>>Giá xăng tăng thêm 700 đồng/lít
Giá xăng dầu tính theo thành phẩm chứ không phải dầu thô
Trong Công văn số 9489 /BTC-VP đề ngày 3/7/2009 gửi lãnh đạo các cơ quan báo chí, Bộ Tài chính cho biết, gần đây, một số cơ quan báo chí có bài viết về công tác điều hành mặt hàng xăng, dầu của Nhà nước như: mức điều chỉnh giá xăng, dầu vượt quá mức cho phép quy định tại Thông tư số 56/2009/TT-BTC ngày 23/3/2009 của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn cơ chế hình thành, sử dụng, quyết toán Quỹ Bình ổn giá xăng dầu; Giá thế giới tăng không nhiều mà Liên Bộ Tài chính - Công Thương chấp thuận để doanh nghiệp điều chỉnh giá xăng, dầu 2 lần; Giá dầu thô trước đây là 147 USD/thùng, thì giá xăng là 19.000 đồng/lít, hiện nay giá dầu thô chỉ bằng 1/2 nhưng giá xăng đã điều chỉnh ở mức 14.200 đồng/lít;… Điều này có tác động đến tâm lý của người dân và tác động đến việc tăng giá của các hàng hóa, dịch vụ khác.
Bộ Tài chính khẳng định giá bán xăng, dầu trong nước được điều hành linh hoạt theo tín hiệu của giá xăng, dầu thành phẩm (chứ không phải là giá dầu thô) trên thị trường thế giới: có lên, có xuống kết hợp với việc xử lý đồng bộ các biện pháp tài chính (thuế nhập khẩu, phí …); thực hiện chủ trương chia sẻ trách nhiệm, quyền lợi giữa người tiêu dùng, doanh nghiệp và Nhà nước để bình ổn giá trong nước, tránh những đột biến xảy ra, ảnh hưởng bất lợi cho nền kinh tế.
Theo Bộ Tài chính, giá xăng dầu của Việt Nam đang thấp hơn từ 1.000 -6.000 đồng/lít so với các nước láng giềng.
Lấy ví dụ về băn khoăn giá dầu thô và giá xăng nêu trên, Bộ Tài chính cho rằng cách so sách như vậy chưa phù hợp bởi giá dầu thô của Mỹ tính theo từng thời điểm, chưa phải là giá bình quân 20 ngày; hơn nữa việc tính giá xăng dầu dựa trên giá bình quân của xăng dầu thành phẩm. Mặt khác, sự thay đổi của giá xăng dầu thành phẩm cũng không phải luôn luôn tỷ lệ thuận với thay đổi của giá dầu thô. Ngoài ra, việc điều hành giá xăng, dầu trong nước, cơ cấu tính giá xăng, dầu trong nước không chỉ phụ thuộc vào diễn biến của giá xăng dầu thị trường thế giới, mà còn phụ thuộc vào tỷ giá ngoại tệ giữa đồng Việt Nam với đồng đô la Mỹ, chính sách điều tiết của Nhà nước phù hợp với đường lối phát triển kinh tế xã hội trong từng thời kỳ,…Giá trong nước không nên để thấp hơn nhiều so với các nước láng giềng nhằm hạn chế việc buôn lậu và gian lận thương mại,…
Giá xăng, dầu thấp nhất trong khu vực
Về các lần điều chỉnh giá bán cụ thể, Bộ Tài chính cho biết từ đầu năm 2009, do giá xăng, dầu thị trường thế giới tiếp tục giảm, Liên Bộ Tài chính - Công thương đã chấp thuận để các doanh nghiệp giảm giá bán lẻ dầu trong nước 2 lần, trong tháng 2 và 3. Sau thời gian đó, giá xăng, dầu thị trường thế giới đã biến động tăng trở lại và lẽ ra phải tăng giá bán lẻ trong nước cho phù hợp. Tuy nhiên, trong bối cảnh Chính phủ đang áp dụng các giải pháp chống suy giảm kinh tế nên Bộ Tài chính đã lựa chọn giải pháp không tăng giá bán mà thực hiện giảm thuế suất thuế nhập khẩu mặt hàng xăng dầu để giữ bình ổn giá trong nước.
Khi giá xăng, dầu trên thị trường thế giới tiếp tục tăng, căn cứ đăng ký giá của doanh nghiệp và diễn biến giá xăng, dầu trên thị trường thế giới, Liên Bộ Tài chính - Công Thương đã chấp thuận cho doanh nghiệp điều chỉnh giá tăng có mức độ nhất định. Từ tháng 4/2009 đến nay đã thực hiện 5 lần tăng giá xăng RON 92 từ 11.000 đồng/lít lên 14.200 đồng/lít, 4 lần tăng giá dầu hỏa (từ 11.000 đồng/lít lên 13.650 đồng/lít); 03 lần tăng giá dầu madút (từ 8.500 đồng/kg lên 10.500 đồng/kg) và diedel (từ 10.000 đồng/lít lên 12.100 đồng/lít).
Tuy giá xăng, dầu được điều chỉnh tăng lên nhưng hiện nay còn thấp hơn giá của một số nước trong khu vực, cụ thể: giá xăng của Việt Nam gần xấp xỉ với Trung Quốc, nhưng thấp hơn của một số nước trong khu vực như Lào, Thái Lan, Campuchia, Singapore...từ 924 đồng/lít đến 6.473 đồng/lít tùy theo mỗi nước; trong khi đó giá diesel của Việt Nam thấp hơn các nước này từ 1.251 đồng/lít đến 6.214 đồng/lít.
Tăng trên 500 đồng vì Quỹ bình ổn chưa hoạt động
Trả lời băn khoăn của báo chí chiều 7/7, Cục trưởng Cục quản lý giá (Bộ Tài chính) Nguyễn Tiến Thỏa khẳng định nguyên tắc xuyên suốt của Nghị định 55 của Chính phủ là điều hành theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước. Ông Thỏa khẳng định việc đồng ý cho doanh nghiệp tăng trên 500 đồng là có cơ sở bởi Thông tư số 56/2009/TT-BTC ngày 23/3/2009 của Bộ Tài chính cho phép doanh nghiệp điều chỉnh giá không quá 500 đồng/lít,kg là trong điều kiện giá thị trường thế giới diễn biến bình thường, không có biến động lớn và trong điều kiện điều hành giá gắn liền với hoạt động của Quỹ Bình ổn giá.
Có nghĩa là khi Quỹ Bình ổn giá đã có nguồn lực (số dư lớn), giá thị trường thế giới biến động tăng làm cho giá vốn bán lẻ trong nước tăng vượt quá 500 đồng/lít, kg so với giá bán lẻ hiện hành, doanh nghiệp được điều chỉnh giá tăng 500 đồng/lít, kg phần tăng vượt trên 500 đồng/lít,kg được trích Quỹ Bình ổn giá để bù đắp.
"Điều kiện cần để thực hiện việc điều chỉnh giá không quá 500 đồng/lít là có Quỹ bình ổn giá và điều kiện đủ là Quỹ đó phải có nguồn lực "- Ông Thỏa nói. Tuy nhiên thực tế sau khi có thông tư 56, giá xăng dầu thế giới liên tục tăng nên không có điều kiện để trích lập Quỹ bình ổn giá, từ đó chưa có đủ điều kiện thực hiện theo thông tư này.
Ông Thỏa cũng cho biết cần sửa đổi Thông tư 56 vì có điểm chưa rõ về Quỹ bình ổn giá, theo đó phải quy định Trong trường hợp Quỹ bình ổn giá có nguồn lực, thì cho phép doanh nghiệp điều chỉnh giá không quá 500 đồng/lít, phần lỗ còn lại (nếu có) được trích từ Quỹ để bù đắp. Khi số dư của Quỹ đã hết hoặc Quỹ chưa có nguồn lực mà giá xăng dầu tăng mạnh làm cho giá vốn tăng thì doanh nghiệp điều chỉnh để đảm bảo hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường, tránh hiện tượng mua cao bán thấp vì nhà nước không bù lỗ.
Hữu Thọ (bài, ảnh)