Tới năm 2020: Sẽ có năm tuyến đường sắt
Để giải quyết vấn đề giao thông đô thị ở Thủ đô, tại một cuộc hội thảo mới đây của Hà Nội, người đứng đầu TP, ông Nguyễn Thế Thảo, đã nhận định rằng, chỉ còn có cách đi lên cao hoặc chui xuống dưới đất. Nếu chui xuống đất, theo ông Thảo, còn nhiều vấn đề không làm ngay được, chỉ còn giải pháp đi lên cao là khả thi nhất, tuy ảnh hưởng tới mỹ quan.
Xây dựng đường sắt trên cao sẽ giúp Hà Nội giải quyết bài toán ùn tắc (Ảnh: T.Linh)
Một trong những giải pháp đưa ra là hoàn thiện mạng lưới giao thông trong đó có việc xây dựng hệ thống đường sắt đô thị với năm tuyến, trước mắt tới năm 2020.
Tuyến số 1: Yên Viên - Ngọc Hồi sẽ thay thế tuyến đường sắt hiện tại qua trung tâm TP bằng tuyến đường sắt trên cao với tổng chiều dài 27km và có 16 ga từ Yên Viên tới Ngọc Hồi. Trong đó, giai đoạn 1 Gia Lâm – Giáp Bát với 15 km đang được thực hiện thiết kế kỹ thuật để hoàn thành và đưa vào khai thác năm 2015 với số tiền đầu tư khoảng 1 tỷ USD. Còn 12 km từ Gia Lâm tới Yên Viên và Giáp Bát tới Ngọc Hồi sẽ được tiến hành trong giai đoạn 2, được đầu tư tiếp khoảng 500 triệu USD và dự kiến hoàn thiện vào năm 2017. Tất cả số vốn 1,5 tỷ USD sử dụng tiền vốn ODA từ Nhật Bản.
Tuyến 2A, Cát Linh – Hà Đông cũng sẽ là tuyến chạy trên cao với 13km, 13 ga, tốn khoảng 500 triệu USD. Hiện tại tuyến này đang hoàn thành thiết kế kỹ thuật và theo kế hoạch sẽ được khởi công xây dựng trong năm nay và hoàn thành vào năm 2013.
Tuyến đường sắt thứ ba là tuyến Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo - Thượng Đình dài 35,2 km. Đây là tuyến được xác định là xương sống cho khu vực đô thị hiện tại và tương lai. Trong đó, đoạn Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo sẽ có 8,5km đi ngầm với 10 ga và năm nay sẽ triển khai thiết kế kỹ thuật để tới 2016 sẽ hoàn thành với vốn đầu tư 1,2 tỷ USD. Còn đoạn Trần Hưng Đạo - Thượng Đình dài 5,7km đi ngầm, có 5 ga với 700 triệu USD và hoàn thành vào năm 2018.
Tuyến thứ 4 sẽ từ Nhổn – Ga Hà Nội – Hoàng Mai dài 21km, trong đó tuyến từ Nhổn đến ga Hà Nội hiện đang được chuẩn bị xây dựng theo dự án của TP Hà Nội. Sau năm 2020 sẽ phát triển tuyến này lên tới Sơn Tây, khi đó chiều dài toàn tuyến sẽ là 48km.
Một tuyến nữa có dạng vòng tròn, kết nổi các tuyến để tương lai thành tuyến đường sắt đô thị hoàn thị hoàn chỉnh dài 53,1 km.
Tuyến cuối cùng sẽ từ Nam Tây Hồ - Ngọc Khánh – Láng – Hòa Lạc có chức năng kết nối trung tâm TP Hà Nội với các khu đô thị dọc theo hành lang Láng – Hòa Lạc dài 34,5 km.
Theo ông Lưu Xuân Hùng, Phó Giám đốc Ban dự án Đường sắt đô thị Hà Nội, trong giai đoạn trước mắt sẽ xây dựng tuyến đường sắt đô thị Hà Nội – Hà Đông, tuyến Nhổn – ga Hà Nội, đoạn tuyến đường sắt trên cao Gia Lâm – Giáp Bát.
Theo khảo sát từ các dự án này, đường sắt đô thị giúp người dân đi lại không bị ảnh hưởng bởi tắc nghẽn giao thông đường bộ. Khi hoàn tất các tuyến theo quy hoạch thì hệ thống này có thể phục vụ 2,6 triệu lượt khách mỗi ngày với cự ly trung bình 7,8km/hành khách/lượt.
Vốn chủ yếu đi vay
Theo tính toán, nhu cầu vốn để thực hiện phát triển hạ tầng giao thông vận tải cho Hà Nội đến năm 2020 vào khoảng 18 tỷ USD, trong đó vốn cho phát triển đường sắt đô thị cần khoảng 9 tỷ USD.
Hiện các tuyến Yên Viên- Ngọc Hồi, tuyến 2A, tuyến Nam Thăng Long - Thượng Đình, tuyến Nhổn – Ga Hà Nội – Hoàng Mai đang triển khai và là vốn đi vay ODA của Nhật Bản, ODA của Pháp, Cơ quan phát triển Pháp, , Ngân hàng phát triển châu Á, Ngân hàng đầu tư châu Âu.
Riêng Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) đang tài trợ cho Hà Nội dự án hỗ trợ kỹ thuật “Phát triển đường sắt đô thị gắn kết với phát triển đô thị ở Hà Nội” nhằm xây dựng quy hoạch phát triển và chiến lược thực hiện cho các ga của tuyến đường sắt 1 và 2 và các công trình có liên quan.
Trước nỗi lo về tài chính, ông Hùng trấn an rằng các dự án sẽ huy động vốn từ nhiều nguồn khác nhau. Tới giai đoạn vận hành, ngoài doanh thu từ vé, còn có doanh thu từ các hoạt động thương mại gắn liền với hoạt động của đường sắt đô thị ở khu vực quanh các ga bao gồm cả không gian ngầm và dọc hành lang tuyến.
Theo TS Doãn Minh Tâm, Viện trưởng Viện Khoa học và Công nghệ giao thông vận tải, các tuyến đường sắt trong tương lai sẽ “ngốn” khoảng 138.000 tỷ đồng và hệ thống này sẽ đóng vai trò chính trong hệ thống vận tải hành khách công cộng tốc độ cao, khối lượng lớn, gắn kết các khu đô thị, khu công nghiệp, các trung tâm thương mại, dịch vụ, trường học.
Tuy nhiên, một trong những vấn đề then chốt mà giao thông Hà Nội cần giải quyết, theo TS Tâm là việc phải kết nối được quy hoạch giao thông đô thị Hà Nội từ nay tới năm 2030, tầm nhìn 2050 nhưng cũng phải gắn kết với giải quyết nạn ùn tắc hiện nay. Bởi rõ ràng, cũng phải tới năm 2015 thì dự kiến mới có một vài tuyến đường sắt đi vào hoạt động và không thể chỉ riêng các tuyến này hoạt động độc lập mà cần có sự kết hợp các loại hình giao thông công cộng khác.
Và một nỗi lo không thể không nhắc tới, đó là khả năng thực hiện. “Chúng ta đưa ra các điều kiện thực thi, các giải pháp giao thông đồng bộ nhưng quan trọng hơn chúng ta phải xây dựng được năng lực thực thi để đảm bảo chất lượng và tiến độ công trình” – Chủ tịch UBND TP.Hà Nội nhấn mạnh./.
Thái Linh