Giữ gìn và phát huy giá trị gia đình truyền thống

Nhân dân - 

ND - Nhân ngày Gia đình Việt Nam (28-6), tôi có đôi điều suy nghĩ chung quanh vấn đề giữ gìn và phát huy giá trị gia đình truyền thống. Kinh nghiệm ở nhiều quốc gia trên thế giới cho thấy, khi kinh tế tăng trưởng nhanh nếu không gắn với các vấn đề xã hội, không chú ý phát triển hài hòa các mối quan hệ, sẽ dẫn đến đổ vỡ trong mối quan hệ trong cộng đồng và gia đình.

Bên cạnh đó, sự thay đổi về điều kiện làm việc, cường độ làm việc cao và thay đổi trong sinh hoạt của mỗi cá nhân, gia đình là nguyên nhân làm ảnh hưởng tới cấu trúc và sự ổn định của các gia đình ở nhiều nơi.

Hiện nay mô hình gia đình nhỏ ngày càng được ưa chuộng ở Việt Nam. Xu hướng này tạo điều kiện thúc đẩy mối quan hệ bình đẳng, dân chủ trong gia đình, tránh được những mâu thuẫn và xung đột của việc chung sống trong gia đình nhiều thế hệ. Tuy nhiên, cùng với những mặt tích cực cũng đặt ra vấn đề về đạo lý truyền thống và chất lượng cuộc sống của người cao tuổi. Thực tế cho thấy, việc chăm lo xây dựng gia đình ở nước ta còn nhiều yếu kém và đối mặt với nhiều thách thức. Việc thực hiện Luật Hôn nhân và Gia đình còn nhiều thiếu sót, bất cập. Hiện tượng tảo hôn vẫn khá phổ biến, nhất là miền núi, vùng sâu, vùng xa; tình trạng ly hôn, ly thân, chung sống không kết hôn, bạo lực gia đình, nạo phá thai trước hôn nhân... gia tăng. Bên cạnh đó, những biểu hiện tiêu cực trong hôn nhân với người nước ngoài đang ngày càng gia tăng. Các giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình như hiếu nghĩa, thủy chung, kính trên nhường dưới... có biểu hiện xuống cấp. Nhiều tệ nạn xã hội, trong đó có dịch HIV/AIDS đã và đang thâm nhập vào các gia đình. Bên cạnh đó, nổi lên nhiều vấn đề nhức nhối như: sự khác nhau giữa các thế hệ về lối sống, việc chăm sóc nuôi dưỡng người cao tuổi, nạn bạo hành trong gia đình, tình trạng buôn bán phụ nữ, trẻ em lang thang kiếm sống, trẻ em vi phạm pháp luật... có chiều hướng gia tăng. Tốc độ đô thị hóa cùng với sự chuyển dịch nghề nghiệp của hàng nghìn hộ gia đình nông nghiệp chưa được quan tâm giải quyết đúng mức.

Theo các nhà nghiên cứu và điều tra xã hội học, nguyên nhân của tình trạng trên chủ yếu là do nhận thức của xã hội về vị trí, vai trò của gia đình chưa đầy đủ. Bên cạnh đó, công tác quản lý nhà nước về gia đình ở nước ta chưa theo kịp sự phát triển; nhiều vấn đề bức xúc về gia đình không được quan tâm và xử lý kịp thời. Các cấp chính quyền nhiều nơi chưa quan tâm đúng mức việc chỉ đạo công tác gia đình cũng như chưa gắn việc ổn định và phát triển gia đình với phát triển cụm dân cư, khóm ấp. Công tác nghiên cứu tư vấn về đời sống gia đình, cụ thể là việc giáo dục nam nữ thanh niên trước kết hôn, cung cấp các kiến thức làm cha, làm mẹ, kỹ năng ứng xử của các thành viên trong gia đình chưa được coi trọng. Nhiều hộ gia đình do tập trung làm kinh tế đã xem nhẹ việc chăm sóc, giáo dục và bảo vệ con cái...

Thực trạng trên cho thấy, muốn bảo vệ, xây dựng và phát triển "gia đình truyền thống trong sự nghiệp CNH, HĐH đất nước", cần: Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp đối với công tác gia đình; thực hiện có hiệu quả quản lý nhà nước và đẩy mạnh quá trình xã hội hóa đối với công tác gia đình; nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành, cộng đồng và thành viên gia đình về vị trí, vai trò của gia đình trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước; kế thừa và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc để tiếp thu có chọn lọc những giá trị tiên tiến trong xã hội phát triển; có chính sách ưu tiên hỗ trợ phát triển kinh tế cho các gia đình liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, người hưu trí v.v.