Sau hơn 2 tháng kể từ ngày Google lên tiếng dọa sẽ rút khỏi thị trường Trung Quốc vì cho rằng tin tặc từ nước này đã tấn công vào hệ thống mạng của tập đoàn Mỹ, các cuộc thương lượng giữa hai bên dường như đi vào bế tắc. Ngày 13.3, tờ Financial Times trích lời một nhân vật giấu tên thuộc Google cho hay nhà cung cấp dịch vụ tìm kiếm internet khổng lồ này vừa soạn thảo một kế hoạch đóng cửa công cụ tìm kiếm bằng tiếng Hoa Google.cn và cho rằng 99,9% sẽ thực hiện việc dỡ bỏ Google.cn.
Cuộc chiến
Ngày 12.1, Google đã tuyên bố sẽ không kiểm duyệt kết quả tìm kiếm trên trang Google.cn và dọa sẽ rút khỏi Trung Quốc sau khi phát hiện tin tặc từ nước này tấn công vào dịch vụ thư điện tử Gmail. Ngay sau đó, giới chức Mỹ đã lên tiếng ủng hộ động thái của Google và yêu cầu Bắc Kinh giải trình vụ tấn công. Thế là bộ ngoại giao hai nước đã có cuộc đấu khẩu về kiểm duyệt internet. Trong thời gian qua, Google cũng đã có các cuộc trao đổi với giới chức Trung Quốc về vấn đề kiểm duyệt internet, nhưng hai bên vẫn chưa đưa ra được một giải pháp thỏa đáng. Đến ngày 10.3, Phó chủ tịch Google Nicole Wong đã yêu cầu Quốc hội Mỹ gây áp lực lên các nước kiểm duyệt nội dung internet một cách khắt khe, theo Tân Hoa xã. Bà Wong nói rằng Google kiên quyết “ngừng kiểm duyệt kết quả tìm kiếm đối với Trung Quốc” và rằng tập đoàn này đã chuẩn bị rời khỏi Trung Quốc nếu không còn lựa chọn nào khác.
Vào ngày 12.3, khi được hỏi về việc Google tuyên bố sẽ rút, ông Lý Nghị Trung - Bộ trưởng Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc, trả lời rằng rút khỏi hay ở lại là tùy vào lựa chọn của Google, theo Tân Hoa xã. Ông Lý nói: “Nếu Google ở lại Trung Quốc, chúng tôi sẽ chào đón và điều đó sẽ giúp đẩy mạnh sự phát triển internet. Còn nếu Google nhất quyết ra đi, chúng tôi sẽ làm theo thủ tục”. Ông Lý nói rằng ông hy vọng Google sẽ tuân theo luật và những quy định của Trung Quốc.
Cũng trong ngày 12.3, giới chức Trung Quốc đã lên tiếng cảnh báo các đối tác lớn của cỗ máy tìm kiếm Google ở quốc gia này phải tuân theo luật kiểm duyệt dù Google có vi phạm điều này đi nữa, tờ New York Times dẫn lời một chuyên gia trong ngành giấu tên. Chuyên gia này cho biết giới chức ngành truyền thông Trung Quốc yêu cầu các đối tác của Google lập một kế hoạch dự phòng trong trường hợp tập đoàn này chấm dứt kiểm duyệt kết quả tìm kiếm trên Google.cn. Lời cảnh báo này được xem như là sự nhắc nhở rằng các đối tác phải chịu trách nhiệm với bất kỳ nội dung trên trang web của mình và nó cũng cho thấy rằng các cuộc thương lượng giữa quan chức Trung Quốc và Google về kiểm duyệt internet đang đi vào ngõ cụt.
Google có một mạng lưới rộng khắp với những đối tác Trung Quốc thành lập website kết nối với trang Google.cn. Các đối tác này có thể thay đổi nhà cung cấp dịch vụ mà thường thuận theo chính phủ hơn, chẳng hạn như Baidu, webiste tìm kiếm bằng tiếng Hoa. Còn nếu vẫn trung thành với Google, các công ty này có thể làm hài lòng giới kiểm duyệt chính phủ bằng cách tự lọc kết quả tìm kiếm của khách hàng trước khi chuyển đến Google. Nhưng sự lựa chọn này rất khó thực hiện, đặc biệt là đối với các công ty nhỏ vì họ buộc phải mua hay phát triển phần mềm để phục vụ cho việc sàng lọc. Do đó, cách đơn giản đối với họ là thay đổi nhà cung cấp dịch vụ.
“Internet Trung Quốc”
Google thành lập công cụ tìm kiếm bằng tiếng Hoa Google.cn từ năm 2006, với cam kết sẽ tuân thủ theo các quy định kiểm duyệt của Chính phủ Trung Quốc. Google hiện chiếm chưa tới 30% thị phần tìm kiếm ở Trung Quốc so với 60% thị phần mà webiste tìm kiếm bằng tiếng Hoa Baidu.com nắm giữ, theo tờ New York Times. Google là một trong số rất ít công ty nước ngoài giữ được một thị phần
internet kha khá ở Trung Quốc, nơi có tới 400 triệu người sử dụng internet, nhiều hơn bất kỳ nước nào, và có thêm 250.000 người sử dụng mới mỗi ngày. Các chuyên gia trong ngành cho rằng nếu Google đóng cửa Google.cn thì giới chức Trung Quốc sẽ tạm thời hủy dịch vụ này và việc đó có thể sẽ khiến người sử dụng nổi giận mà từ bỏ Google, và thậm chí các đối tác của họ. Theo các nhà phân tích, chính sự kết hợp giữa các quy định quản lý nghiêm khắc của chính phủ, sự cạnh tranh khắc nghiệt từ các công ty trong nước và những sai lầm về mặt chiến lược đã khiến các công ty cung cấp dịch vụ internet nước ngoài phải chịu cảnh tranh đấu vất vả để xâm nhập Trung Quốc hoặc không thể bước chân vào thị trường này.
Nếu Google đóng cửa Google.cn thì điều này sẽ giúp Bắc Kinh thuận lợi hơn trong việc kiểm duyệt thông tin vì chính phủ có thể kiểm soát các công ty trong nước một cách dễ dàng; nhưng nó lại cho thấy các công ty nước ngoài sẽ bị giới hạn trong việc tham gia vào thị trường internet phát triển nhanh nhất và nhiều người sử dụng nhất thế giới này, khiến người sử dụng internet Trung Quốc ngày càng bị cô lập. Ông Tiêu Cưỡng - Giám đốc Dự án internet Trung Quốc tại Đại học California (Mỹ), nhận định việc đóng cửa công cụ tìm kiếm Google.cn có thể được xem như là sự khởi đầu của một “internet Trung Quốc” ngày càng khác biệt với internet toàn cầu.
Còn Jeremy Goldkorn - người sáng lập Danwei.org, một website về truyền thông và internet ở Trung Quốc, cho rằng nếu không có sự tham gia của Google, internet Trung Quốc gặp mối nguy là sẽ ít có tính cạnh trạnh hơn. Google đã thúc đẩy sự cạnh tranh ở Trung Quốc bằng cách làm những thứ rất khác biệt so với các đối thủ trong nước, chẳng hạn như thông báo cho người sử dụng khi kết quả tìm kiếm đang bị kiểm duyệt. Ông còn nhận định rằng sự ra đi của Google sẽ gửi một thông điệp tới các công ty nước ngoài rằng Trung Quốc là một “môi trường rất khó làm ăn”.
Nhiều người am tường sự việc cho rằng Google có thể đóng cửa Google.cn và hệ thống máy chủ ở Trung Quốc, nhưng sẽ cố gắng tiếp cận khách hàng Trung Quốc thông qua cỗ máy tìm kiếm của tập đoàn này ở Mỹ. Tuy nhiên, có thể khách hàng Trung Quốc lúc bấy giờ sẽ khó truy cập Google hơn bởi hệ thống tường lửa. Một điều cũng cần đề cập nữa, đó là dù có đóng cửa Google.cn thì tập đoàn này vẫn còn những hoạt động kinh doanh khác ở Trung Quốc.
Văn Khoa