Các quần thể kiến trúc cổ lăng mộ thái giám Trung Hoa có một sức hấp dẫn kì lạ, vẻ trầm mặc rêu phong cùng những câu chuyện, những thân phận, những mảnh đời đằng sau cánh cửa vàng son Tử Cấm Thành càng khiến con người ta tò mò muốn tìm về một thời dĩ vãng.
Dạo khắp đất Bắc Kinh, đi tới đâu cũng có thể bắt gặp lăng tẩm, mộ chí thời Minh, Thanh, nhưng đặc biệt nhất vẫn là khu lăng mộ thái giám. Nói đặc biệt không phải vì quy mô của nó hoành tráng, mà bởi chính cái vẻ u tịch, âm khí nặng nề như chính những gì đã phủ lên cuộc đời của họ.
Bước chân vào khu lăng mộ Điền Nghĩa, nơi các thái giám gửi gắm chút tro tàn còn lại của mình, bất giác cảm thấy một điều gì như đè nặng lên tâm hồn. Từng viên gạch lát trên thềm rộng, từng hòn ngói loang lổ màu rêu như gợi nhớ về một thời xa vắng.
Những con người vì hoàn cảnh xô đẩy mà phải chấp nhận cắt bỏ một phần cơ thể để vào cung cấm hầu hạ vua chúa, vương phi. Của nả tích cóp cả đời cũng chẳng biết làm gì nếu không dựng chùa, xây mộ, tìm chút an vui tinh thần ở kiếp sau.
Khu lăng mộ Điền Nghĩa này còn có tên gọi là miếu Từ Tường tọa lạc dưới chân ngọn Thúy Vi khu Thạch Cảnh Sơn, ngoại ô Bắc Kinh. Điền Nghĩa là tên một thái giám thời nhà Minh được vua Vạn Lịch rất sủng ái.
Vật đổi sao dời, triều đại luân chuyển. Lăng mộ người thái giám này đã nhiều lần bị cướp phá, những vàng bạc, châu báu và đồ tùy táng có giá trị hầu như không còn, chỉ còn gạch ngói rêu phong, cảnh buồn u tịch sương tỏa sớm chiều và nỗi buồn man mác như dày thêm cùng với thời gian.
Một may mắn đối với những người yêu thích kiến trúc cổ là khu lăng mộ này được bảo toàn gần như nguyên vẹn cấu trúc với tam quan, nghi trượng, lầu các, hệ thống tượng đá, bia đá, miếu diện…Mức độ uy nghi, quy mô hoành tráng của nó đủ thấy chủ nhân ngôi mộ lúc sinh thời có thế lực và ảnh hưởng như thế nào, mặc dù chỉ là một thái giám.
Nếu so với lăng tẩm đế vương hay công hầu thì khu lăng mộ Điền Nghĩa chưa là gì, tuy nhiên nếu nhìn dưới góc độ kiến trúc và giá trị điêu khắc thì nó không kém cạnh bất cứ công trình kiến trúc lịch sử đồ sộ nào.
Những bức phù điêu, hệ thống tranh tượng bằng đá xanh đạt đến độ tinh xảo thể hiện nhiều đề tài đa dạng, từ bát âm, bát bảo, thất trân cho đến văn phòng tứ bảo, từ tứ bình tứ quý, bát tiên quá hải cho tới đề tài những câu chuyện dân gian. Tất cả được khắc họa một cách sinh động và đầy sức sống bởi những bàn tay tài hoa.
Dưới ánh nắng ấm áp, cái âm khí não nề của khu lăng mộ dường như tiêu tan đâu mất, chỉ còn lại những tác phẩm điêu khắc tinh xảo đẹp đến say lòng. Nếu quên đi cái không khí u tịch dường như luôn ám ảnh nơi đây, bước vào bảo tàng thái giám, người ta không còn cảm giác đang đứng trong một khu vườn mộ mà là giữa một kho báu nghệ thuật tuyệt vời.
Một số hình ảnh:
Bình Nguyên
