Giáo dục vùng sâu Gia Lai… bao giờ hết khó?

Giáo dục Thời đại - 

Giao duc vung sau Gia Lai… bao gio het kho?

(GD&TĐ) - Những năm trở lại đây, giáo dục Gia Lai đã đạt được những thành tựu đáng khích lệ cả về lượng và chất. Khoảng cách giữa giáo dục vùng sâu và vùng thuận lợi ngày càng được thu hẹp. Tuy nhiên, vẫn còn đó những “lỗ hỏng” về cơ sở vật chất, giáo viên… cùng với đó tình trạng học sinh bỏ học, giáo viên rời bục giảng… đã kìm hảm sự phát triển của giáo dục vùng sâu Gia Lai…

Lớp học vùng sâu huyện Kbang

Những “lỗ hỏng” trong giáo dục vùng sâu

Với đặc thù là một tỉnh miền núi, điều kiện kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, nhưng sự quan tâm của các cấp lãnh đạo với giáo dục vẫn được ưu tiên hàng đầu. Những năm qua, với rất nhiều dự án đầu tư cho giáo dục, hệ thống trường, lớp đã được xây dựng khá khang trang. Năm 2009, với nguồn vốn Dự án giáo dục tiểu học cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, Gia Lai được đầu tư 41 tỉ đồng xây dựng 136 điểm trường, 179 phòng học, 109 phòng ở cho giáo viên và 177 khu vệ sinh, 115 giếng nước. Tuy nhiên sự đầu tư này vẫn chưa thể đáp ứng được nhu cầu dạy và học của học sinh, nhất là với các huyện vùng sâu.

Ông Nguyễn Chí Thanh-Phó trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Kông Chro, Gia Lai cho biết: “Dù đã được đầu tư nhiều trong những năm qua, nhưng chưa thể nào đáp ứng được nhu cầu dạy và học tại huyện chúng tôi. Đến nay toàn huyện còn thiếu 114 phòng học: trong đó mầm non thiếu 60 phòng, Tiểu học 36 phòng và THCS 18 phòng và 21 cán bộ thư viện, thiết bị. Bên cạnh đó hầu hết các trường THCS chưa có phòng học bộ môn, phòng thư viện, phòng thiết bị đúng quy cách, một số trường có thì không đạt chuẩn, các trường còn lại phải sử dụng tạm phòng học. Phòng ở cho giáo viên, nhà ở cho học sinh bán trú và hệ thống nhà vệ sinh, công trình nước sạch vẫn còn thiếu rất nhiều…”. Sự thiếu hụt này cũng là tình trạng chung của hầu hết các trường đặc biệt là các huyện khó khăn như Kbang 36 phòng, Ia Pa, Đức Cơ hơn 30 phòng… nên các huyện vẫn phải mượn tạm phòng họp của thôn, làng và tận dụng những lớp học đã cũ nát để sử dụng.

Đưa tin học vào trong nhà trường là một trong những chiến lược thúc đẩy sự phát triển của giáo dục trong thời đại mới. Nhưng ở các huyện vùng sâu, các trường học vẫn chưa có phòng máy vi tính. Ngay cả các trường nằm trong khu vực thị trấn cũng chưa thể đưa tin học vào giảng dạy, vì thiếu giáo viên chuyên môn, thiếu phòng máy… Ông Nguyễn Văn Vĩnh-Trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Krông Pa, Gia Lai cho biết: “Hiện nay, việc đưa tin học vào giảng dạy trong nhà trường đang gặp không ít khó khăn. Toàn huyện có 46 trường học, nhưng chỉ có 6 trường có phòng máy cho học sinh học tin học (phải tận dụng phòng học cũ, không đạt chuẩn), nên chưa thể đáp ứng được nhu cầu học tập của học sinh. Muốn có thêm phòng máy cũng phải đợi chỉ tiêu ở của sở Giáo dục, phần còn lại từ ngân sách của huyện, nhưng huyện còn gặp nhiều khó khăn nên sự đầu tư cũng chưa thể đáp ứng được nhu cầu học của các em…”. Các huyện khác có phòng máy vi tính cho học sinh thực hành cũng chỉ đếm được trên đầu ngón tay như Kông Chro 3/35 trường, Kbang 2/45 trường, Chư Sê 15/44 trường…

Bên cạnh những thiếu hụt về cơ sở vật chất, tình trạng thiếu giáo viên, nhất là giáo viên mầm non và cán bộ thư viện, thiết bị cũng gây ra không ít khó khăn cho giáo dục tại các huyện vùng sâu. Hiện nay, toàn tỉnh Gia Lai vẫn còn thiếu 339 giáo viên mầm non, tập trung chủ yếu tại các huyện vùng sâu. Tồn tại này rất nhiều lần đã được kiến nghị lên cấp trên, nhưng với chế độ đãi ngộ và làm việc như hiện nay, việc thiếu hụt là điều tất yếu. Bà Nguyễn Thị Hạnh-Trưởng phòng Giáo dục mầm non-Sở Giáo Dục và Đào tạo, Gia Lai cho biết: “ Với những quy chế như hiện nay, còn rất lâu nữa mới có thể đáp ứng được đầy đủ về số lượng giáo viên mầm non. Vì với Nghị định 61/2006/NĐ-CP ngày 20-6-2006 của Chính phủ và Thông Tư liên tịch số 71/2007/TTLT/BGDĐT-BNV thì giáo miên mầm non chịu rất nhiều thiệt thòi. Nếu giáo viên mầm non muốn vào biên chế thì phải cống hiến suốt sự nghiệp tại các xã vùng 3, nếu hợp đồng thì lương thấp, không được nâng lương và chỉ được nhận lương 9 tháng. Bên cạnh đó, việc quy định giáo viên làm việc 8 tiếng/ngày thì với đặc thù của giáo viên mầm non khi phải chăm sóc học sinh nên phải làm việc 11 giờ đến 12 giờ/ngày, thì việc quá tải với giáo viên là điều tất yếu. Nên không thể thu hút được giáo viên về phục vụ các huyện vùng sâu, vùng xa…”. Nghịch lý vẫn xảy ra với giáo dục Gia Lai, khi những nơi cần giáo viên thì không có, những nơi thừa giáo viên thì vẫn được nhận vào, mà nguyên nhân chắc ai cũng biết.

Báo động tình trạng học sinh bỏ học

Chúng tôi gặp Đinh Tuynh, xã Lơ Ku, huyện Kbang, Gia Lai khi em đang chuẩn bị hành trang để lên rẫy cùng cha, đã hơn 4 tháng nay cậu học trò lớp 8 ngày nào phải gác lại chuyện đèn sách để phụ gia đình lo chuyện mưu sinh. Nhìn dáng người nhỏ thó, đen nhẽm của em, không ai nghỉ Tuynh là một phần trụ cột cho cuộc sống gia đình: “Nhà em nghèo, học đến lớp 8 đã là cố gắng lắm rồi, giờ lớn rồi phải phụ gia đình làm rẫy, không đi học nữa đâu. Mấy tháng trước, cô giáo có đến nhà vận động em đi học lại, em cũng muốn được đi học nhưng gia đình không cho, vì em là con đầu phải làm để nuôi 5 đứa em…” Tuynh buồn rầu tâm sự. Còn anh Đinh Pếch-cha Tuynh thì vẫn mang trong mình “căn bệnh nan y” về việc “cái chữ không ăn được”: “Nó lớn rồi, phải phụ làm rẫy cùng tôi để nuôi gia đình, không có cái ăn thì học nhiều làm gì…”.

Tình trạng học sinh bỏ học lao vào vòng xoáy của cuộc mưu sinh với những học sinh ở vùng sâu, vùng xa là chuyện “thường ngày ở xã”. Theo thống kê của Sở Giáo dục và Đào tạo Gia Lai trong cuộc họp giao ban lần thứ 2, năm học 2009-2010, vùng thi đua số 4 (Gia Lai trưởng vùng). Tính đến cuối tháng 1-2010, toàn tỉnh có 1.820 học sinh các cấp bỏ học (TH; 480 em, THCS 880 em, THPT 460 em), đứng thư 2 khu vực Tây Nguyên (sau Đak Lak 3.833 học sinh) và thứ 5 của 10 tỉnh trong vùng. Các huyện có nhiều học sinh bỏ học nhất là Krông Pa hơn 200 em, Kông Chro 63 em, Kbang 65, Đăk Pơ 40 em... Nguyên nhân học sinh bỏ học được những người làm giáo dục lý giải là do; học yếu, kinh tế gia đình khó khăn, nhận thức của học sinh và phụ huynh còn hạn chế, do công tác quản lý của một số cơ sở giáo dục chưa tốt, đường sá đi lại gặp nhiều khó khăn… Nhưng qua tìm hiểu của chúng tôi, có đến 80% học sinh bỏ học vì điều kiện kinh tế gia đình. Bà Vương Thị Hội-Trưởng phòng Giáo Dục và Đào tạo huyện Kbang, Gia Lai cho biết: “Tình trạng học sinh bỏ học ở huyện chủ yếu là ở cấp học THCS. Có nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng nguyên nhân lớn nhất là do kinh tế gia đình khó khăn, các em đi học xa phải ở lại bán trú. Nhưng kinh phí để nuôi học sinh bán trú chỉ đến lớp 6, còn lớp 7, lớp 8… gia đình phải đóng tiền ăn học. Nên các em bỏ học vì gia đình không có tiền và phải lao động để kiếm sống và phụ giúp gia đình…”.

Ai cũng biết rằng, hạn chế tình trạng học sinh bỏ học là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của giáo dục. Nhưng chưa thể ngăn chặn được tình trạng này, khi điều kiện cuộc sống của người dân chưa cho phép con em họ tiếp tục theo học.

Khi giáo viên rời xa…bục giảng

Hiện nay, tại một số huyện vùng sâu của Gia Lai bắt đầu xuất hiện tình trạng giáo viên rời xa bục giảng. Chỉ thời gian vừa qua, huyện Kông Chro có 7 giáo viên, nhân viên bỏ việc, Kbang có 9 người, các huyện còn lại từ 1 đến 5 người. Số giáo viên bỏ việc chủ yếu là giáo viên hợp đồng đang công tác ở vùng sâu, vùng xa và một số ít giáo viên cống hiến lâu năm ở vùng khó khăn. Theo tìm hiểu của chúng tôi, trong Nghị định số 35/2001/NĐ-CP ngày 9-7-2001 của Chính phủ về chính sách đối với nhà giáo. Theo đó, những giáo viên công tác ở vùng khó khăn sẽ được luân chuyển về vùng thuận lợi, thời gian cống hiến với nữ là 3 năm, nam là 5 năm. Nhưng đến nay, rất nhiều giáo viên vùng sâu của Gia Lai chưa được chuyển theo nghị định này. Cô N.T.P huyện Kông Chro, Gia Lai cho biết: “Tôi công tác tại xã vùng sâu đã 8 năm nhưng vẫn không được chuyển về. Gia đình ở xa, không có điều kiện chăm sóc con cái, nếu tiếp tục như vậy chắc phải nghỉ việc…”.

Bên cạnh những bất cập trong cách giải quyết chế độ với giáo viên biên chế, những giáo viên hợp đồng cũng bỏ việc vì các chế độ thu hút chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu của cuộc sống. Ông Tạ Chí Tào-Phó trưởng phòng Giáo dục và Đào Tạo huyện Chư Sê, Gia Lai cho biết: “Vừa rồi, một số giáo viên của huyện cũng đệ đơn xin nghỉ việc vì chế độ, chủ yếu là giáo viên mầm non hợp đồng. Chính sách với giáo viên còn nhiều bất cập, nhất là Thông tư liên tịch số 71. Phòng giáo dục phải làm công tác tư tưởng với giáo viên để tránh tình trạng bỏ việc xảy ra. Tình trạng này không phải bây giờ mới diễn ra mà đã âm ĩ từ lâu. Thiết nghĩ cần phải có chế độ thích đáng để thu hút và giữ chân giáo viên có chuyên môn về công tác tại những vùng khó khăn…”.

Với đặc thù giáo dục của tỉnh ta việc thu hút giáo viên có chuyên môn về công tác tại tỉnh gặp nhiều khó khăn vì chế độ đãi ngộ còn nhiều bất cập hoặc không chịu được gian khổ nên nhiều giáo viên đã tự ý cắt hợp đồng hoặc xin chuyển công tác khác. Khi cuộc sống không được đảm bảo, thì việc đòi hỏi những giáo viên về công tác tại các xã vùng sâu phải cống hiến hết mình cho sự nghiệp giáo dục xem ra là điều bất khả thi. Hàng năm, tỉnh Gia Lai tuyển vào rất nhiều giáo viên, nhưng cũng đi nhiều, nên giáo dục vùng sâu vẫn loay hoay trong vòng luẫn quẫn nhận vào để bù đắp một phần giáo viên ra đi. Nếu tình trạng này tiếp diễn, e rằng bài toán về về việc xây dựng đầy đủ đội ngũ giáo viên có chuyên môn, tâm huyết phục vụ tại các huyện vùng sâu, vùng xa còn rất lâu mới tìm ra lời giải.

Bài và ảnh: Lê Anh

Tin mới