Việc giới thiệu danh nhân mà đường phố mang tên đã được báo SK&ĐS ngày thứ bảy 17/4/2010 trong mục Thời luận đề nghị qua bài viết Tên danh nhân đặt cho đường phố của tác giả Lê Quý Hiền (hiện trên mạng còn lưu: Thứ sáu, 16/4/2010, 19:51). Trong bài báo trên, tác giả viết: “Không ít công dân sống trên những con phố mang tên danh nhân hiện nay nhiều khi không biết người được đặt tên là ai, sống trong giai đoạn nào, công trạng cống hiến với dân tộc ra sao ngoài việc biết tên phố để ghi vào hộ khẩu, chứng minh thư, xác định nơi cư trú. Thật buồn bởi không lẽ công trạng, tên tuổi của danh nhân chỉ là phương tiện xác định địa chỉ”. Vậy là đề xuất của SK&ĐS từ gần 2 năm trước đã thành hiện thực, dù có muộn còn hơn không.
Việc ghi công trạng, tên tuổi danh nhân trên biển chỉ dẫn đường phố của Hà Nội là đáng hoan nghênh song còn nhưng bất cập sau:
- Biển ghi tên đường phố mang tên danh nhân là biển chỉ tên đường phố và ghi thêm công trạng tên tuổi danh nhân thì không thể đủ.
| Bài báo đăng trên Sức khỏe&Đời sống ra ngày 17/4/2010. |
- Những biển đường phố mang tên danh nhân nên giữ nguyên, nếu bị thay bằng biển mới sẽ gây lãng phí không cần thiết vì làm biển to hơn như đang làm sẽ tạo thành sự không thống nhất giữa các biển đường phố trong Thủ đô (ví dụ biển “phố Hàng Bông” và “đường Trần Hưng Đạo” sẽ to nhỏ khác nhau.
- Biển hiện nay mang tính thông tin tên đường phố nếu lồng ghép giáo dục lịch sử qua đôi dòng ngắn ngủi kèm trong biển sẽ ít tác dụng thậm chí dễ gây tai nạn giao thông khi người tham gia giao thông vừa đi đường vừa đọc lịch sử trên biển đường phố.
Có lẽ giải pháp tốt nhất như báo SK&ĐS từng đưa ra cách đây gần 2 năm là: “Một dạo ở Hà Nội có tin định tìm một khu đất dựng một "Văn Miếu" nữa nhưng sao không thể tìm mảnh đất ấy ngay trong lòng thành phố bằng cách trên mỗi phố, tại nơi trang trọng, đẹp đẽ và rộng rãi nhất dựng lên tấm bia đá khắc lên đó tên tuổi, cống hiến của danh nhân mà đường phố ấy mang tên. Cư dân trên đường phố hiểu hơn và tự hào về con đường, dãy phố mình mang tên, người nơi khác đến, kể cả khách nước ngoài cũng hiểu sâu hơn về thành phố. Nếu trong mỗi thành phố, trên những con đường đều có những tấm bia được dựng dưới bóng cây mát để nói về danh nhân thì chắc chắn đấy là cách dạy lịch sử hay nhất như mong muốn của Bác Hồ "Dân ta phải biết sử ta". Truyền thống và sự hiểu biết truyền thống nhiều khi phải được ngấm dần qua năm tháng một cách tự nhiên chứ không thể có ngay được qua một lớp học cấp tập, cung cấp dồn dập thông tin”.
Cách làm trên vừa trang trọng, vừa nghiêm túc và giới thiệu đủ hơn một cách khái quát về danh nhân được đặt tên cho đường phố. Nếu không làm được như trên thiết nghĩ dưới mỗi tấm biển đường phố mang tên danh nhân như hiện nay nên có tấm biển trang trọng ghi đầy đủ tên tuổi, công trạng danh nhân một cách đầy đủ, cô đọng và có nghệ thuật.
Biển 10 đường phố mang tên danh nhân hiện nay mới chỉ là chú thích tên danh nhân chứ chưa phải là mục đích để dân và khách đến được học và hiểu lịch sử trên đường phố.
Trên phố Lê Thái Tổ, tấm biển không đơn thuần chỉ ghi tên vị vua đầu tiên của nhà Hậu Lê, mà nay đã có thêm vài dòng chú thích để người dân hiểu hơn về ông.
Lưu Thủy