Ngày 11 - 25 thánh chạp, hơn 35.000 người Nguồn ở huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình, nhộn nhịp chuẩn bị gạo ngon, quang gánh và đòn gánh mới để làm gánh cơm truyền thống. Một số gia đình có của ăn của để thì bày cơm rượu trên mặt bàn rồi cả nhà ăn uống vui vẻ.
Ông Đinh Thanh Dự, 73 tuổi, ở xã Xuân Hóa cho biết: “Gia đình nào cũng chuẩn bị gánh cơm cho dù năm đó được mùa hay mất mùa, làm ăn tấn tới hay èo uột. Người đã lập gia đình còn lo nhiều gánh cơm cho cả bên chồng, bên vợ”. Ba người con ông Dự ở xa nhưng năm nào cũng về quê làm cơm giỗ sống bố mẹ vì họ cho rằng người nằm trong mộ biết đâu cái hiếu của con như thế nào.
Một cán bộ văn hóa huyện Minh Hóa nói: “Người Nguồn làm ăn xa ở tận Hà Nội, TP HCM… nhưng đi đâu cũng nhớ cha mẹ, về làm gánh cơm giỗ sống”.
Trước kia, dù giàu hay nghèo, mọi người đều xếp cơm và thức ăn vào đôi thúng mới, đặt vào đôi quang gánh làm bằng mây rồi dùng đòn tre gánh trên vai. Không ai khoe gánh cơm của mình, mọi người lấy lá chuối rừng đậy lại.
Những năm gần đây, gánh cơm hiếu lễ nhiều món hơn. Những người làm ăn phát đạt nấu món ngon vật lạ, dọn lên bàn rồi vợ chồng, con cháu trong nhà khiêng cả bàn đưa đi giỗ sống. Ông Đinh Thanh Hiếu ở xã Minh Hóa nói: “Bọn trẻ bây giờ làm ăn được, bưng cả bàn cỗ tới đặt trước mặt bố mẹ, to quá, sang quá, ăn chẳng hết”.
Sau lễ gánh cơm, bà con người Nguồn tập trung ở nhà văn hóa làng, hát hò đối đáp mừng một xuân mới lại về.
Nguyễn Oanh