Sau nhiều lần hoãn xử ngày 11-3, Tòa Phúc thẩm TAND Tối cao tại TP.HCM đã tuyên hủy án sơ thẩm, đình chỉ vụ án Nguyễn Tấn Duy phạm tội trốn khỏi nơi giam giữ và chiếm đoạt vũ khí quân dụng do thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đã hết.
Không bị truy nã
Vụ của Duy trước đó đã khiến cho các cơ quan tố tụng tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu khá lúng túng. Quá trình điều tra, công an tỉnh đã làm công văn hỏi ý kiến cấp trên rằng trường hợp của Duy theo luật định có hết thời hiệu truy cứu không, vì vụ việc xảy ra đã lâu và không hề có lệnh truy nã. Sau khi nghiên cứu, nơi đây trả lời khẳng định vẫn phải truy tố xét xử Duy vì không vướng thời hiệu.
Sau đó, Duy bị truy tố ra tòa và tháng 9-2009, TAND tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đã phạt Duy ba năm tù về tội trốn khỏi nơi giam giữ (vai trò đồng phạm), hai năm tù về tội chiếm đoạt vũ khí quân dụng.
Ở phiên phúc thẩm, Duy lại kêu oan rằng thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự đối với cả hai tội của mình đã hết.
Theo bị cáo và luật sư bào chữa, từ lúc phạm tội đến khi bị bắt, bị cáo không hề bị truy nã và vẫn từ Campuchia đi về Việt Nam bằng passport. Duy cũng không trốn tránh ai cả. Mặt khác, thời gian truy cứu trách nhiệm hình sự đối với Duy là không quá 10 năm với cả hai tội. Ở đây, thời gian phạm tội của bị cáo tính đến khi bị bắt đã hơn 15 năm.
Trước nhiều điểm chưa sáng tỏ này, tòa phúc thẩm đã hoãn xử, đề nghị VKS làm rõ.
Duy được dẫn giải về trại giam sau phiên tòa. Ảnh: HOÀNG YẾN
Áp dụng nguyên tắc có lợi
Tại phiên tòa hôm qua, công tố viên nhận định BLHS năm 1985 chia tội phạm thành hai loại là tội nghiêm trọng có mức hình phạt từ năm năm tù đến tử hình và tội ít nghiêm trọng từ năm năm tù trở xuống. BLHS năm 1999 chia thành bốn loại: tội phạm ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng. Áp dụng nguyên tắc có lợi cho bị cáo, viện áp dụng BLHS năm 1999 để truy tố bị cáo.
Tuy nhiên, theo quy định, tính từ ngày thực hiện tội phạm, người có hành vi trái pháp luật sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với tội nghiêm trọng nếu đã quá 10 năm với điều kiện người phạm tội không cố tình trốn tránh và không có lệnh truy nã. Duy không có lệnh truy nã, thời điểm phạm tội mới là năm 2006 (đã quá 10 năm so với thời điểm phạm hai tội). Vì thế cần hủy án, đình chỉ vụ án đối với Duy.
Sau khi nghị án, HĐXX đã đồng tình với quan điểm trên của viện. Tòa nhận định hành vi của Duy cấu thành tội trốn khỏi nơi giam giữ với vai trò đồng phạm và tội chiếm đoạt vũ khí quân dụng…, thời hiệu truy cứu trách nhiệm là 10 năm nếu không có lệnh truy nã. Tuy nhiên, Duy phạm tội vào năm 1994, đến năm 2007 mới phạm tội mới và một năm sau mới bị phát hiện và khởi tố. Như vậy là đã hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự do đã quá 10 năm đối với hai tội cũ và cũng không thể tính lại thời hiệu theo quy định “tội cũ nếu vẫn còn trong hạn truy cứu, một người lại phạm tội mới mà BLHS quy định mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy trên một năm tù thì thời hiệu đối với tội cũ sẽ được tính lại kể từ ngày phạm tội mới”.
Cuối cùng tòa quyết hủy án, đình chỉ vụ án của Duy.
Có tội chứ không phải oan
Ngày 21-8-2008, Duy bị bắt vì mua bán ma túy. Sau đó, công an phát hiện ra Duy phạm hai tội vào năm 1994.
Vụ thứ nhất, Duy đã giúp Lê Hoàng Hội trốn khỏi trại giam Xuyên Mộc (Bà Rịa-Vũng Tàu) vì trước đó Duy làm bảo vệ ở đây nên thuộc đường đi nước bước.
Vụ hai, sau khi trốn sang Campuchia, giữa năm 1994, Duy quay về đơn vị cũ trộm được một khẩu súng. Thế nhưng sau đó lo sợ bị phát hiện nên Duy đã báo cho cơ quan chức năng đến nơi cất giấu thu hồi lại súng này.
Duy tiếp tục sang Campuchia sinh sống và đã gia nhập quân ngũ nước bạn lên bậc đại úy. Sau khi bị bắt và đến cấp phúc thẩm ngày 11-3, Duy được tuyên đình chỉ như trên.
Với phán quyết này, theo quy định, Duy có phạm tội nhưng đã quá thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự nên được tuyên đình chỉ vụ án chứ không phải là tuyên vô tội. Vì thế, Duy sẽ không có quyền yêu cầu bồi thường oan.
HOÀNG YẾN