Góp ý sửa đổi Luật Ngân sách Nhà nước

Tamnhin.net - 

(Tamnhin.net)- ngày 1-12-2011, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đã tổ chức hội thảo đóng góp ý kiến sửa đổi Luật Ngân sách Nhà nước với sự tham gia của nhiều chuyên gia nghiên cứu luật, nhà quản lý tài chính, thuế, thống kê…

Hội thảo đóng góp ý kiến sửa đổi Luật Ngân sách Nhà nước

Luật Ngân sách Nhà nước được Quốc hội thông qua ngày 16/12/2002. Đây là một trong những văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan hệ giữa các chủ thể trong việc quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước. Nhưng những hạn chế liên quan đến quy trình, thủ tục phân bổ, chi tiêu ngân sách; quản lý ngân sách ở các cấp và đặc biệt những hạn chế trong việc đảm bảo sự bình đẳng và công bằng trong đóng góp và hưởng thu Ngân sách giữa Trung ương với địa phương, giữa khu vực Nhà nước và ngoài Nhà nước, giữa đầu tư phát triển kinh tế với chăm lo đời sống nhân dân.

Những lãng phí to lớn và thiếu hiệu quả trong sử dụng vốn ngân sách ở hầu hết các tập đoàn và tổng công ty Nhà nước, gây bức xúc trong dư luận gần đây là minh chứng rõ nhất cho sự yếu kém trong quản lý Ngân sách nhà nước mà nó có nguồn gốc từ những quy định thiếu tính khoa học, tính khả thi và chế tài không đủ mạnh của Luật và văn bản dưới Luật. Hơn nữa, cùng với sự tăng trưởng kinh tế của đất nước, nhu cầu chi tiêu của Chính phủ nói riêng và nhu cầu đầu tư phát triển của xã hội nói chung cũng ngày tăng cao. Trong khi một số quy định của Luật lại tỏ ra lạc hậu, không theo kịp với những thay đổi của đời sống KT-XH trong nước cũng như quốc tế, vô hình chung đã trở thành lực cản đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cũng như đường lối đổi mới và mở cửa nền kinh tế của Đảng và Nhà nước.

Nhiều đại biểu cho rằng quản lý chi ngân sách hiện nay không thống nhất, đầu tư dàn trải dẫn đến thiếu hiệu quả. Quy định trách nhiệm không rõ ràng trong việc chi ngân sách. Cụ thể như trong ngân sách chi cho khoa học công nghệ quy định 2% nhưng Trung ương còn thiếu, một số địa phương lại phải đặt ra nhiều đề tài để chi dẫn đến nhiều đề tài hiệu quả không cao.

Do đó, Luật cần sửa đổi theo hướng loại bỏ lồng ghép ngân sách, quy định rõ ràng về ngân sách địa phương và ngân sách Trung ương. Luật nên quy định chi tiết hơn về khái niệm thu chi ngân sách, phải có thêm một chương về kế toán, kiểm toán và quyết toán ngân sách; đặt vấn đề phí, thuế địa phương vào luật.

Cần loại bỏ được vấn đề lồng ghép ngân sách

Nguyên Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Văn Tá cho biết, từ năm 2002, Luật đã được bổ sung nhiều lần, thành công lớn nhất của LNSNN 2002 là cải cách ngân sách (NS), phân định thu chi, NS tương đối rõ ràng giữa thu chi NS, giữa Trung ương với địa phương. NS quản lý chi tiêu theo dự toán. Việc quy định chi ngoài dự toán hầu như không còn, ngay cả với các đơn vị sự nghiệp.

Tuy nhiên, quá trình thực hiện LNSNN đã bộc lộ nhiều hạn chế: Một là, lồng ghép ngân sách: đây là hạn chế lớn nhất trong LNSNN. Chủ yếu là lồng ghép giữa Trung ương với địa phương. Tính độc lập tương đối của địa phương là không có. Nhiều nhiệm vụ chi, tiêu, cả Trung ương và địa phương cùng chi thành ra trách nhiệm không rõ ràng, tính dàn trải cao; hai là, tính bao quát của ngân sách: trên thực tế không bao quát hết tất cả các khoản thu, chi.

Đặc biệt là có những khoản chi từ NS nhưng không được quản lý. Ví dụ như cấp phát vốn, bổ sung vốn cho các tập đoàn, tổng công ty nhà nước lấy từ nguồn cổ phần hóa. Rồi có những khoản lợi nhuận để lại cho tập đoàn, tổng công ty nhà nước nhưng một số khoản này chưa được quản lý…; ba là, thẩm quyền quyết định ngân sách Trung ương là của Quốc hội, ngân sách địa phương là của Hội đồng nhân dân. Nhưng hiện nay quy trình thực hiện quyết định ngân sách này bị ngược; bốn là, quá trình kiểm tra, giám sát NS còn yếu dẫn tới chi tiêu lãng phí, hiệu quả kém, kể cả chi tiêu hành chính; năm là, vấn đề công khai, minh bạch chưa đáp ứng được yêu cầu giám sát được của công chúng; sáu là, phân định các cấp NS gắn với các cấp chính quyền, Hội đồng nhân dân nhưng chưa qua thực tế…

Điểm qua một số những hạn chế nêu trên, ông Trần Văn Tá nhấn mạnh, cần phải thay đổi cơ bản những nội dung đã nêu. Mà trước hết là phải loại bỏ được vấn đề lồng ghép NS, phân biệt rõ ràng NS Trung ương và NS địa phương. Về phân bố NS quản lý chi tiêu, cần tạo được tính chủ động của chính quyền địa phương, quản lý và kiểm soát chi tiêu cần công khai minh bạch trong QLNS đồng thời phải có cơ chế giám sát phản biện, cung cấp cho người được công khai những nội dung cụ thể….

PGS.TS Nguyễn Sinh Cúc, Hội Thống kê Việt Nam cho rằng, cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện các khái niệm về ngân sách Nhà nước cho phù hợp với điều kiện Việt Nam hội nhập sâu vào kinh tế thế giới. Vấn đề hiện nay là phải xác định rõ khái niệm ngân sách Nhà nước nói chung cũng như các điều kiện cụ thể như thời kỳ ổn định ngân sách, “tính đột biến”, “tăng đột biến”, và “giảm đột biến”.

Thu ngân sách Nhà nước nên phân định các khoản thu phí, lệ phí gắn với mục tiêu, tính chất và đặc điểm của từng loại phí, lệ phí cũng như gắn với từng loại hình cơ quan, đơn vị để xác định khoản thu nào nộp cho ngân sách Nhà nước, khoản thu nào nộp cho đơn vị.

Về chi ngân sách Nhà nước, Quốc hội chỉ nên quyết định tổng chi, không quyết định chi tiết theo các lĩnh vực, cũng như trong chi đầu tư thường xuyên phải có mức chi cụ thể cho các lĩnh vực giáo dục - đào tạo, khoa học công nghệ… Việc sửa đổi này sẽ tạo quyền chủ động hơn cho địa phương trong phân bổ và quyết định ngân sách, nhưng sẽ có thể dẫn đến việc phân bổ ngân sách Nhà nước cho lĩnh vực giáo dục - đào tạo, khoa học công nghệ… không đảm bảo tỉ lệ đề ra. Luật cần tách chi đầu tư có tính đặc thù để làm rõ đặc thù của đầu tư xây dựng cơ bản.

Phần lớn các chuyên gia và các nhà khoa học kinh tê,luật,tài chính,thống kê tham gia buổi hội thảo cùng có ý kiến rất thẳng thắn,đúng và trúng,chứa đựng nhiều ý kiến bộc phá,tâm huyết có mang tính xây dựng, nhưng tất cả đều băn khoăn rằng liệu Luật ngân sách nhà nước mới khi được sửa đổi có làm tròn được nhiệm vụ cụ thể của nó không vì tính độc lập của hệ thống các cơ quan trong bộ máy nhà nước và vai trò của Quốc hội đối với việc quản lý và kiểm tra giám sát việc thu chi ngân sách nhà nước như thế nào? Câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ vì tất cả các thành viên buổi hội thảo đều hy vọng tới tương lai sẽ không còn những vấn đề đi ngược với quy luật phát triển tự nhiên của kinh tế xã hội nữa. Cuối cùng một đại biểu Quốc hội khóa XIII tới dự cũng nhận nhiệm vụ truyền tải các thông tin này tới Quốc hội trong thời gian sớm nhất.

Một tràng pháo tay kéo dài đã kết thúc buổi hội thảo và vang vọng thông tin ý kiến xây dựng cho những nhiệm vụ tiếp theo của cơ quan tổ chức chương trình. Các đại biểu ra về với niềm tin hy vọng và chờ đợi.


PV

Tin mới