Mới đây, Bộ Công thương đã chủ trì họp với 32 Sở Công thương để bàn về hiệu quả cũng như giải pháp đối với “gói kích cầu” nông dân mua máy móc, thiết bị, vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp và vật liệu xây dựng nhà ở khu vực nông thôn. Dù đã triển khai được hơn 1 năm, nhưng dường như hiệu ứng lan tỏa của chính sách kích cầu này chưa được như mong muốn.
Nông dân vẫn khó khăn
Trong vòng xoáy của khủng hoảng kinh tế thế giới, nông dân được xác định là đối tượng gặp nhiều khó khăn và dễ bị tổn thương nhất. Để hạn chế những tác động tiêu cực này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định 497/QĐ-TTg nhằm hỗ trợ nông dân mua máy móc, thiết bị, vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp và vật liệu xây dựng nhà ở khu vực nông thôn. Theo số liệu chính thức từ Ngân hàng Nhà nước, tổng dư nợ cho vay hỗ trợ lãi suất theo quyết định này đến ngày 31/12/2009 đạt hơn 776 tỷ đồng. Tuy vậy, so với các gói hỗ trợ khác, mức dư nợ cho vay này còn khiêm tốn, chỉ chiếm 0,22% tổng dư nợ được hỗ trợ lãi suất theo các quyết định. Kết quả thực hiện Quyết định 2213/QĐ-TTg (sửa đổi bổ sung một số điều của Quyết định 497/QĐ-TTg) cũng không tăng lên được là bao, tính đến ngày 31/3/2010 là 146,9 tỷ đồng.
Vụ Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước) lý giải: “Tuy địa bàn nông nghiệp, nông thôn rộng lớn, nhưng đối tượng được hỗ trợ lãi suất hẹp hơn so với Quyết định 131, 443; đối tượng vay chủ yếu là các hộ sản xuất nhỏ lẻ nên số tiền vay rất nhỏ và ít hơn doanh nghiệp nhiều lần. Bên cạnh đó, mức tiền cho vay tối đa được hỗ trợ lãi suất (quy định tại Điều 5, Quyết định 497/QĐ-TTg) nhỏ hơn so với nhu cầu thực tế”. Trong khi đó, việc thực hiện Quyết định 2213/QĐ-TTg lại rơi đúng vào dịp Tết Nguyên đán nghỉ dài ngày nên kết quả chưa thể hiện được hết tác dụng của quyết định này.
Theo ông Nguyễn Duy Lượng, Phó Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam, những cản trở khiến nguồn vốn hỗ trợ chậm đến tay nông dân là: Điều kiện để hưởng hỗ trợ là phải mua máy móc trong nước, nhưng ở một số tỉnh giáp biên giới với Trung Quốc, nông dân rất thích máy của Trung Quốc, chưa so về chất lượng nhưng nó rẻ hơn rất nhiều, hợp với đồng đất trên cao, đồi núi và 1 máy có thể làm được 3 - 4 công dụng; nhiều địa phương, chủ tịch UBND xã không dám ký xác nhận nên nông dân khó tiếp cận vốn; Nhiều nông dân đã cắm “sổ đỏ” vay ngân hàng trước đó nên không còn sổ để thế chấp, vay vốn ưu đãi; Mức vay 7 triệu đồng/ha mua vật tư nông nghiệp là quá thấp, đơn cử như đầu tư cho 1ha chè cũng hết chừng 30 triệu đồng…
Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú nhận xét, dư nợ của 2 quyết định 497/QĐ-TTg và 2213/ QĐ-TTg chưa cao, nhưng nó đã có ý nghĩa hết sức tích cực. Tuy nhiên, điều khiến Thứ trưởng Nguyễn Cẩm Tú lo lắng là, nhiều địa phương còn chậm triển khai, thậm chí có địa phương còn chưa triển khai được 2 quyết định này. Tại hội nghị này cũng chỉ có 44/63 tỉnh, thành gửi báo cáo kết quả thực hiện về bộ. Điều này cho thấy các địa phương chưa quan tâm đúng mức tới gói kích cầu này.
Kéo dài thêm 2 - 3 năm
Để việc hỗ trợ lãi suất đối với nông dân có hiệu quả, Bộ Công thương kiến nghị Chính phủ tiếp tục kéo dài gói hỗ trợ lãi suất thêm 2-3 năm cho nông dân vay mua sắm máy móc, trang thiết bị nông nghiệp hiện đại, vật tư phục vụ sản xuất nông nghiệp và vật liệu xây dựng nhà ở khu vực nông thôn. Việc vay vốn ưu đãi ngắn hạn khiến nông dân mua sắm máy móc vội vã, không có sự lựa chọn. Vì vậy có thể mua phải sản phẩm kém chất lượng. Hoặc với mức vay 50 triệu đồng để mua vật liệu làm nhà ở khu vực nông thôn trong thời gian tối đa 12 tháng thì nông dân khó hoàn vốn đúng hạn.
Ông Nguyễn Duy Lượng kiến nghị: Chính phủ sớm ban hành danh mục ngành nghề được hưởng lợi từ gói hỗ trợ, đồng thời nâng mức vay mua vật tư nông nghiệp cho phù hợp với từng loại cây trồng. Về phía ngân hàng, cần chuẩn bị cân đối tốt nguồn vốn phục vụ nông dân. Mặt khác, nên mở rộng cho vay hỗ trợ lãi suất sang một số lĩnh vực khác như nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi gia súc gia cầm… Các lực lượng chức năng cũng cần tăng cường quản lý chất lượng, giá cả máy móc thiết bị tại thị trường nông thôn. Ngoài ra, các địa phương cũng nên đưa các tổ chức xã hội như: Hội Nông dân, Liên minh HTX Việt Nam… tham gia giúp nông dân tiếp cận vốn vay và sử dụng nguồn vốn hỗ trợ lãi suất có hiệu quả./.
Thu Hương (báo TNVN)