GS.VS Phạm Minh Hạc: Nhân tố con người quyết định mọi thành công

Đại Đoàn Kết - 15/01/2011 09:22

GS.VS Pham Minh Hac: Nhan to con nguoi quyet dinh moi thanh cong

Gọi điện đến nhà ông ngay cuối buổi khai mạc Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI, GS.VS Phạm Minh Hạc hào hứng bảo cả buổi sáng ông theo dõi buổi truyền hình trực tiếp rất chăm chú, đặc biệt chú ý tới bài phát biểu của Tổng Bí thư. Ông đồng ý dành cho Đại Đoàn Kết một cuộc trò chuyện và cuộc gặp gỡ của chúng tôi với ông ngay sau đó xoay quanh câu chuyện về nhân tố con người, một trong những nội dung quan trọng của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011-2020 mà Đại hội Đảng lần thứ XI đang đặt ra.

Tuổi trẻ là mùa Xuân của đất nước

Ảnh: T.L

Sức mạnh con người là sức mạnh văn hóa

Thưa ông, không phải cho đến Đại hội XI lần này, mà trong vòng 20 năm qua tại các văn kiện của Đảng, con người luôn được xác định là nhân tố trung tâm của sự nghiệp đổi mới.

GS.VS Phạm Minh Hạc: Tại Cương lĩnh được thông qua trong Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII ( năm 1991), có nhiều nội dung trong đó có một nội dung rất quan trọng, đó là: “...Lấy con người là động lực và mục tiêu của sự phát triển kinh tế- xã hội...” Trong hai thập kỷ qua, các văn kiện của Đảng cũng luôn luôn khẳng định nhiều lần tư tưởng này và đã được cụ thể hóa trên các lĩnh vực giáo dục - đào tạo, văn hóa, kinh tế - xã hội. Đến Đại hội XI lần này, trong 5 quan điểm của Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, một lần nữa, yếu tố con người lại được nhấn mạnh và đề cao với 4 nội dung rất cụ thể. Đây thực sự là sự tiếp tục tư tưởng đối mới của Đảng từ năm 1986.

Thực tế quá trình đấu tranh cách mạng ở Việt Nam đã cho thấy, chúng ta chiến thắng trong các cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại chính là nhờ tư tưởng của Đảng và của Bác về vấn đề con người. Tư tưởng này luôn là chủ đạo và được Bác khái quát thành sức mạnh văn hóa. So với các kỳ Đại hội trước, tại Đại hội lần này, nhân tố con người đã được khẳng định và nhấn mạnh hơn, trở thành “ chủ thể” của sự phát triển kinh tế xã hội.

Trong giai đoạn hiện nay, nhân tố con người cần phải hiểu cụ thể như thế nào, thưa ông?

Nói một cách khái quát, nhân tố con người chính là nguồn nhân lực của sự phát triển xã hội. Phát huy sức mạnh của con người là phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân. Chúng ta đã đề ra khẩu hiệu “ đoàn kết” ở nhiều Đại hội. Chủ đề Đại hội lần này có đề cập về phát huy sức mạnh toàn dân tộc. Điều này hiểu một cách cụ thể chính là tư tưởng đoàn kết cộng đồng. Như vậy, về mặt số lượng con người là tất cả mọi người trong xã hội.

Tuy nhiên, trong số đó có những chú ý trọng tâm nhất định. Đó là sự ưu tiên phát triển đội ngũ trí thức, nhân tài, trọng dụng người tài của đất nước. Cần phải nhấn mạnh, nhân tài là đầu tầu của nguồn nhân lực. Quan điểm này được thể hiện từ năm 1945, 1946 trong 2 bài báo của Bác Hồ, gồm “ Nhân tài và kiến quốc”, “ Thư tìm người tài” gửi cho tất cả các địa phương, trong đó có nói rõ về người tài và sử dụng nhân tài. Người tài ở đây tức là hiền tài, “ vừa hồng, vừa chuyên”, vừa có tài, vừa có đức; vừa có tâm, vừa có tầm. Nếu ví von một cách hình ảnh, đầu tầu mới quyết định việc vận hành nhanh hay chậm của cả đoàn tầu. Hội nghị Trung ương 3, khóa VII (1992) đã xác định có 3 đối tượng cần ưu tiên quan tâm, thứ nhất là cán bộ lãnh đạo quản lý, tiếp đến là doanh nghiệp và lao động lành nghề, thứ ba là lực lượng nghiên cứu khoa học. Lần này, trong các văn kiện Đại hội Đảng và trong Chiến lược phát triển kinh tế- xã hội, 3 đối tượng trọng điểm phát triển nhân tố con người như trên cũng được nhắc lại.

GS.VS Phạm Minh Hạc

Phải điều chỉnh lại chính sách đối với nhân tài

Thưa ông, Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011-2020 lần này viết rất rõ: Phát huy tối đa nhân tố con người, coi con người là chủ thể, nguồn lực chủ yếu và là mục tiêu của sự phát triển…Nhưng như đã nói ở trên, đây không phải lần đầu tiên Đảng coi trọng yếu tố con người. Vậy theo ông, thực tế nhiều năm qua, từ chủ trương, chính sách của Đảng với thực tế cuộc sống, vẫn đang có khoảng cách thế nào trong việc dùng người ở các cơ quan Nhà nước?

Nếu nhìn lại lịch sử 65 năm qua, ai cũng phải thừa nhận dưới sự lãnh đạo của Đảng, của Bác Hồ, vấn đề sử dụng người hiền tài hết sức được chú trọng. Bộ máy Chính phủ đầu tiên của nước nhà cũng đều là những trí thức tiêu biểu. Hoặc nhìn lại thời kỳ sau Đại hội VI (1986) mà thế hệ chúng tôi chính là con đẻ của chính sách ưu tiên trí thức, trọng dụng nhân tài, nhiều GS, TS, Viện trưởng khoa học được tham gia vào Trung ương Đảng. Tuy nhiên, nói một cách khách quan chúng ta cũng phải công nhận với nhau là những năm vừa qua chính sách sử dụng người tài không đồng đều, nơi có quan tâm, nơi không quan tâm, nơi quan tâm nhiều, nơi quan tâm ít... Gần đây báo chí nói nhiều đến nạn chạy bằng cấp, mua quan bán chức, mua huân huy chương. Hoặc dư luận bức xúc với thực trạng “hắt hủi” nhân tài ở nhiều địa phương, điều này thực sự đau xót, là sự đi ngược với quan điểm coi trọng nhân tố con người, trọng dụng người tài của Đảng.

Với tư cách là cựu Bộ trưởng Bộ Giáo dục, ông có đề xuất gì về việc thu hút và sử dụng nhân lực ở Việt Nam hiện nay? Theo ông, phải làm thế nào để chúng ta có thể phát huy tối đa nhân tố con người trong giai đoạn tới để chủ trương của Đảng phải được thể hiện cụ thể trong thực tế cuộc sống?

Điều này cần nhìn lại vấn đề chính sách đối với người lao động, chính sách về cán bộ. Mới đây đã có những nghiên cứu xã hội chỉ ra rằng, 50% người lao động không yên tâm với công việc, lúc nào họ cũng nghĩ đến chuyện chuyển nghề, không yên tâm làm việc. Mà không yên tâm làm sao họ chú tâm, quyết tâm, tận tâm với công việc?

Để trọng dụng nhân tài, phải chú ý tới vấn đề ý Đảng, lòng Dân. Làm sao để chủ trương được nói trong văn kiện với không khí chung của xã hội phải hội tụ. Theo tôi, để giải quyết tốt vấn đề trọng dụng nhân tài và phát huy nhân tố con người, cần phải chấm dứt hình thức chủ nghĩa. Trung ương, Quốc hội, Chính phủ phải có chính sách thỏa đáng đãi ngộ và trọng dụng cả đội ngũ trí thức. Không phải nhân cơ hội nào đó ( như sự kiện GS Ngô Bảo Châu) mới chú ý đến việc xây dựng một Viện nghiên cứu về Toán, hoặc nhân sự kiện này nghĩ việc này cho một cá nhân này và mai vì việc khác lại nghĩ cho cá nhân khác, như thế cơ chế trọng dụng nhân tài không thể thành công. Muốn trọng dụng nhân tài, muốn đưa đất nước lên công nghiệp hóa, hiện đại hóa phải có cơ chế, chính sách cụ thể, không thể nói suông, nói chung chung. Đơn cử như người có học hàm học vị, chức danh... phải có đãi ngộ tương ứng, không thể đánh đồng mức lương chung của họ với tất cả mọi người, kiểu “ đến hẹn lại lên” , 3 năm một lần như hiện nay.

Tôn trọng con người

Vậy theo ông, đâu là yếu tố then chốt trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực Việt Nam?

Trước hết là tôn trọng con người, tôn trọng cá nhân. Tiếp đó là người lao động cần được tạo điều kiện, môi trường phát triển. Thứ ba là biết trọng dụng nhân tài. Thứ tư là tôn trọng nguyên tắc lợi ích. Tôi cũng nhấn mạnh yếu tố “ môi trường phát triển”. Thực tế có rất nhiều người trẻ tài cao, năng động nhưng chưa được tạo điều kiện để phát huy, hoặc chưa được đánh giá đúng tiềm năng.

Xin cảm ơn ông!

Hương Lê (thực hiện)

Tin mới