Sau nhiều lần trì hoãn, đầu tuần này, Bộ Giao thông - Vận tải (GTVT) đã chính thức trình Chính phủ Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 76/2007/NĐ-CP ngày 9/5/2007 về kinh doanh vận chuyển hàng không và hoạt động hàng không chung.
Nếu được Chính phủ thông qua, 8 pháp nhân có giấy phép kinh doanh vận chuyển hàng không, kinh doanh hàng không chung và 3 tổ chức, cá nhân có giấy chứng nhận hoạt động hàng không còn hiệu lực sẽ là những đối tượng chịu tác động của Nghị định mới.
Trong số 30 điều khoản được phân bổ trong 4 chương của Dự thảo, điều được các doanh nghiệp hàng không trông đợi nhất là việc làm sáng tỏ những quy định liên quan tới điều kiện về vốn đối với hãng hàng không có vốn đầu tư nước ngoài – khoảng trống pháp lý trong kinh doanh hàng không hiện nay.
Được biết, với vấn đề nhạy cảm này, tại Điều 11 của Dự thảo, Bộ GTVT trình Chính phủ 2 phương án. Theo phương án thứ nhất, hãng hàng không có vốn đầu tư nước ngoài phải đáp ứng điều kiện là bên nước ngoài không chiếm quá 49% vốn điều lệ; một cá nhân hoặc pháp nhân nước ngoài không chiếm quá 30% vốn điều lệ; một cá nhân/pháp nhân Việt Nam phải giữ phần vốn điều lệ lớn nhất.
Còn theo phương án thứ hai, hãng hàng không có vốn đầu tư nước ngoài phải đáp ứng điều kiện là bên nước ngoài không chiếm quá 30% vốn điều lệ đối với hãng hàng không; một cá nhân hoặc pháp nhân nước ngoài không chiếm quá 20% vốn điều lệ; một cá nhân hoặc pháp nhân Việt Nam phải giữ phần vốn điều lệ lớn nhất.
Đối với phương án thứ hai, Bộ GTVT thừa nhận, đầu tư nước ngoài bị hạn chế, nhưng bù lại, sẽ hạn chế tối đa tình trạng doanh nghiệp thành lập hãng hàng không trên giấy chỉ với mục đích bán cổ phần thu lợi, trục lợi, như trường hợp các hãng hàng không Đông Dương (Indochina Airlines), Trãi Thiên.
Liên quan tới quy định về chuyển nhượng, tặng cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài theo hình thức đầu tư trực tiếp, Dự thảo quy định: hãng hàng không chỉ được phép thực hiện việc chuyển nhượng, tặng cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài sau 2 năm kể từ ngày bắt đầu khai thác vận chuyển hàng không, cung cấp dịch vụ hàng không chung và phải tuân thủ các quy định tại Điều 11.
“Nếu nhà đầu tư nước ngoài nắm được cổ phần chi phối, ngoài việc mất quyền kiểm soát hữu hiệu đối với hãng hàng không nội địa, còn dễ dẫn đến tình trạng chuyển giá như đã từng xảy ra tại một số loại hình kinh doanh khác”, Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng lý giải tại Văn bản trình Chính phủ số 8689/TTr-BGTVT.
Để tránh một vụ Indochina Airlines thứ hai, Bộ GTVT cũng đề xuất nâng vốn pháp định của doanh nghiệp kinh doanh vận chuyển hàng không. Theo đó, trong số 3 mức vốn pháp định tối thiểu để gia nhập thị trường được đề cập tại Dự thảo, các hãng khai thác đến 10 tàu bay sẽ phải có tối thiểu 700 tỷ đồng nếu muốn mở đường bay quốc tế (quy định cũ là 500 tỷ đồng) và 300 tỷ đồng nếu chỉ khai thác vận chuyển hàng không nội địa (quy định cũ là 200 tỷ đồng).
Bên cạnh đó, số lượng tàu bay duy trì trong suốt quá trình khai thác vận chuyển hàng không, hoạt động hàng không chung vì mục đích thương mại phải đảm bảo tối thiểu là 2 chiếc và số lượng tàu bay thuê có tổ lái đến hết năm khai thác thứ ba không chiếm quá 30% đội tàu.
Mặc dù siết chặt lại những quy định này, nhưng Dự thảo cũng tháo gỡ bớt khó khăn cho doanh nghiệp khi đưa ra quy trình mới được xem là có lợi cho nhà đầu tư. Đó là, nhà đầu tư có thể làm đề án thành lập hãng hàng không, làm hồ sơ xin cấp phép mà chưa cần giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, chưa phải “giam vốn” tại ngân hàng làm vốn pháp định.
Trao đổi với phóng viên Báo Đầu tư, lãnh đạo một hãng hàng không tư nhân cho biết, quy định mới này, nếu được thực hiện, sẽ gỡ khó phần nào cho các nhà đầu tư mới, vì không phải đảm bảo vốn pháp định trong một thời gian dài chờ cấp phép kinh doanh.