Hé lộ bí ẩn về cụ rùa Hồ Gươm

He lo bi an ve cu rua Ho Guom

Kỳ 2: Vì sao cụ rùa cô đơn? Câu hỏi đang được rất nhiều người dân quan tâm, là chính thức còn bao nhiêu cụ rùa đang sống trong Hồ Gươm? Và một "cụ" đang ngự trong tủ kính ở Đền Bảo Sơn có mối quan hệ ra sao với cụ rùa hiện tại? Quay về lịch sử, xem ra sự cô đơn của cụ rùa Hồ Gươm đang sống cũng đáng phải bàn luận.

Từ “chuyên án” về cái chết cụ rùa “ông”...

Cuối tháng 4 năm 1968, một góc Hồ Gươm bất ngờ xôn xao khác lạ, nhiều người hiếu kỳ đã tập trung xem cụ rùa nổi, trong khi thủ đô luôn đặt trong tình trạng báo động vì máy bay Mỹ bắn phá. Ngay lập tức, công an đã có mặt để nắm bắt và giải quyết tình hình. Nhưng không như thường lệ, cụ rùa lần này nổi lên với nhiều biểu hiện khác lạ, mặc dù đã dùng mọi cách đẩy cụ ra xa bờ, nhưng "cụ" vẫn không thể hiện động thái gì và lại bơi vào bờ. Nhìn kỹ thì phát hiện ra, phía trên lưng "cụ" có một vết thương khá lớn và đang rỉ máu. Hiện tượng đặc biệt này ngay lập tức được báo lên cấp trên, chờ lệnh cứu chữa vết thương cho cụ rùa. Lúc này, tất cả được đặt cho một giả định: "cụ" bị trúng mảnh bom đạn từ hai hôm trước.

Yếu tố linh thiêng gắn liền với lịch sử dân tộc khiến việc cứu chữa cụ rùa được đặt lên tầm quan trọng. Thuốc kháng sinh, đá lạnh (những thứ cực kỳ khan hiếm thời đó) đã được chuyển đến ngay lập tức. Tuy nhiên, mọi nỗ lực đều bó tay, cụ rùa mất lúc 14h ngày 28/4/1968. Người ta đã tiến hành cân đo cụ, kết quả như sau: Chiều dài: 1,9m, chiều ngang: 1,1m, cao: 0,3m, nặng chừng trên 2 tạ.

Sau khi cụ rùa chết, theo yêu cầu từ Ủy ban Hành chính Hà Nội, người ta giải phẫu "cụ" để xem nguyên nhân cái chết của cụ rùa. Người của Cty Công viên đến, xác định vết thương trên lưng chếch về phía trái hình tròn, đường kính 5cm, sâu 6cm xuyên tới phổi cụ rùa. Trước mắt, lãnh đạo thành phố giao cho ngành Công an làm rõ nguyên nhân cái chết; giao cho Công ty Công viên thực hiện bảo quản giữ gìn tiêu bản rùa Hồ Gươm để trưng bày cho nhân dân biết. (Hiện nay cụ rùa vẫn còn được đặt trong tủ kính tại Đền Ngọc Sơn - Hà Nội).

Tuy nhiên, cái chết bất thường của cụ rùa khiến các lãnh đạo TP đứng ngồi không yên. Ngay lập tức, một chuyên án điều tra về cái chết cụ rùa Hồ Gươm được lập, nhằm truy tìm cho bằng được thủ phạm đã gây ra vết thương trên mai cụ rùa.

Không mấy khó khăn, mục tiêu đã được xác định, ngày hôm trước (27/4/1968), Quốc doanh Cá thuộc Công ty thực phẩm Hà Nội được phép tổ chức đánh bắt cá ở Hồ Gươm. Nguồn tin từ một số nhân viên Quốc doanh Cá cho hay là Công ty có thuê bảy người bên ngoài thực hiện việc đánh bắt cá. Trong lúc thuyền của ông Thu (nhân sự thuê bên ngoài) thả lưới vét, thì có một cụ rùa rất to bám vào lưới, gỡ mãi không ra, thậm chí còn bị cụ rùa kéo cả thuyền đi. Buông tay ra thì mất lưới, không đánh được cá, có khi còn chìm cả thuyền. Bực bội, ông Thu ghìm rùa vào cạnh thuyền, lấy xà -beng đâm mạnh vào mai rùa, xuyên thủng cả vào trong. Có lẽ vì đau quá, rùa mềm móng, ông Thu mới gỡ được lưới. Do thọc sâu quá, phải khó khăn lắm, ông Thu mới rút được xà -beng ra. Như vậy, thủ phạm làm chết rùa đã được xác định và bị truy tố theo pháp luật.

Song, có lẽ vì biết được hậu quả của việc mình làm nên ông Thu trốn biệt. Mặc dù các trinh sát điều tra biết được quê ông Thu ở huyện Vũ Thư (tỉnh Thái Bình) nhưng không tổ chức truy tìm vì tình hình chiến tranh bắn phá ngày càng ác liệt. Sự việc được bỏ qua, không còn ai nhắc đến nữa.

...Đến giả định về một đại gia đình nhà rùa

Câu chuyện đặc biệt này khiến chúng tôi phải quay lại tìm Tim McCormack, chuyên gia thuộc Chương trình bảo tồn Rùa châu á (một người khá am hiểu rùa Hồ Gươm (như đã được ĐS &PL đã phản ánh trên số báo trước) nhằm tìm đến mối liên hệ với cụ rùa hiện tại, Tim cho biết: "cụ" đã chết để trong Đền Ngọc Sơn cùng loài với cụ đang sống, thuộc loài Rafetus swinhoe, một loài rùa mai mềm đặc biệt hiếm trên thế giới. Vì không được tiếp cận trực tiếp nên chúng tôi không thể xác định được cụ bao nhiêu tuổi, nhưng chắc chắn rằng "cụ" đã rất già. Tôi chỉ có thể khẳng định, tại Hồ Hoàn Kiếm hiện chỉ có một cá thể thuộc loại này đang sinh sống.

Vậy, giới tính của cụ rùa đã mất và "cụ" còn lại như thế nào? Quả thực, đến thời điểm này vẫn chưa có một công bố chính thức nào về điều này. Tuy nhiên "cụ" đã mất được xác định là: ông rùa, vậy còn "cụ" đang sống? vẫn là một câu hỏi chưa được trả lời.

Theo "nhà rùa học" -GS. Hà Đình Đức, cụ rùa hiện tại cũng đã có trên 700 tuổi, và một loại chỉ duy nhất có ở Hồ Gươm nên được ông đặt tên quốc tế là Rafetus Leloi, chứ không phải là con giải Thượng Hải như một vài người đã nói. Mặc ai nói ngược, nói xuôi, ông Đức vẫn một mực khẳng định, đây là loài mới được phát hiện. Hiện tại, Hồ Gươm chỉ có một cụ rùa, nhưng ít ai biết rằng, đã có rất nhiều cụ rùa bị đánh bắt.

Theo nhiều nguồn tin mà chúng tôi thu thập được thì ngoài cụ rùa đang sống, một "cụ" được ngự tại Đền Ngọc Sơn, còn một cụ rùa Hồ Gươm xấu số nữa cũng đã bị giết, hiện bộ xương đang được bảo quản trong chùa Hưng Ký (Hoàng Mai, Hà Nội), nơi cất giữ cổ vật của Bảo tàng Hà Nội. Cụ rùa này cũng bị một vết thương lớn ở trên mai. Điều lạ lùng là cái chết của cụ rùa này là một bí ẩn mãi mãi không được khám phá. Chỉ đến khi "cụ" chết nổi lềnh bềnh trên mặt hồ, người ta mới phát hiện và vớt "cụ" về lọc lấy bộ xương đem bảo quản. Ngoài ra, có một dấu tích cho biết, còn có một cụ rùa đang được chăm sóc ở ao Bán nguyệt, cạnh chân núi Nùng (trong khuôn viên vườn Bách thảo Hà Nội).

Như vậy, theo nhiều nguồn tài liệu khác nhau, đến giờ phút này, đã có đến 4 cụ rùa Hoàn Kiếm xuất hiện (chưa kể đến một cá thể đang nghi vấn có họ hàng ở hồ Đồng Mô). Điều này đưa ra giả định về một gia đình cụ rùa Hoàn Kiếm đã tồn tại hàng nghìn năm nay, nhưng đến hiện tại thì chỉ còn duy nhất một "cụ" đã khá già cỗi.

Trần Quyết

(Còn nữa)

Theo nhiều nguồn tin mà ĐS &PL thu thập được thì ngoài cụ rùa đang sống, một "cụ" được ngự tại Đền Ngọc Sơn, còn một cụ rùa Hồ Gươm xấu số nữa cũng đã bị giết, hiện bộ xương đang được bảo quản trong chùa Hưng Ký (Hoàng Mai, Hà Nội), nơi cất giữ cổ vật của Bảo tàng Hà Nội. Cụ rùa này cũng bị một vết thương lớn ở trên mai. Điều lạ lùng là cái chết của cụ rùa này là một bí ẩn mãi mãi không được khám phá. Chỉ đến khi "cụ" chết nổi lềnh bềnh trên mặt hồ, người ta mới phát hiện và vớt cụ về lọc lấy bộ xương đem bảo quản. Ngoài ra, cũng có một dấu tích cho biết, còn có một cụ rùa đang được chăm sóc ở ao Bán nguyệt, cạnh chân núi Nùng (trong khuôn viên vườn Bách thảo Hà Nội).

Tin mới