điện Biên thì: năm 2005, tỉnh có 31 vụ tự tử, làm 32 người chết, thì trong đó có 26 vụ dùng lá ngón. Tương tự, năm 2006 có 30 vụ tự tử thì 29 vụ dùng lá ngón.
"Từ năm 2004 đến nay, ở bản Dền Thàng đã có trên 100 trường hợp tự tử bằng lá ngón. 28 trường hợp đã tử nạn. Có lúc ở bản chỉ một tháng, con ma ngón bắt đi bốn mạng người".
Những vụ giết người bằng lá ngón
“Ma ngón” đáng sợ hơn, khi nó là âm binh để những tên “phù thủy” lòng lang dạ sói, biến thành công cụ giết người hàng loạt. Lực lượng Công an nhiều năm qua đã phải đối mặt với những chuyên án “lá ngón” cực kỳ phức tạp và đau lòng.
Năm 2005, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội, Công an Điện Biên thực hiện lệnh bắt giam đối tượng Thào Thị Bia, người ở bản Háng Trợ B, xã Pú Nhi, huyện Điện Biên Đông vì tội giết người (nguyên văn: “dùng rễ cây lá ngón đầu độc nhiều người”).
Bia 67 tuổi, là người gốc ở Mù Cang Chải, tỉnh Yên Bái. Thị Bia đã liên tiếp giết chết chồng, con gái và cháu gái của mình bằng một “vũ khí” duy nhất: lá ngón. Tòa án đã xử Thào Thị Bia với mức án 20 năm tù giam vì tội giết người.
Trường hợp chết vì không phân biệt được cây lá ngón
Trường hợp bà Nông Thị Lợi ở Bản Tuồng, xã Sơn Lộ, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng. Theo bà kể, mỗi lần đau yếu, người người bản Tày vẫn đi lấy lá, rễ cây về ngâm rượu uống cho khỏe gân cốt. Vào ngày 12/11/2007 bà đi chăn bò, cũng nhân thể nhặt hạt trẩu và bới rễ cây rừng về ngâm rượu uống để trị bệnh đau lưng. Và cút rượu của bà đã khiến 6 người đàn ông ra đi, để lại 6 người vợ trẻ, gần 20 đứa con côi cút và nỗi kinh hoàng vĩnh viễn, vì nhầm lẫn không phân biệt được đâu là cây thuốc và cây ngón.
Đặc thù của cây lá ngón và cách sơ cứu khi ăn phải lá ngón
Cây Lá ngón còn có tên là Co ngón, Thuốc rút ruột, Hồ mạn trường, Hồ mạn đằng, Đại trà đằng, Hoàng đằng, Câu vẫn, Đoạn trường thảo... Tên khoa học là Gelsemium elegans Benth (Medica elegans Gardn) Họ Mã tiền (LOGANIACEAE)
Cây Lá ngón thuộc loại cây bụi, thân gỗ nhỏ thẳng, dựa vào cây khác dài 10 -12m. Cành non màu xanh lục nhạt không có lông. Cành già màu xám nâu nhạt. Lá mọc đối không có lông, xanh bóng, lá nguyên, hình trứng, thuôn dài về hai phía, mũi lá nhọn. Hoa mọc thành chùm ở kẽ lá hoặc đầu cành, hoa màu vàng, mùa hoa từ tháng 6 - 10. Quả nang thon dài 1cm x 0,5cm, màu nâu xỉn. Hạt nhỏ, hình thận, màu nâu nhạt, có diềm mỏng giúp phát tán theo gió.
Mặc dù cây Lá ngón mọc tự nhiên, khá phổ biến ở miền rừng núi nước ta, Trung Quốc, Bắc Mỹ và có tên là Thuốc rút ruột nhưng nhân dân ta không dùng làm thuốc vì là cây cực độc (độc nhất trong các cây độc). Tất cả các bộ phận rễ, thân, lá, hoa, quả và hạt đều chứa các chất độc nguy hại. Một người lớn chỉ ăn nhầm phải ba Lá ngón đã có thể bị ngộ độc chết. Người bị ngộ độc Lá ngón có các triệu chứng mệt mỏi, chóng mặt, buồn nôn, chẩy nước bọt (xùi bọt mép), đau bụng dữ dội, mỏi cơ, đứng không vững, tim đập yếu, khó thở, đồng tử giãn và chết nhanh.
Ở Việt Nam và Trung Quốc, cây lá ngón được coi là một trong 4 loại cây có độc tính cao nhất (thuốc độc bảng A). Là một loại cây dây leo khá phổ biến ở miền rừng núi Việt Nam, Ấn Độ, Indonesia, Lào, Malaysia, miền Bắc Myanmar, Bắc Thái Lan, cũng như các tỉnh Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu, Hải Nam, Hồ Nam, Giang Tây, Vân Nam, Chiết Giang (Trung Quốc) và Đài Loan. Nó được tìm thấy trong các cánh rừng rậm và dày ở cao độ từ 200 m đến 2.000 m.
Những người đã từng suýt chết vì "con ma lá ngón" đều không thể quên khả năng giết người của nó. Lá ngón giết người dễ dàng và nhanh đến nỗi người ta tưởng nó là một thứ bệnh dịch khủng khiếp.
Cây lá ngón
Biện pháp cấp cứu cho những người ăn phải lá ngón là dùng nước xà phòng, bột ngọt, phân trâu cho nạn nhân uống để nôn lá ngón ra, rồi dùng nước súc ruột. Có thể lấy nước lá rau má hay lấy rau muống giã nhỏ cho người ăn lá ngón uống để giải độc, rồi chuyển ngay bệnh nhân đến cơ sở y tế.
Biện pháp giáo dục
Có những cái chết bằng lá độc mà không ai hiểu được nguyên nhân. Có khi người ta buồn quá, tù túng quá mà trở nên dại dột. Có lẽ họ muốn đi tìm cho mình một cõi khác, có nhiều ánh sáng hơn.
Người "chán sống" cứ tìm lên đó, vặt vài ba cái lá cho vào miệng... rồi chết một cách tức tưởi và dễ đàng. Cứ thế, người ta rỉ tai nhau rằng: Đang có một con ma ngự trị trong khu rừng đó, chỉ đợi trời tối là nó mò vào bản, rủ rê người đi ăn lá độc". Chính vì niềm tin đó, trước khi hái một lá ngón trên cây đế kết thúc cuộc đời mình, người ta không quên đào gốc cây chôn xuống đấy một đồng tiền.
Lá ngón chẳng biết từ bao giờ đỡ trở thành một thứ "vũ khí" của nhiều phụ nữ trong bản. Khi cãi nhau với chồng hoặc bị chồng phụ bạc, họ tìm đến lá ngón và coi cái chết là lối thoát duy nhất của mình.
Qua đó ta thấy rằng: người dân do thiếu hiểu biết, mù quáng và do sẵn có thứ độc dược cực mạnh - lá ngón - mà dẫn tới những thảm kịch đau thương. Ngoài ra, xã hội còn phải đề phòng về khả năng sử dụng lá ngón như một công cụ khủng bố, giết người hàng loạt. Điều này kêu gọi các cấp chính quyền, các tổ chức xã hội cần thiết phải có ngay các biện pháp giáo dục đối với từng người dân, có các biện pháp răn đe và hình phạt đối kết hợp giáo dục đối với những trường hợp sử dụng lá ngón làm dụng cụ giết người, nhằm ngăn chặn ngay những trường hợp chết vì lá ngón như trên.
