Giáo dục hòa nhập cho trẻ em khuyết tật như thế nào ?

Báo Văn hóa - 

Giao duc hoa nhap cho tre em khuyet tat nhu the nao ?

(VH)- Theo số liệu điều tra sơ bộ, Việt Nam có khoảng gần 5 triệu người khuyết tật, chiếm 5% dân số, trong đó trẻ em dưới 15 tuổi bị khuyết tật chiếm khoảng 27% so với tổng số người khuyết tật, tức là khoảng 1,2 đến 1,5% so với dân số.

Một trong những mục tiêu quan trọng của chiến lược giáo dục là đến năm 2015, hầu hết trẻ khuyết tật Việt Nam có cơ hội bình đẳng trong tiếp cận một nền giáo dục có chất lượng và được trợ giúp để phát triển tối đa tiềm năng, tham gia và đóng góp tích cực cho xã hội.

Dự án dành riêng cho trẻ khuyết tật

Trong tất cả các chiến lược giáo dục từ trước tới nay, bao giờ cũng có một phần dành cho trẻ em khuyết tật. Tuy nhiên, trong khi giáo dục hòa nhập được coi là xu hướng chung của hầu hết các nước trên thế giới thì thực tế hiện nay, Việt Nam vẫn chưa xác định được lộ trình và những bước đi cụ thể. Những trường học, trung tâm dành cho trẻ em khuyết tật thì lại được coi là những nơi chưa thể hòa nhập cho trẻ em khuyết tật vì một môi trường bình đẳng mới được coi là mục tiêu chung của giáo dục hòa nhập. Trong hoàn cảnh đó, dự án Giáo dục tiểu học cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn (PEDC) với tổng kinh phí trên 250 triệu USD, hướng tới một nền giáo dục cho mọi trẻ em (bao gồm cả trẻ khuyết tật, trẻ có năng khiếu, trẻ em đường phố, trẻ em lao động sớm, trẻ thuộc các dân tộc thiểu số...) đã phần nào đáp ứng được mong mỏi của hàng triệu gia đình có con em không may mắn. Các mục tiêu quan trọng của dự án là tăng cường khả năng tiếp cận với giáo dục tiểu học của gia đình và cộng đồng, trong đó có rất nhiều trẻ em khuyết tật, giảm số trẻ em có khó khăn không đi học hoặc hiện đang bỏ học, trẻ em dân tộc thiểu số, trẻ em khuyết tật, trẻ em nghèo, trẻ em đường phố nhằm tăng tỷ lệ đi học tiểu học, tỷ lệ hoàn thành bậc học, tất cả hướng tới mục tiêu của Giáo dục cho mọi người là đến năm 2010, tất cả trẻ em trong độ tuổi tiểu học đều được đến trường. Mục tiêu cụ thể của chiến lược giáo dục trẻ khuyết tật là đến năm 2015, hầu hết trẻ khuyết tật Việt Nam có cơ hội bình đẳng trong tiếp cận một nền giáo dục có chất lượng và được trợ giúp để phát triển tối đa tiềm năng, tham gia và đóng góp tích cực cho xã hội, phấn đấu đến năm 2010 bảo đảm 70% số trẻ khuyết tật được đi học.

Vẫn còn khá nhiều trở ngại

Giáo dục hòa nhập trẻ em khuyết tật cùng nhiều trẻ em bình thường khác đòi hỏi sự cải tiến môi trường giáo dục về nội dung, phương pháp dạy mang tính cá biệt cao, đáp ứng nhu cầu phát triển của mọi học sinh. Tuy nhiên, những năm qua ngành giáo dục chỉ tập trung giải quyết số lượng cho đối tượng là trẻ khuyết tật ở mầm non và tiểu học, các cấp học cao hơn chưa được quan tâm đúng mức. Vài năm học trước mới chỉ có khoảng 26% trẻ khuyết tật được đến trường, tập trung chủ yếu ở bậc tiểu học. Hiện nay, mặc dù giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật được coi là một tiêu chí công nhận trong bậc học mầm non và một số bậc học khác nhưng các hình thức tổ chức lớp học hòa nhập linh hoạt mới được triển khai bước đầu. Việc chuyển đổi sách giáo khoa sang chữ nổi cho học sinh mù ở tiểu học và THCS, việc biên soạn tài liệu ký hiệu ngôn ngữ dành cho người khiếm thính đưa vào sử dụng ở các cơ sở giáo dục cũng gặp khó khăn không ít. Dưới góc độ giáo dục, trẻ khuyết tật được hiểu là trẻ có khiếm khuyết về cấu trúc, suy giảm về chức năng cơ thể dẫn đến gặp khó khăn nhất định trong hoạt động cá nhân, tập thể, xã hội và học tập theo chương trình giáo dục phổ thông. Đưa được trẻ em khuyết tật đến trường đã khó, làm thế nào để trẻ em khuyết tật hòa nhập và thích ứng với môi trường học tập hoàn toàn mới mẻ lại còn khó khăn hơn gấp bội. Thống kê cho thấy trong số trẻ khuyết tật đã đi học có tới 32,99% số trẻ bỏ học. Trong cả nước còn khoảng 2,57% số trẻ em chưa có cơ hội đến trường vì lý do khuyết tật...

Cần có những biện pháp cụ thể hơn

Trường ĐHSP Hà Nội cũng đã có một khoa về giáo dục hòa nhập cho trẻ em khuyết tật nhưng tất cả dường như vẫn chưa đủ để đưa trẻ em khuyết tật tới trường và hòa nhập với cộng đồng. Ngay tại một số thành phố lớn, cán bộ quản lí giáo dục còn băn khoăn khi trẻ khuyết tật được đưa vào các chương trình giáo dục hòa nhập tại các trường học nhưng các trường này lại chưa chuẩn bị tốt tâm lý để đón nhận. Có những nơi, hiệu trưởng rất có thiện chí và nhiệt tình nhận trẻ khuyết tật vào học ở trường mình nhưng giáo viên trong trường lại chưa được chuẩn bị đầy đủ về tâm lý cũng như chuyên môn. Cá biệt có trường còn xếp học sinh khuyết tật ngồi riêng và có thái độ phân biệt khiến học sinh bức xúc dẫn tới bỏ học. Một thực trạng đáng buồn là trẻ khuyết tật được đến trường tập trung chủ yếu ở bậc tiểu học, rất ít khi có mặt ở các bậc học cao hơn, đặc biệt là bậc THPT và ĐH... Trong hoàn cảnh đó, ngoài sự quan tâm của toàn xã hội, trẻ em khuyết tật cần có những chính sách, cơ chế và cả các chế tài cụ thể, hiệu quả hơn.

Quốc Hùng

Một trong những mục tiêu quan trọng của chiến lược giáo dục là đến năm 2015, hầu hết trẻ khuyết tật Việt Nam có cơ hội bình đẳng trong tiếp cận một nền giáo dục có chất lượng và được trợ giúp để phát triển tối đa tiềm năng, tham gia và đóng góp tích cực cho xã hội.

Dự án dành riêng cho trẻ khuyết tật

Trong tất cả các chiến lược giáo dục từ trước tới nay, bao giờ cũng có một phần dành cho trẻ em khuyết tật. Tuy nhiên, trong khi giáo dục hòa nhập được coi là xu hướng chung của hầu hết các nước trên thế giới thì thực tế hiện nay, Việt Nam vẫn chưa xác định được lộ trình và những bước đi cụ thể. Những trường học, trung tâm dành cho trẻ em khuyết tật thì lại được coi là những nơi chưa thể hòa nhập cho trẻ em khuyết tật vì một môi trường bình đẳng mới được coi là mục tiêu chung của giáo dục hòa nhập. Trong hoàn cảnh đó, dự án Giáo dục tiểu học cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn (PEDC) với tổng kinh phí trên 250 triệu USD, hướng tới một nền giáo dục cho mọi trẻ em (bao gồm cả trẻ khuyết tật, trẻ có năng khiếu, trẻ em đường phố, trẻ em lao động sớm, trẻ thuộc các dân tộc thiểu số...) đã phần nào đáp ứng được mong mỏi của hàng triệu gia đình có con em không may mắn. Các mục tiêu quan trọng của dự án là tăng cường khả năng tiếp cận với giáo dục tiểu học của gia đình và cộng đồng, trong đó có rất nhiều trẻ em khuyết tật, giảm số trẻ em có khó khăn không đi học hoặc hiện đang bỏ học, trẻ em dân tộc thiểu số, trẻ em khuyết tật, trẻ em nghèo, trẻ em đường phố nhằm tăng tỷ lệ đi học tiểu học, tỷ lệ hoàn thành bậc học, tất cả hướng tới mục tiêu của Giáo dục cho mọi người là đến năm 2010, tất cả trẻ em trong độ tuổi tiểu học đều được đến trường. Mục tiêu cụ thể của chiến lược giáo dục trẻ khuyết tật là đến năm 2015, hầu hết trẻ khuyết tật Việt Nam có cơ hội bình đẳng trong tiếp cận một nền giáo dục có chất lượng và được trợ giúp để phát triển tối đa tiềm năng, tham gia và đóng góp tích cực cho xã hội, phấn đấu đến năm 2010 bảo đảm 70% số trẻ khuyết tật được đi học.

Vẫn còn khá nhiều trở ngại

Giáo dục hòa nhập trẻ em khuyết tật cùng nhiều trẻ em bình thường khác đòi hỏi sự cải tiến môi trường giáo dục về nội dung, phương pháp dạy mang tính cá biệt cao, đáp ứng nhu cầu phát triển của mọi học sinh. Tuy nhiên, những năm qua ngành giáo dục chỉ tập trung giải quyết số lượng cho đối tượng là trẻ khuyết tật ở mầm non và tiểu học, các cấp học cao hơn chưa được quan tâm đúng mức. Vài năm học trước mới chỉ có khoảng 26% trẻ khuyết tật được đến trường, tập trung chủ yếu ở bậc tiểu học. Hiện nay, mặc dù giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật được coi là một tiêu chí công nhận trong bậc học mầm non và một số bậc học khác nhưng các hình thức tổ chức lớp học hòa nhập linh hoạt mới được triển khai bước đầu. Việc chuyển đổi sách giáo khoa sang chữ nổi cho học sinh mù ở tiểu học và THCS, việc biên soạn tài liệu ký hiệu ngôn ngữ dành cho người khiếm thính đưa vào sử dụng ở các cơ sở giáo dục cũng gặp khó khăn không ít. Dưới góc độ giáo dục, trẻ khuyết tật được hiểu là trẻ có khiếm khuyết về cấu trúc, suy giảm về chức năng cơ thể dẫn đến gặp khó khăn nhất định trong hoạt động cá nhân, tập thể, xã hội và học tập theo chương trình giáo dục phổ thông. Đưa được trẻ em khuyết tật đến trường đã khó, làm thế nào để trẻ em khuyết tật hòa nhập và thích ứng với môi trường học tập hoàn toàn mới mẻ lại còn khó khăn hơn gấp bội. Thống kê cho thấy trong số trẻ khuyết tật đã đi học có tới 32,99% số trẻ bỏ học. Trong cả nước còn khoảng 2,57% số trẻ em chưa có cơ hội đến trường vì lý do khuyết tật...

Cần có những biện pháp cụ thể hơn

Trường ĐHSP Hà Nội cũng đã có một khoa về giáo dục hòa nhập cho trẻ em khuyết tật nhưng tất cả dường như vẫn chưa đủ để đưa trẻ em khuyết tật tới trường và hòa nhập với cộng đồng. Ngay tại một số thành phố lớn, cán bộ quản lí giáo dục còn băn khoăn khi trẻ khuyết tật được đưa vào các chương trình giáo dục hòa nhập tại các trường học nhưng các trường này lại chưa chuẩn bị tốt tâm lý để đón nhận. Có những nơi, hiệu trưởng rất có thiện chí và nhiệt tình nhận trẻ khuyết tật vào học ở trường mình nhưng giáo viên trong trường lại chưa được chuẩn bị đầy đủ về tâm lý cũng như chuyên môn. Cá biệt có trường còn xếp học sinh khuyết tật ngồi riêng và có thái độ phân biệt khiến học sinh bức xúc dẫn tới bỏ học. Một thực trạng đáng buồn là trẻ khuyết tật được đến trường tập trung chủ yếu ở bậc tiểu học, rất ít khi có mặt ở các bậc học cao hơn, đặc biệt là bậc THPT và ĐH... Trong hoàn cảnh đó, ngoài sự quan tâm của toàn xã hội, trẻ em khuyết tật cần có những chính sách, cơ chế và cả các chế tài cụ thể, hiệu quả hơn.