Cuộc hành trình theo chân Bác tại Thái Lan không chỉ để tìm về cội nguồn mà còn là cuộc hành trình trở lại với truyền thống tốt đẹp của gia đình. Nơi chôn nhau cắt rốn của họa sỹ Bằng Lâm là một tỉnh nghèo của Thái Lan, tỉnh Nakhonphanom. Nơi đây đã nuôi dưỡng tâm hồn ông lớn lên theo từng câu hát ru ầu ơ của mẹ, theo từng nhịp đập của đất nước Việt Nam đang gồng mình chống lại giặc Mỹ. Và cũng tại nơi đây, ông đã biết cầm máy ảnh trước khi biết cầm cây bút vẽ. Từ nhỏ, Bằng Lâm đã được ông cụ thân sinh hướng đến chụp ảnh chân dung. Ông nội của họa sỹ Bằng Lâm là một vị thầy lang đã có công nuôi giấu Bác vào năm 1929 tại cửa hàng thuốc Bắc của gia đình. Và 4 người con của cụ đã được Bác lần lượt đặt tên là: Cách, Mạng, Thành, Công chứa đựng tâm nguyện của Người. Cha của họa sỹ Bằng Lâm là phóng viên ảnh Báo Hải Phòng, Nguyễn Bằng Sâm đã được Bác đặt tên là Cách.
Tiếp nối truyền thống gia đình, năm 16 tuổi, họa sỹ Bằng Lâm trở về Việt Nam tham gia chiến đấu tại chiến trường đường 9 Nam Lào rồi gia nhập bộ đội hải quân, được cử đi học mỹ thuật. Ông vừa là người chiến sỹ, vừa là nghệ sỹ. Nhiếp ảnh đã bổ trợ rất đắc lực cho ông trong hội họa, giúp ông ghi chép nhanh cảnh vật. Còn hội họa lại giúp ông theo đuổi những hình mẫu trong sáng tác. Đó là hình ảnh anh bộ đội cụ Hồ trong thời chiến và trong thời bình. Bao ký ức hào hùng và khốc liệt của cuộc chiến đã trở thành chất liệu ngồn ngộn cho những sáng tác của họa sỹ Bằng Lâm.
Đồ dùng đơn sơ của Bác được trưng bày tại ngôi nhà ở tỉnh Nakhonphanom
Hòa bình lập lại và cuộc sống bộn bề cứ kéo ông đi mải miết, sau 40 năm họa sỹ Bằng Lâm mới trở lại Thái Lan. Cảnh vật cho dù đã đổi khác nhưng ông không khỏi chạnh lòng khi thăm lại mảnh đất mình đã từng sinh ra và lớn lên. Đặc biệt, khi nghĩ về Bác, ông lại càng thấy cảm phục Người. Những nơi mà Bác đã từng sinh sống và hoạt động cách mạng tại Thái Lan phần lớn đều nằm ở những vùng sâu, vùng xa hẻo lánh của Thái Lan. Người đã chọn những nơi rừng thiêng, nước độc để làm nơi ở, nơi hoạt động. Và sau 40 năm quay lại, để tới được những địa danh ấy chỉ có một con đường duy nhất là… cuốc bộ.
Trong 9 tỉnh mà Bác đã đặt chân tới, ông mới đi được 3 tỉnh là: Thủ đô Bangkok, tỉnh Nakhonphanom, tỉnh Uđon khá dễ dàng vì những nơi này đều đã xây nhà hữu nghị Việt Nam-Thái Lan. 6 tỉnh còn lại thực sự là một thách thức với họa sỹ. Ông cần tới sự giúp sức của những người Việt Nam đã từng sinh sống tại Thái Lan chỉ đường. Mà theo Bằng Lâm: “Có lẽ, tôi sẽ nhờ đến thế hệ con cháu của những Việt kiều Thái Lan, chứ các cụ có biết thì cũng gần 100 tuổi cả rồi”. Quá trình kết nối những con người của lịch sử lại với nhau, Bằng Lâm lại càng thấy trân trọng công lao to lớn của Bác. Và điều đó càng làm tăng thêm quyết tâm hoàn thành bằng được bộ ảnh “Hành trình theo chân Bác tại Thái Lan” của ông.
Bên cạnh dự định về một bộ ảnh theo chân Bác, họa sỹ Bằng Lâm còn đang ấp ủ dự định về một bộ ảnh có 1.000 chân dung các văn nghệ sỹ của Việt Nam thuộc tất cả các ngành nghề nghệ thuật để bổ sung tiếp theo vào bộ ảnh ông vừa triển lãm năm 2009. Ông nói rằng: “Thế mạnh của tôi là những bức ảnh chụp chân dung vì được thừa hưởng truyền thống của gia đình”.
