Một ngày học làm diều Trong ký ức của những đứa trẻ sống ở vùng nông thôn Bắc Bộ, mùa hè không thể thiếu cánh diều với tiếng sáo vi vút mỗi buổi chiều. Ngay giữa lòng Hà Nội, những buổi tối mùa hè giới trẻ cũng rủ nhau nô nức lên sân Mỹ Đình thả diều. Cái khác là những con diều ngày nay chủ yếu làm bằng ni lông sặc sỡ, đủ các hình thù và dễ mua với giá rẻ, chứ chẳng còn con diều tre phết giấy ngày nào. Có lẽ đó là một trong những lý do để MyHanoi bắt đầu dự án ở chính một trong những đất tổ của thú chơi diều: Làng Bá Dương Nội (xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng) với những con diều sáo cổ truyền. Làm diều, thả diều ở đó không chỉ dừng lại ở trò chơi giải trí mà là một thú chơi tinh tế và đam mê, gắn với tín ngưỡng linh thiêng. Các em học sinh Trường trung học cơ sở Trung Mầu được lựa chọn tham gia trong dự án đều là những em học sinh có thành tích học tập tốt, nhưng gia đình hoàn cảnh khó khăn. Đến với làng diều, các em được nghệ nhân Nguyễn Hữu Kiêm, chủ nhiệm Câu lạc bộ diều của xã, người rất tâm huyết với diều kể những truyền thuyết gắn với sự ra đời của cánh diều mang ý nghĩa sâu sa. Làng Bá Dương Nội có lẽ cũng là làng quê duy nhất có Miếu thờ thần Châu Thổ (miếu Diều). Cứ vào rằm tháng ba hàng năm dân làng tụ họp thành kính dâng hương tế thần và tổ chức lễ hội diều mong một năm mưa thuận gió hòa, dân làng no ấm. Nhiều nghệ nhân khác lại kể về nét đẹp của con diều sáo, thú chơi, kỹ thuật làm nên một con diều đẹp và cách thả diều. Trên hết là niềm say mê, tình yêu với trò chơi dân gian lâu đời này. Anh Đinh Văn Thiêm, Phó Bí thư đoàn xã cho biết: Làm diều, thi thả diều mùa hè là sân chơi thường xuyên của trẻ em trong làng Bá Dương Nội. Và làng cũng đã vài lần kết hợp với các tổ chức từ thiện dạy làm diều cho các em có hoàn cảnh khó khăn. Em Tạ Đình Nam, học lớp 6B trường THCS Trung Mầu, người gầy nhỏ hơn nhiều so với tuổi nhưng khuôn mặt sáng sủa, thông minh, vừa cùng nhóm bạn say sưa uốn khung rồi phết hồ dán diều dưới sự hướng dẫn của những nghệ nhân trong câu lạc bộ diều vừa thủ thỉ: Cháu thích chơi diều lắm. Mùa hè, mỗi buổi chiều ra đồng chăn bò chăn trâu cháu lại mang diều đi thả. Cháu không biết làm diều đâu. Thỉnh thoảng xin tiền mẹ mua một con diều ni lông chơi thôi. Nhưng cũng nhanh hỏng lắm. - Cháu thấy làm diều có khó không? - Các bác nghệ nhân hướng dẫn, cháu thấy cũng không khó lắm. Khó nhất là phải dán giấy cho thật khéo kẻo rách... Cháu chỉ thích chiều có gió thật to để lên đê thả con diều do chính tay làm ra thì thật sướng. - Nếu thả mà diều không lên thì sao? - Cũng không sao, em đã được cả một ngày vui. Về nhà cháu sẽ làm diều cho các bạn cùng chơi. Em Hồ Quang Nghĩa học cùng lớp với Nam thì đã tự mình làm những con diều đơn giản có đuôi để thả ở nhà nhưng đến đây em vẫn rất thích thú vì "diều ở đây to hơn, đẹp hơn". Lần đầu tiên em mới biết thế nào là diều sáo, diều mộc, diều cánh chanh, cánh muỗm, lại còn có cả lễ hội diều... Giơ con diều chính tay mình vừa làm, em cười bảo: Các bạn ở đây sướng thật. Sân miếu Diều rộn rã tiếng cười, tiếng nói. Nhiều em nhỏ trong làng không bỏ lỡ dịp vui chơi với diều. Em Phạm Văn Phan, lớp 6 trường THCS Hồng Hà sán lại gần xem các bạn dán diều kể: Cháu hay đi thả diều nhưng không biết làm. Hôm nay tranh thủ đến đây học cùng các bạn cho vui. Còn Khuất Mạnh Công, cháu ông Hà Thái (80 tuổi), người làm diều cao tuổi nhất Câu lạc bộ, ở nhà đã biết giúp ông làm diều, đã từng đoạt giải ba trong hội thi diều của làng, hăng hái chỉ cho các bạn cách làm diều. Nhiều em bé chỉ mới ba bốn tuổi, theo bố, theo anh ra đây chơi cũng tập cầm bút lông tô tô vẽ vẽ trên những cánh diều. Nhóm MyHanoi và hơn mười bạn trẻ trong công ty tài trợ cho dự án đi theo ngồi bệt trên sân đình bận rộn tíu tít vừa hướng dẫn thêm các em nhỏ, vừa tranh thủ làm con diều cho mình... Bốn giờ chiều khi gió nổi trên cánh đồng và những cánh diều tre phết giấy đã khô và đã trang trí xong, tất cả kéo ra ngoài bãi thả diều. Khi những con diều nhỏ còn vụng dại tung lên trong gió dần bay cao, tiếng cười, tiếng hò reo vang xa. Và những mong mỏi Cô giáo Vũ Thạch Bích kể: Lúc mới đến đây nhiều em say xe mệt lử thế mà lúc làm diều lại tỉnh như sáo. Đây đúng là một dịp vui chơi bổ ích trong kỳ nghỉ hè vì các em học sinh này đều là những em hoàn cảnh gia đình rất khó khăn, ít được vui chơi hay đi đây đi đó. Ngay cả đến đây hôm nay, nhà trường phải động viên rất nhiều, gia đình mới cho đi vì dịp nghỉ hè thường là dịp các em phải lao động, giúp đỡ cha mẹ. Cô mong các em biết thêm một trò chơi dân gian, biết cách làm để về nhà lúc rỗi rãi cùng nhau vui chơi. Còn ông Nguyễn Gia Độ, nghệ nhân làm diều của làng Bá Dương Nội từng nhiều năm được mời tới dạy trẻ em làm diều trong Bảo tàng dân tộc học mỗi dịp rằm trung thu cho rằng: Dạy các cháu làm diều thì không phải sau đó bất cứ ai cũng sẽ làm được đẹp, hay thả được ngay, bởi mỗi trò chơi có những cái khó riêng. Nhưng cái chính tôi mong truyền lại được cho các cháu nhỏ những hiểu biết về diều, lòng yêu cánh diều, yêu một trò chơi dân gian mang những nét đẹp của văn hóa truyền thống đã có cả ngàn năm tuổi. Bạn Lê Xuân Trường, sinh viên năm thứ tư trường Đại học Xây dựng và là thành viên tích cực của nhóm MyHanoi nói: Đây là hoạt động đầu tiên trong số bốn hoạt động tìm hiểu làng nghề diễn ra từ bây giờ cho đến cuối năm. Sẽ có hai buổi tổng kết vào dịp tết trung thu và khi kết thúc dự án. Dự kiến các em nhỏ sẽ được tham gia cuộc thi làm những gì đã được học như diều sáo, làm chuồn chuồn tre, tò he, làm đèn trung thu... trưng bày sản phẩm, hướng dẫn khách tham quan cách làm đồ chơi và chơi các trò chơi dân gian khác. Trường nói thật lòng: Chúng em không lo về con người vì tuy các bạn tham gia hoặc vẫn là sinh viên hoặc đang đi làm nhưng đều rất tâm huyết và nhiệt tình vì công việc chung. Cách thức tiến hành chúng em cũng đã có ý tưởng và lên kế hoạch cụ thể. Cái khó là tìm được nhà tài trợ đồng cảm với bọn em. Buổi hôm nay, các anh chị trong công ty du lịch Amico đã tham gia nhiệt tình mọi hoạt động ở làng diều như thể "người nhà" vậy. Để những trò chơi dân gian đi vào trong giới trẻ, để giới trẻ hiểu biết, tự hào, không quay lưng lại với vốn quý của truyền thống, ý nghĩa của những công việc MyHanoi đã và đang thực hiện thực đáng trân trọng và ủng hộ.