Tại cuộc họp báo chung sau hội đàm, hai ngoại trưởng tuyên bố cuộc đàm phán song phương đã có bước phát triển đáng kể và chắc chắn ngày ký kết đã tới gần nhưng không nói rõ thời gian.
Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov cho biết hiệp ước START mới sẽ yêu cầu cắt giảm cả vũ khí tấn công lẫn phòng thủ.
Ông thông báo hiện các nhà thương lượng của Nga và Mỹ vẫn đang khẩn trương làm việc với nhau tại Geneva (Thụy Sĩ) để lập dự thảo hiệp ước. Sau khi đại diện phái đoàn thương lượng hai nước thông báo kết quả thương lượng, hai bên mới xác định địa điểm và thời gian ký hiệp ước.
Tổng thống Nga Medvedev và Tổng thống Mỹ Obama vẫn hy vọng sẽ ký kết hiệp ước START mới vào ngày 12-4, cùng dịp diễn ra Hội nghị thượng đỉnh về an ninh hạt nhân tại Washington (40 nước tham gia).
Trong cuộc gặp Tổng thống Medvedev ngày 18-3, Tổng Thư ký LHQ Ban Ki Moon cũng mong mỏi hiệp ước START mới sẽ sớm được ký kết. Ông hy vọng hiệp ước START mới sẽ tác động tích cực đến hội nghị thượng đỉnh về an ninh hạt nhân vào tháng 4 tại Mỹ và hội nghị thượng đỉnh về Hiệp ước không phổ biến hạt nhân vào tháng 5 cũng tại Mỹ.
Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov (phải)và Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton gặp nhau tại Nga ngày 18-3.Ảnh: Reuters
Nga và Mỹ đã bắt đầu thương lượng về hiệp ước START mới từ tháng 5-2009. Theo dự thảo hiệp ước mới, hai bên sẽ tiếp tục cắt giảm số đầu đạn hạt nhân, phương tiện phóng đầu đạn hạt nhân, máy bay ném bom và một số loại vũ khí chiến lược khác.
Nguyên nhân trì hoãn ký kết hiệp ước START mới không chỉ do những bất đồng trong nội dung hiệp ước mà hai bên Nga-Mỹ vẫn đang đối mặt với một số khúc mắc lớn.
Chính phủ Nga đang đau đầu về kế hoạch triển khai hệ thống tên lửa đánh chặn tại Romania và Ba Lan của Mỹ. Ngày 16-3, Duma quốc gia Nga đã hăm he sẽ không thông qua hiệp ước START mới nếu không gắn hiệp ước với vấn đề hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ.
Trong khi đó, chính phủ Mỹ bực bội bởi thuyết phục mãi mà Nga vẫn không chịu ủng hộ trừng phạt Iran. Trong chuyến thăm lần này, Ngoại trưởng Hillary Clinton đề nghị Nga hoãn khánh thành nhà máy hạt nhân do Nga xây dựng tại Iran (sẽ hoạt động vào giữa năm nay) nhưng Thủ tướng Putin khăng khăng lắc đầu.
Hiệp ước START được Nga và Mỹ ký kết năm 1991, đi vào thực hiện vào cuối năm 1994. Hiệp ước gồm hai phần.
Phần một (hiệp ước START I) có mục tiêu: Cấm hai nước triển khai và đồng thời buộc cắt giảm các loại vũ khí chiến lược xuống còn khoảng 6.000 đầu đạn hạt nhân, 1.600 phương tiện phóng đầu đạn hạt nhân, máy bay ném bom, tàu ngầm chống tên lửa đạn đạo.
Phần hai (hiệp ước START II) có mục tiêu: Tiếp tục cắt giảm thêm số đầu đạn hạt nhân và tên lửa đạn đạo xuyên châu lục. Phần này chưa thực hiện vì năm 2002 Nga đã rút khỏi hiệp ước START II một ngày sau khi Mỹ rút khỏi Hiệp ước chống tên lửa đạn đạo.
Hiệp ước START hết hạn vào tháng 12-2009 nhưng vẫn tiếp tục có hiệu lực đến khi nào hiệp ước START mới được ký kết.
ĐĂNG KHOA (Theo Itar Tass, Xinhua, CS Monitor)