Đại biểu Trần Du Lịch cho rằng, dự thảo Luật cần chỉ ra “đặc thù” của Hà Nội chứ không phải là “đặc quyền”. “Tôi nghĩ “đặc quyền” duy nhất của Thủ đô mà nơi khác không nêu được là “đặc quyền” về vị trí chính trị, địa vị pháp lý. Còn về phương diện phát triển đô thì “đặc thù” do điều kiện phát triển tạo ra”, đại biểu Trần Du Lịch nói.
Với lập luận này, Đại biểu Trần Du Lịch cho rằng, Quốc hội nên ban hành một Nghị quyết có giá trị như đạo luật để tạo cho Hà Nội những “cơ chế đặc thù” như ngân sách, tăng các loại phí và tăng xử phạt vi phạm hành chính so với các địa phương khác.
Nêu ra những bất cập còn đang tồn tại trong quá trình phát triển, Đại biểu Dương Trung Quốc cho rằng đó là do chưa có một mô hình quản lý đô thị. Do vậy, chỉ cần hoàn chỉnh Pháp lệnh hiện hành và soạn thảo Luật Đô thị cho việc quản lý, điều hành, phát triển Thủ đô.
Đại biểu Quốc hội của thành phố Hà Nội Chu Sơn Hà phát biểu ý kiến
Đặc biệt, trong số 18 cơ chế chính sách đặc thù dành cho Thủ đô, các Đại biểu đặc biệt quan tâm tới việc đặt thêm điều kiện hạn chế cư trú ở khu vực nội thành. Thậm chí nhiều đại biểu còn cho rằng quy định này sẽ trái với hiến pháp, trái với Luật cư trú, bởi luật đã khẳng định quyền tự do cư trú của công dân chỉ bị hạn chế theo quy định của cơ quan nhà nước.
Các đại Trần Thị Khá, Nguyễn Đăng Vang… còn cho rằng dự luật đi ngược lại quy luật của sự phát triển. Hà Nội sẽ không thể phát triển nếu hạn chế dân cư. "Đất lành chim đậu. Đó là dòng chảy của lực lượng lao động mà lao động là hàng hóa. Hàng hóa chạy đến đâu thì nơi đó phát triển. Đây là cơ may cho Hà Nội", ông Vang phân tích.
Đại diện cơ quan soạn thảo, Bộ trưởng Tư pháp Hà Hùng Cường thông tin thêm, sau thời gian thi hành Luật cư trú, mỗi năm có 176.000 người nhập cư vào nội thành, các quận huyện cũ của Hà Nội. Chính phủ cũng đã phải sửa đổi, bổ sung Nghị định 107 hướng dẫn thi hành Luật cư trú, theo hướng thắt lại một phần đối với các thành phố trung ương và riêng đối với Hà Nội, TP HCM, nhưng cái thắt lại đó vẫn phải trên cơ sở của luật. "Trong dự án luật này Chính phủ muốn xin một cơ chế nữa để kiểm soát, đó là hạn chế và kiểm soát chặt hơn việc nhập cư vào nội thành, chứ không phải tất cả huyện của Hà Nội", ông Cường giải thích.
Các Đại biểu Nguyễn Kim Hồng, Đặng Như Lợi… còn e ngại việc dành cho Thủ đô quá nhiều đặc thù như vậy có làm nảy sinh tâm lý so bì giữa người dân ở vùng sâu, vùng xa hay không trong khi Việt Nam đang mong muốn và làm mọi cách để khoảng cách giàu, nghèo thu hẹp lại. Khi ban hành, Luật sẽ tạo ra sự không công bằng với các địa phương khác…
Với quá nhiều điểm cho rằng "chưa ổn", đại biểu Đặng Như Lợi đề nghị Quốc hội xem xét để Chính phủ chuẩn bị dự luật và trình vào một dịp khác.
Tuy nhiên, các Đại biểu Hà Nội lại ủng hộ sự cần thiết phải trao cơ chế đặc thù cho Thủ đô. Đại biểu Nguyễn Ngọc Đào cho rằng dự thảo Luật cần dành cho Hà Nội những khuôn khổ pháp lý với tính chất là đô thị đặc biệt, những “quyền năng” để quản lý thì Thủ đô “mới đẹp lên được”.
Đại biểu Chu Sơn Hà cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với việc hạn chế dân cư vào Thủ đô. Đại biểu này đã dẫn ra điều 68 của Hiến pháp, hay điều 3 Luật cư trú quy định công dân có quyền tự do cư trú theo quy định của luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan..
“Tại sao không cho Hà Nội những chế tài, những bàn tay sắt để lập lại trật tự kỷ cương, để chính quyền Hà Nội thay mặt cho 63 tỉnh thành xây dựng thủ đô thật sự của mọi người", Đại biểu Nguyễn Ngọc Đào đặt câu hỏi. Ông cũng đề nghị: “Hà Nội nên lắng nghe ý kiến nhân dân cả nước về dự án Luật này”.
Trước những băn khoăn của các đại biểu, Trưởng Ban soạn thảo dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường cho biết, việc ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù của Thủ đô, về cơ bản sẽ do các cơ quan quản lý nhà nước Trung ương ban hành chứ không phải giao hẳn cho Hà Nội. Cơ chế kiểm tra, kiểm soát việc ban hành được giám sát chặt chẽ. Vì thế, dự thảo Luật cần quy định cơ chế giám sát riêng, ông Hà Hùng Cường khẳng định
Dẫn Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2004, HĐND được ban hành văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh quan hệ xã hội ở địa phương, theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường, quy định này áp dụng chung cho cả 63 tỉnh, thành trong cả nước do vậy phù hợp với Hiến pháp, không tạo ra thiết chế riêng trong đất nước chúng ta
Đạo luật riêng về Thủ đô sẽ còn được tiếp tục xem xét trong kỳ họp sau của Quốc hội khóa XII./.
T.Nam