Khi tôi “truyền bá” câu nói này của đa số người dân Lào với những người đồng nghiệp ở quê nhà ai cũng ồ lên cười vui, nhưng rồi họ ngẫm lại và đều rất thấm cái triết lý, cái văn hóa của câu nói.
Hôm đầu tiên mới sang Thủ đô Vientiane, tôi được anh bạn dẫn đi ăn cơm ở quán Việt Nam, nhưng 100% những người phục vụ ở đây đều là người dân Lào, chủ quán cũng là người Lào. Giống như ở Việt Nam, chúng tôi vào quán gọi món và giục những người phục vụ mang nhanh ra những món ăn. Khác với ở Việt Nam, những người phục vụ không trả lời mà bưng bê dần những món ăn cho từng nhóm thực khách đến đúng theo thứ tự. Anh bạn tôi bảo: “Ở đây, muốn nhanh thì phải từ từ”. Tôi giật mình - Ừ, đúng thế thật! Chả đúng thế, cách đây ít lâu, Báo An ninh Thủ đô cũng đã đăng bài của Thiếu tướng Phạm Chuyên - nguyên Giám đốc CATP Hà Nội về vấn đề “Văn hóa xếp hàng” - Đó đúng là văn hóa của người Việt, nhưng rồi đã từ lâu bị “chìm trong quên lãng”.
Rồi thêm những câu chuyện khác được cóp nhặt trong chuyến công tác của mình. Đoàn của chúng tôi gồm những nhà báo, bác sỹ của bệnh viện CATP Hà Nội sang tổ chức khám chữa bệnh cho cán bộ chiến sỹ công an Thủ đô Vientiane, được các bạn đón tiếp khá chu đáo, mỗi khi di chuyển từ khách sạn nơi đoàn ở sang trụ sở Công an thành phố Vientiane đều có xe còi ủ dẫn đường. Tuy vậy, khi vòng sang đường gặp phải đoàn xe đang đi đúng chiều đường, thì cả đoàn xe ưu tiên cũng phải chờ cho đoàn xe đang lưu hành đi hết thì đoàn của chúng tôi mới được đi. Ngược lại, khi đoàn xe của chúng tôi đang lưu thông trên đường thì tất cả các dòng xe đều phải dừng lại để nhường đường cho đoàn xe ưu tiên. Thế mới thấy ưu tiên thì ưu tiên thật, nhưng vẫn phải tuân thủ đúng luật giao thông.
PV truyền hình An ninh Thủ đô phỏng vấn Đại tá Bun Thiềng - Giám đốc Công an Thủ đô Vientiane
Với dân số Thủ đô Vientiane hiện nay là 700.000 người và 300.000 xe ôtô, thì vấn đề giao thông vẫn chưa bức xúc, nhưng đúng là có đi, có tận mắt chứng kiến mới thấy, việc chấp hành Luật Giao thông của người dân Lào là rất nghiêm túc. Cả chục ngày trời sống tại Thủ đô Vientiane, gần như tôi không hề bị đánh thức (dù khách sạn đoàn ở ngay sát mặt đường), hay giật mình vì một tiếng còi ô tô choáng tai thường gặp ở các đô thị lớn của Việt Nam.
Một người bạn quen biết với tôi đã đưa cả gia đình sang Vientiane gần chục năm nay làm ăn và cũng thường xuyên về Việt Nam nói với tôi rằng: “Quả thật đang ở Vientiane thanh bình, lái xe chỉ cần qua cửa khẩu Cầu Treo (Hà Tĩnh) là anh phải bấm còi inh ỏi giữa núi rừng để bắt đầu làm quen với tiếng còi ở Việt Nam. Chứ ở Lào, nếu bấm còi là bị “bạn” nhìn với con mắt thiếu thiện cảm ngay”.
Cũng trong những ngày công tác tại thủ đô Vientiane, mỗi buổi chiều vào giờ tan tầm, tôi đều dành chút thời gian để đi ngắm phố phường. Và rất ít thấy bóng dáng lực lượng cảnh sát giao thông ở các nút giao thông trên phố. Những nút giao thông đông nhất cũng chỉ có nhiều nhất là 2 cảnh sát làm nhiệm vụ trong giờ cao điểm, còn lại thì người dân đều chấp hành nghiêm túc theo đèn tín hiệu giao thông và theo vạch sơn phân làn.
Sau một buổi phỏng vấn Đại tá Bun Thiềng - Giám đốc Công an Thủ đô Vientiane, ông có tâm sự rằng: “Một thành phố được coi là văn minh cũng phải được nhìn nhận dưới góc độ trật tự an toàn giao thông. Với Thủ đô Hà Nội của các bạn, chúng tôi đánh giá cao về vấn đề an ninh trật tự. Đó là những kinh nghiệm quý báu mà chúng tôi đã học tập và rút kinh nghiệm cho thành phố của mình”.
“Tại điểm cuối phía Tây Bắc của đường Triệu Voi mọc lên một công trình lớn giống như cổng chiến thắng. Đó là Cổng chiến thắng Patuxay của Vientiane, được xây vào năm 1962, nhưng chưa từng được hoàn thiện bởi lịch sử nhiều thăng trầm của đất nước này. Ở một góc nhìn gần hơn, nó không được đẹp cho lắm, giống như một khối bê tông lớn. Hiện nay, nơi này được sử dụng như một điểm vui chơi, ngắm cảnh cho người dân Vientiane và tầng 7 của công trình này được coi là nơi ngắm cảnh thành phố tốt nhất” - đó là lời giới thiệu được dịch từ tấm bảng gắn ở Cổng chiến thắng Patuxay.
Đây là nơi ngắm cảnh thành phố tốt nhất, nên khi leo lên đến đỉnh Patuxay, tôi cố gắng không chỉ ngắm nhìn phong cảnh mà còn nhìn ngắm cả ở góc độ giao thông với những dòng phương tiện đi đúng làn, đúng luồng, chấp hành nghiêm túc tất cả các hiệu lệnh, đèn tín hiệu giao thông. Đứng suốt nửa giờ đồng hồ theo dõi, mặc dù có những lúc đường rất thoáng, nhưng cũng không hề thấy một loại phương tiện nào lấn làn vượt sang luồng khác. Và cũng chính vì thế nên tịnh không nghe thấy một tiếng còi.
Có người bảo, đất nước bạn Lào rộng, không đông dân, người dân Lào hiền... nên giao thông không thể căng thẳng. Nhưng theo tôi đó chính là nét văn hóa mà mỗi người Việt Nam cần phải học hỏi - “Muốn nhanh thì phải từ từ”.
