Giải pháp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe

Lao Động - 

Giai phap nang cao chat luong cham soc suc khoe

Những năm gần đây, hệ thống y tế nước ta đã có nhiều phát triển, nâng cao chất lượng trong công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe cho nhân dân. Tuy nhiên, nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng lớn trong khi đội ngũ y bác sĩ không có đủ thời gian và khả năng giải quyết nhiều nhu cầu của bệnh nhân đã tạo nên một áp lực rất lớn cho chính công việc của cán bộ y tế.

Tình hình đó đặt ra yêu cầu cần phải đưa công tác xã hội vào lĩnh vực y tế để hỗ trợ cho bệnh nhân đồng thời giảm áp lực cho các cán bộ y tế.

Yêu cầu tất yếu

Mới sáng sớm, phòng khám Bệnh viện (BV) Nhi Trung ương đã đông nghẹt bệnh nhân. Cảnh xếp hàng chen chúc chờ mua sổ vào khám bệnh trong cái nắng nóng lên đến 40 độ khiến cho bệnh nhân và người nhà càng thêm mệt mỏi. Theo ước tính, mỗi ngày tại BV Nhi có trên 1.000 lượt bệnh nhân đến khám và gần 1.000 bệnh nhân nằm nội trú. Tại các khoa, số bệnh nhân luôn cao gấp 2-3 lần số giường bệnh, nhất là tại các khoa Tim mạch, Ung bướu… Tình trạng này diễn ra tương tự tại các BV, đặc biệt là các BV lớn ở Hà Nội như Bệnh viện K, BV C, BV Bạch Mai, BV Xanh Pôn…

Hầu hết các bác sĩ khi được hỏi đều trả lời rằng họ chỉ dành được 5-10 phút để khám và tư vấn cho mỗi bệnh nhân. Với các trường hợp bệnh cảnh nặng thì dành nhiều hơn một chút nhưng cũng không thể quá nhiều thời gian. Trong khi đó, những người đến các cơ sở y tế đều rất bỡ ngỡ, họ rất cần biết thông tin về giá cả, chất lượng, địa điểm các loại dịch vụ khám chữa bệnh, rất cần được tư vấn về phác đồ điều trị, cách phòng ngừa, và hơn hết họ cần có sự trấn an về tinh thần…

Mặt khác, tại các BV, bệnh nhân thường đến từ các vùng quê khác nhau, trong số đó có những người mới lần đầu đặt chân tới BV. Họ không biết cách thức liên hệ với các phòng ban trong BV như thế nào, cần những loại giấy tờ gì phục vụ cho công tác khám chữa bệnh. Môi trường BV khác xa với cuộc sống thường ngày của họ. Nhiều người không tuân thủ y lệnh của bác sĩ do thói quen, tập quán sinh hoạt.

Bên cạnh đó một số bệnh nhân có vấn đề về tâm lý và tình cảm ảnh hưởng đến kết quả chăm sóc y tế và can thiệp y học. Những vấn đề đó đặt ra yêu cầu cần có hệ thống cán bộ CTXH tại các cơ sở khám chữa bệnh để nắm bắt thông tin từ bệnh nhân, hỗ trợ hướng dẫn thực hiện các chỉ định y tế đồng thời đề xuất các giải pháp chăm sóc toàn diện, phù hợp với bệnh nhân, qua đó giảm áp lực công việc cho đội ngũ y tế, nâng cao chất lượng chăm sức khỏe cho người dân.

Thực tế, nhiều quốc gia trên thế giới đã giải quyết rất thành công những căng thẳng trong mối quan hệ giữa bệnh nhân và cơ sở y tế bằng công tác xã hội. Nhân viên CTXH họ sẽ là một thành phần trong êkíp trị liệu làm nhiệm vụ tìm hiểu nguyên nhân gây bệnh, phương pháp chữa trị qua thu thập thông tin về điều kiện sống, thói quen, tìm hiểu tâm lý, đặc điểm xã hội tìm hiểu hoàn cảnh thực tế cũng như các mong muốn của bệnh nhân để từ đó thực hiện các trợ giúp tâm lý.

Trong những trường hợp để lại tác động lâu dài, nhân viên xã hội sẽ cung cấp hỗ trợ tâm lý xã hội cho quá trình phục hồi của bệnh nhân. Nhân viên CTXH còn nối kết người bệnh với các dịch vụ xã hội, vận động xã hội tham gia vào việc hỗ trợ, giúp đỡ bệnh nhân. Có thể khẳng định rằng CTXH đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dựng mối quan hệ hài hòa giữa tinh thần và thể chất người bệnh, giữa người bệnh với người thân, giữa người bệnh với những người xung quanh, giữa người bệnh với cơ sở y tế.

Mang lại những nụ cười...

Đối với những người công tác trong ngành y ngoài những áp lực nghề nghiệp giống như những ngành khác còn phải gánh trên mình một trách nhiệm lớn, chỉ một sơ xuất nhỏ có khi phải trả giá bằng cả mạng sống của con người. Áp lực công việc nặng nề ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình khám chữa bệnh cho bệnh nhân. Đưa CTXH vào lĩnh vực y tế, cán bộ y tế được trang bị tốt các kỹ năng CTXH và có sự hỗ trợ của các nhân viên CTXH trong BV sẽ làm giảm những áp lực này, đội ngũ y bác sĩ chuyên tâm vào nhiệm vụ chuyên môn, từ đó chất lượng khám chữa bệnh được nâng cao.

Một trong những cơ sở y tế làm tốt việc đưa CTXH là BV Nhi Trung ương. Là đơn vị được Bộ Y tế giao làm đầu ngành của hệ thống nhi khoa toàn quốc, BV Nhi Trung ương tiếp nhận bệnh nhân nặng từ tất cả các tỉnh phía bắc và một số tỉnh miền Trung và miền Nam chuyển lên. Trong những bệnh nhi đến điều trị có những trường hợp hoàn cảnh rất khó khăn, bất hạnh. Nhiều trường hợp bệnh nhân có thể điều trị để khỏi bệnh nhưng vì hoàn cảnh kinh tế cha mẹ đã phải xin về.

Xuất phát từ thực tế đó, lãnh đạo BV đã thành lập tổ CTXH với nhiệm vụ chuyên trách là hỗ trợ bệnh nhân về mặt tâm lý, tinh thần và phần nhỏ vật chất nhằm chia sẻ với các bệnh nhi đồng thời hỗ trợ các bác sĩ trong công tác điều trị. Bà Dương Thị Minh Thu - tổ trưởng tổ CTXH - cho biết: Từ khi thành lập, tổ đã giúp đỡ được nhiều bệnh nhân về tinh thần, vật chất đem lại cho nhiều bệnh nhi tiếng cười.

Nhìn đứa con gái Đoàn Thị Mai đang dần hồi phục sau hơn 3 tuần nằm viện, chị Phạm Thị Hồng (xã Vĩnh Chung, Móng Cái, Quảng Ninh) không cầm được nước mắt. Chị kể: “Hơn 3 tháng trước, thấy cháu tự nhiên gầy rộc, rồi đi ngoài liên tục, từ 39kg sút chỉ còn 30kg. Đưa con đi viện Móng Cái được chẩn đoán là basedow và viêm ruột rồi chuyển lên viện tỉnh Quảng Ninh điều trị cả tháng trời con cũng không đỡ. Sau đó BV tỉnh lại giới thiệu lên BV Nội tiết Trung ương, bệnh tình của cháu cũng không tiến triển mà ngày càng yếu đi và BV cho về nhà. Hai mẹ con chỉ biết ôm nhau khóc rồi lại quay về BV Quảng Ninh. Được các bác sĩ giới thiệu lên BV Nhi Trung ương, tôi lại khăn gói đưa con lên”.

Gia đình chị ở cái vùng vốn chẳng thuận lợi cho làm ăn. Làm ruộng thì mùa màng luôn thất bát. Chồng đi biển cũng chỉ kiếm những con tôm, con cá, con ốc… ở gần bờ nên cả gia đình 8 người gồm 4 đứa con, 2 vợ chồng và 2 bố mẹ già vẫn chỉ bữa cơm, bữa cháo. Đứa con bị bệnh chạy chữa mấy tháng trời, vay mượn khắp nơi số tiền lên đến 50 triệu đồng. Lúc được giới thiệu lên Viện Nhi, chị cũng vì thương con mà đi chứ chưa biết lấy tiền đâu chạy chữa. Vào viện, thấy hoàn cảnh của cháu đáng thương, tổ CTXH đã đến thăm hỏi, động viện chị yên tâm cho con nằm điều trị. Số tiền viện phí khá cao, ngoài phần bảo hiểm chi trả, tổ CTXH đã kêu gọi các tổ chức cá nhân ủng hộ để cháu tiền viện phí. Ngoài ra tổ CTXH còn hỗ trợ những suất ăn miễn phí cho hai mẹ con cháu.

Một trường hợp tương tự được tổ CTXH giúp đỡ là cháu Nguyễn Thị Linh 14 tuổi ở Xuân Nguyên, Đông Triều, Quảng Ninh. Bị bỏng từ năm 3 tuổi, khuôn mặt biến dạng, hai bàn tay mất hết các ngón. Sau khi xuất hiện trên chương trình “Chắp cánh ước mơ” cháu được BV Nhi Trung ương mời đến phẫu thuật chỉnh hình miễn phí. Tuy nhiên, do hoàn cảnh kinh tế khó khăn nên vào viện gia đình rất lo lắng, không yên tâm cho cháu điều trị. Tổ CTXH đã đến động viên gia đình yên tâm cho cháu nằm viện chờ phẫu thuật, đồng thời giúp đỡ một số suất ăn miễn phí cho cháu.

Còn rất nhiều trường hợp khác được tổ CTXH giúp đỡ, hỗ trợ về tinh thần trong quá trình nằm điều trị và kêu gọi các tổ chức, cá nhân ủng hộ vật chất để tanh toán chi phí nằm viện. Nhiều trường hợp đã được cứu sống nhờ được sự giúp đỡ của các tổ chức, cá nhân.

Mô hình tổ CTXH ở BV Nhi là một mô hình mới nhưng đã giúp được các bệnh nhi, đặc biệt là các bệnh nhi có hoàn cảnh khó khăn được hưởng sự chăm sóc y tế tốt hơn và phần nào làm công tác tâm lý cho các em nhỏ không may mắn và người nhà của các em. Theo bà Thu, trong bệnh việc cần xây dựng một phòng CTXH có nhân viên làm việc ngày từ phòng khám để hướng dẫn bệnh nhân đến các chuyên khoa, các bước cần làm trong quá trình khám bệnh.

Cần giải pháp phát triển đồng bộ

Trước những yêu cầu, đòi hỏi của ngành y tế hiện nay, việc thành lập mạng lưới CTXH tại các khoa phòng trong các BV để hỗ trợ các bệnh nhân và đội ngũ cán bộ y tế là vô cùng cần thiết. Hiện tại cả nước có khoảng hơn 1.000 BV. Nếu hình thành một mạng lưới hoạt động CTXH tại các BV thì phải cần đến hàng chục nghìn nhân viên xã hội. Vấn đề hiện nay là đội ngũ cán bộ làm CTXH tại các BV, cơ sở y tế chưa được đào tạo một cách chuyên nghiệp cho nên việc đào tạo đội ngũ này có nghiệp vụ, bài bản là yêu cầu để đưa CTXH phát triển tại các BV.

Để làm được điều này cần phải thực hiện đồng bộ các giải pháp: Nâng cao nhận thức về CTXH cho bệnh nhân, người dân; đào tạo bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng CTXH cho cán bộ y tế; xây dựng mạng lưới cán bộ CTXH y tế, xây dựng mô hình CTXH tại các cơ sở y tế, hợp tác trao đổi kinh nghiệm trong nước và quốc tế.

Theo một số nhà chuyên môn ngoài việc đào tạo dài hạn chuyên ngành CTXH tại các trường đại học có lẽ nên đưa môn CTXH trong y tế vào các trường y dược để CTXH trong ngành y tế sớm trở thành một nghề chuyên nghiệp. Bên cạnh đó, mở các lớp tập huấn về kỹ năng CTXH cho các bộ y tế đang công tác tại các cơ sở y tế, các BV.