Kết quả khảo sát tại hơn 4000 doanh nghiệp thuộc các địa bàn khác nhau cho thấy: Việc áp giá giờ cao điểm trưa gây ảnh hưởng nhiều nhất tới các doanh nghiệp sản xuất 1 ca tập trung làm việc trong giờ hành chính và sử dụng công suất phần lớn vào giờ cao điểm sáng, còn các doanh nghiệp sản xuất 2 ca và 3 ca không bị ảnh hưởng nhiều. Cụ thể: tỉ lệ chi phí tiền điện tăng thêm của các đơn vị khoảng 2,26% - 22,6%, trong đó có khoảng 63% - 72% tổng số doanh nghiệp (chủ yếu làm 2 ca và 3 ca) bị tăng chi phí tiền điện dưới 10%. Có 13,28% - 15,17% số doanh nghiệp (chủ yếu là doanh nghiệp làm 1 ca) có chi phí tiền điện tăng trên 20%. Tùy theo mức tỷ trọng chi phí tiền điện trong giá thành sản phẩm mà mức độ tăng giá thành sản phẩm nhiều hay ít. Tuy nhiên, tính chung mức tăng chi phí tiền điện trên tổng chi phí sản xuất chỉ tăng khoảng 0,04% - 0,7%, trừ 1 số ngành như xi măng có mức tăng tới 1,72%. Tính riêng tiền điện tăng thêm do áp dụng giờ cao điểm trong tháng 4 của các đơn vị này khoảng 4,16% - 17%, tháng 5 là 1,85% - 15,23%.
Nhìn chung, mức tăng chi phí tiền điện trên tổng chi phí sản xuất của doanh nghiệp là rất nhỏ, tăng khoảng 0,08% - 0,57% trong tháng 4 và tăng khoảng 0,04% - 0,69% trong tháng 5 .
Đề xuất giảm tối đa 20% giá điện giờ cao điểm sáng cho doanh nghiệp quy mô nho.
Thực tế cho thấy, để hạn chế tác động của việc tăng giá điện, rất nhiều doanh nghiệp đã có ý thức chuyển dịch giờ giấc làm việc nhằm tránh giờ cao điểm. Tuy nhiên, ở những doanh nghiệp làm việc 3 ca, doanh nghiệp đặc thù thì giải pháp này không khả thi. Nhất là những doanh nghiệp chủ yếu sử dụng lao động nữ thì việc chuyển sang làm việc ca 3 không hề đơn giản, vì lý do gia đình và sức khỏe. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp không dám lựa chọn giải pháp này vì tiết kiệm tiền điện nhưng lại tăng tiền chi trả bồi dưỡng làm ca đêm còn tốn kém hơn. Đó là chưa kể việc thay đổi giờ giấc làm việc sẽ làm thay đổi nhịp sinh học của con người, điều đó có thể làm ảnh hưởng đến năng suất chất lượng sản phẩm, thậm chí tai nạn lao động.
Theo Bộ Công Thương, việc áp dụng giờ cao điểm sáng phần nào gây khó khăn cho doanh nghiệp sản xuất nhưng điều quan trọng là sẽ giảm đáng kể áp lực thiếu điện giờ cao điểm sáng, giảm chênh lệch phụ tải giờ cao và thấp điểm, góp phần giảm tình trạng thiếu công suất nguồn giờ cao điểm, làm giảm áp lực về vốn đầu tư vào các nguồn điện mới phục vụ giờ cao điểm toàn hệ thống. Vì vậy, việc giữ nguyên phương án tính giá điện giờ cao điểm là cần thiết. Tuy nhiên, để tháo gỡ một phần khó khăn cho DN, Bộ Công Thương đề xuất hai phương án giải quyết.
Phương án 1: Giữ nguyên quy định giờ cao điểm sáng, chỉ xem xét giảm mức giá điện giờ cao điểm sáng. Mức đề nghị giảm tối đa 20% kể từ ngày 1/8/2009 cho đến khi có điều chỉnh giá điện tiếp theo. Như vậy, giá bán điện bình quân năm 2009 sẽ giảm 0,5%, từ mức 948,5 đồng/KWh hiện nay xuống 943,7 đồng/KWh. Tỉ trọng chi phí tiền điện tăng thêm do giá điện giờ cao điểm sáng sẽ được đưa xuống dưới mức 10%. Đối tượng đề xuất được giảm giá là các doanh nghiệp sản xuất quy mô nhỏ và vừa, mua điện ở các cấp điện áp từ 35/22 KV trở xuống. Nếu thực hiện phương án này thì tổng doanh thu bán điện sẽ giảm khoảng 350 tỉ đồng.
Phương án 2: Giữ nguyên quy định giờ cao điểm sáng và mức giá điện giờ cao điểm như hiện hành. Phương án này sẽ góp phần khuyến khích tiết kiệm điện, giảm thiểu cắt điện, giảm áp lực đầu tư vào các nguồn điện mới đắt tiền... Ưu điểm của phương án này là giữ ổn định, không phải điều chỉnh biểu giá điện hiện hành cũng như doanh thu và tỉ suất lợi nhuận của doanh nghiệp kinh doanh điện. Tuy nhiên, phương án này sẽ làm tăng chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm của nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ và vừa, doanh nghiệp sản xuất một ca. Đây cũng là vấn đề hiện nay đang khiến dư luận rất băn khoăn.
Sau khi cân nhắc, Bộ Công Thương đề xuất Chính phủ thực hiện phương án 1. Mức giảm thực hiện từ ngày 1-8-2009.
M.Phương