Jeepney có nguồn gốc từ xe Jeep cũ của Mỹ du nhập vào Philippines từ chiến tranh thế giới thứ hai. Sau khi quân đội Mỹ bỏ lại những chiếc xe Jeep, người Philippines trưng dụng và biến chúng thành phương tiện giao thông công cộng. Hiện nay, Jeepney đã được cải tiến, sản xuất tại Philippines.
Bỏ hình vẽ để tiết kiệm chi phí
Trong một xưởng vẽ bụi bặm tại Angono, thị trấn ở ngoại ô Manila, một nghệ sĩ đang ngắm rất kĩ bức poster của bộ phim “Công chúa tóc mây” (Tangled) và so sánh nó với hình ảnh vừa được vẽ bằng sơn lên sườn bên kia của chiếc xe Jeepney. Chủ nhân của chiếc xe đã trả tiền để nghệ sĩ làm cho nó nổi bật giữa những chiếc xe khác bằng những hình vẽ cầu kì, rực rỡ. Jeepney rất phổ biến ở Philippines và người Philippines đặc biệt yêu thích nghệ thuật sơn vẽ lên Jeepney khiến chúng trở nên sặc sỡ và độc đáo. Vẽ trên jeepney là một nghệ thuật và giá cả không hề rẻ nhưng vẫn thu hút nhiều chủ xe.
|
| Hình vẽ trên xe Jeepney là sản phẩm văn hóa được yêu mến ở Philippines có nguy cơ biến mất |
Virgilio Parcellano - chủ một chiếc Jeepney nói: “Giờ đây, nhiều người quan tâm đến lợi nhuận hơn là nghệ thuật. Cái họ trông đợi là nó sẽ chở được bao nhiêu khách mà thôi”.
Làm đẹp cho một chiếc Jeepney tốn khoảng 100.000 peso (tương đương 2.370 USD) là một khoản tiền không hề nhỏ trong khi giá vé là 7,5 peso/khách. Vì vậy, nhiều chủ xe quyết định tiết kiệm. Alfredo Reyes lái một chiếc Jeepney không có hình vẽ nào trên thân xe ngoài dòng chữ ghi lộ trình xe chạy.
Anh giải thích: “Càng ngày càng có nhiều Jeepney thế này chạy trên đường, thân xe chỉ được mạ kẽm thôi. Tôi cũng chỉ là người lái thuê. Công ty này là của những người Ingorot. Trước đây họ cũng là lái xe Jeepney nhưng sau đó họ tiết kiệm được tiền và phát triển kinh doanh loại hình này”.
Ingorot là một tộc người ở vùng núi phía Bắc Ifugao, cư dân đầu tiên định cư ở quần đảo Philippines. Họ chính là những người khởi đầu cho loại hình kinh doanh mà nhiều người dân Philippines không thích, đó là chở khách trên những chiếc Jeepney bình thường, không rực rỡ, màu mè. Đường phố Manila giờ đây tràn ngập những chiếc Jeepney đơn điệu của họ.
Ảnh hưởng của văn hóa phương Tây
Trên thực tế, loại hình nghệ thuật này vẫn còn tồn tại nhưng lại chịu nhiều ảnh hưởng của phương Tây. Chủ nhân của Jeepney thường hứng thú với những nhân vật hoạt hình của Disney, logo F1 hay những siêu anh hùng trong phim Âu, Mỹ. Paul Catiang - một hành khách thường xuyên của Jeepney nhận xét: “Trước kia, Jeepney thường có hình vẽ phong cảnh Philippines nhưng giờ thì toàn poster của các phim nước ngoài. Những chiếc Jeepney tôi thấy từ khi còn bé thực sự là gần gũi hơn”.
Damaso Reyes - một nghệ sĩ vẽ Jeepney cho biết: "Mạng internet đã cho chúng tôi cơ hội tiếp cận với nhiều mẫu hình vẽ mới. Thế nhưng, không chỉ có xe Jeep, phim ảnh Hollywood đã theo chân người Mỹ đến Philippines từ chiến tranh thế giới thứ 2. Những biểu tượng hiện đại của phương Tây đã đứng bên cạnh biểu tượng truyền thông của Philippines hơn nửa thế kỉ. Đó là điều nhiều người Philippines không thích nhưng vẫn phải chấp nhận".
Zarah Dominguez, một hành khách nói: “Nghệ thuật vẽ trên Jeepney đang hấp hối. Đó là điều đáng tiếc. Khi đi trên một chiếc Jeepney được sơn vẽ, tôi luôn cảm thấy người chủ xe quan tâm đến chiếc xe và giá trị của nó hơn là tiền. Anh ấy muốn chiếc xe của mình thật đặc biệt để nói với mọi người rằng: "Đây là chiếc xe của riêng tôi”. Ý tưởng lãng mạn này được người Philippines trân trọng và yêu mến”.
Vài thập kỉ qua, không thể đếm được những nghệ sĩ đã sống bằng nghề vẽ trên Jeepney. Nó cũng là loại phương tiện giá rẻ và tiện lợi hàng đầu, hơn cả xe buýt ở Philippines. Ngồi trên chiếc Jeepney rực rỡ là một niềm vui và nếu chúng biến mất, niềm vui đó cũng sẽ không còn tồn tại.
Minh Khôi (Theo CNN)