Kỳ1: Sạt lở... trái mùa
Nhiều năm qua, thường vào mùa mưa lũ, tình trạng sạt lở ven sông Tiền, sông Hậu mới gia tăng. Thế nhưng năm nay, đang trong nhưng tháng khô hạn, nạn sạt lở bờ sông nghiêm trọng vẫn xảy ra, gây ngạc nhiên cho nhiều người. Theo Sở TN - MT An Giang trên địa bàn tỉnh hiện có 42 khu vực ven sông bị sạt lở, với tốc độ sạt lở hằng năm từ 1 - 10m, cá biệt có nhiều nơi thuộc huyện Chợ Mới, thị xã Tân Châu sạt lở sâu đến 50m.
3 lần thoát chết, 8 lần dời nhà
Có lẽ là một trong những nạn nhân chịu thiệt hại nặng nề nhất của nạn sạt lở, ông Lê Tấn Lực, 68 tuổi (ấp Long Bình, xã Long Điền A, huyện Chợ Mới, An Giang), chỉ tay ra dòng sông Tiền, kể: “Nhà tôi lúc trước nằm ở khu vực gần giữa sông, cách chỗ tôi đứng hiện nay khoảng 150m. Tôi đã ba lần thoát chết và 8 lần di dời nhà cửa vì sạt lở”.
Theo lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp, tỉnh hiện có 85 điểm ở 43 xã, phường, thị trấn bị sạt lở. Riêng từ đầu năm 2010 đến nay, diện tích đất bị sạt lở đã hơn 12 ha với tổng chiều dài các khu vực bị sạt lở hơn 70 km. Ở Bến Tre, tình trạng sạt lở đang gia tăng tại các cồn trên sông Tiền thuộc huyện Chợ Lách.
Hiện, có 5/6 cồn ở khu vực này đang bị sạt lở. Ông Lê Văn Nguyện, một người dân trên 50 năm sống ở ấp Phú Bình thuộc cồn Phú Đa, lo lắng: “5 năm trước, từ nhà tôi ra tới mé sông khoảng 400m, nhưng nay chỉ còn chừng 50m”. Thành phố Cần Thơ cũng có hàng trăm điểm sạt lở, tập trung ven sông Hậu. Sạt lở nghiêm trọng nhất hiện nay là khu vực ven sông Cần Thơ dọc tỉnh lộ 923, khu vực thi công cầu Cái Răng, sông Trà Nóc, một số cồn trên sông Hậu …
Di dời rất khó khăn
Theo ông Lê Hùng Cường, Chủ tịch UBND huyện Hồng Ngự (Đồng Tháp), xây dựng các cụm tuyến dân cư (CTDC) rồi đưa dân sống trong vành đai sạt lở vào ở là giải pháp cơ bản để chống nạn sạt lở. Tuy nhiên, đến nay trong số 4.000 hộ thuộc diện phải di dời khỏi vùng có nguy cơ sạt lở ven sông Tiền và sông Hậu thuộc tỉnh Đồng Tháp thì chỉ mới có hơn 300 hộ di dời. Ông Đặng Ngọc Lợi, Phó Giám đốc Sở NN - PTNT tỉnh Đồng Tháp, cho biết qua khảo sát, gần 80% số hộ phải di dời do sạt lở là hộ nghèo, cuộc sống rất khó khăn. Nếu dỡ nhà cũ di dời đến nơi ở mới thì phải tốn thêm tiền xây dựng lại.
Ở một số địa phương, người dân cũng đang yêu cầu chính quyền địa phương xây kè chống sạt lở ven sông, nhưng gặp khó khăn về kinh phí. Ông Bùi Thanh Liêm, Trưởng phòng Kinh tế huyện Chợ Lách, cho biết: “Trước đây, Nhà nước đầu tư làm đê bao khép kín các cồn, nhưng do người dân không bảo quản nên hiện bị sạt lở. Hiện nay, Nhà nước khuyến khích người dân tự làm đê bao để họ quan tâm bảo dưỡng. Riêng những điểm sạt lở xung yếu ảnh hưởng đến an sinh của người dân thì huyện sẽ nhờ tỉnh hỗ trợ”. Trước yêu cầu này, ông Huỳnh Văn Be, Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre, nêu quan điểm: “Không thể chỗ nào lở là phải bỏ tiền xây kè, chỉ ở những nơi trọng yếu thì mới có thể kè vì rất tốn kém. Cụ thể như tại TP.Bến Tre, chỉ làm bờ kè vài cây số ven sông Bến Tre thôi mà đã ngốn cả ngàn tỷ đồng”.