Hút tầm mắt nhìn từ đỉnh Èn Choong, bản Sinh Tàn như chảo thắng cố khổng lồ đang tỏa khói nghi ngút. Những hạt sương mù li ti, táp vào mặt buốt lạnh. Phải đến gần trưa, mặt trời mới đủ sức nóng và ánh sáng xé toạc lớp mây mù, hiện rõ nơi đây những mái nhà thấp thoáng dưới rừng cây cổ thụ.
Đồng chí Bí thư Đảng ủy xã Thượng Cửu, huyện Thanh Sơn (Phú Thọ) Bùi Quang Doanh chẳng ngại đường xa, dốc cao, nhiệt tình đưa chúng tôi lên Sinh Tàn, không giấu được niềm vui: Từ khi thực hiện kế hoạch của Tỉnh ủy và Huyện ủy Thanh Sơn về kiện toàn củng cố tổ chức cơ sở Đảng yếu kém và xóa tình trạng thôn, bản chưa có chi bộ độc lập, chúng tôi xác định bản Sinh Tàn là một trong những khu dân cư cần có sự quan tâm đặc biệt. Năm 2007, Đảng bộ xã Thượng Cửu còn bốn khu dân cư chưa có chi bộ, Đảng ủy đã xây dựng kế hoạch và từng bước khắc phục tình trạng này. Đến năm 2008, cả 13/13 khu dân cư đã có chi bộ. Riêng với Sinh Tàn, một bản vùng cao, vùng xa đặc biệt khó khăn, phải có những bước đi riêng. Tìm những quần chúng ưu tú để bồi dưỡng, phát triển đảng viên tại chỗ. Đồng chí Bàn Văn Chiêu, một người tận tâm, đầy nhiệt huyết và có uy tín với dân bản, được kết nạp Đảng năm 2002 và là đảng viên đầu tiên của bản Sinh Tàn làm nòng cốt, phát triển đảng viên và xây dựng chi bộ. Năm 2006, đồng chí Lý Văn Mến và năm 2008, đồng chí Triệu Văn Trường được kết nạp Đảng. Và cũng năm đó, Đảng ủy xã cử đồng chí Hà Văn Đình, đảng ủy viên về đây thành lập chi bộ Sinh Tàn.
Đồng chí Bàn Văn Chiêu, người có lắm "chức sắc" nhất bản, nhớ lại: Khi chưa có chi bộ, mỗi lần đi sinh hoạt Đảng, mình phải trèo đèo, lội suối xuống xóm Cảy, cách nhà sáu ki-lô-mét để họp. Một lần đi mất cả ngày đường mới về đến nhà, việc đốt đuốc đi sinh hoạt Đảng là chuyện bình thường. Nhưng cái mà chúng tôi nhận thức được chính là: Đảng viên là những người tốt, làm được nhiều việc hay cho bản, được dân bản tin yêu, cái tốt mình phải nhân lên chứ! Càng nhiều đảng viên thì càng nhiều người tốt, nhân rộng việc hay. Chỉ sau một năm có chi bộ, bản Sinh Tàn đã có thêm ba đảng viên mới, đưa tổng số đảng viên ở đây lên sáu đồng chí. Hoàn thành nhiệm vụ xây dựng cơ sở, đồng chí Đình được rút về xã, đồng chí Bàn Văn Chiêu được tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ bản Sinh Tàn. Bí thư Chiêu cho biết: Hằng tháng, chi bộ sinh hoạt, bàn bạc các vấn đề của bản, làm như thế nào để dân bớt nghèo, ngày càng thêm nhiều hộ có máy thu hình, xe máy; cái lạc hậu dần xóa bỏ, cái hay, cái tốt đưa vào. Đảng viên phải gương mẫu trong mọi sinh hoạt, phải biết làm ăn, phải có uy tín để làm gương cho dân bản làm theo.
Có chi bộ, có thêm đảng viên, đã góp phần làm cho cuộc sống ở bản Sinh Tàn này ngày càng đổi thay. Đồng chí Bí thư Đảng ủy xã Thượng Cửu thường nói trong các cuộc họp xã: Chẳng phải học đâu xa, cứ lên bản Sinh Tàn mà xem bà con làm ăn: Lúa lai được đưa vào sản xuất, không còn cảnh phá rừng, đốt nương. Chỗ nào được trồng rừng, bà con tận dụng trồng các loại cây khác vào đó khi rừng chưa khép tán, để có thêm nguồn thu. Dù rằng, vẫn còn hộ phải lo gạo, nhưng là lo cho cả tháng, chứ không phải ăn đong từng bữa.
Năm 2005, toàn bản Sinh Tàn có hai người tốt nghiệp THPT, ba chiếc máy thu hình đen trắng, không có xe máy, điện thoại; bình quân lương thực chỉ đạt 170 kg/người/năm. Còn bây giờ thì bản chỉ còn 3/58 hộ ở nhà tạm, cả bản đã có 30 xe máy, gần 100% nhà có máy thu hình và thủy điện nhỏ. Cả bản chỉ còn ba hộ đói bữa...
Ghé thăm già làng Đặng Văn Thuận, chúng tôi được tiếp đón chân tình: "Ở lại ăn cơm với mình đi, nhạt có muối, chưa vui có rượu mà". Trong mái ấm gia đình, già làng Thuận nhớ lại: Quê người Dao Sinh Tàn ở tít tận trên núi Bương (Đà Bắc, Hòa Bình). Giữa những năm 50 của thế kỷ trước, 50 hộ người Dao hạ sơn định cư ven bờ suối Sinh. Trong cái đói, cái khổ, cái hoang sơ lạnh lẽo của núi rừng nơi đây, 47 hộ đã rời bản đi nơi khác sinh sống, chỉ còn lại ba nóc nhà với hơn chục con người lủi thủi giữa rừng. Sự thiếu vắng, tàn tạ đó được người già đặt tên luôn cho bản là Sinh Tàn - đến rồi lại đi. Hồi đó, số bà con ở lại, ngày lên rừng kiếm cái ăn, tối về cánh đàn ông quây quần bên bếp lửa, nghiền ngẫm sự đời, chỉ biết lấy chén rượu làm vui. Mãi về sau, mỗi năm lác đác có thêm người đến bản. Cho đến bây giờ bản Sinh Tàn chỉ có 58 hộ với hơn 200 nhân khẩu.
Già làng, giờ kiêm thêm chức Chi hội trưởng Hội Người cao tuổi của bản. Ngồi bên bếp lửa hồng, nâng niu khẩu súng kíp - kỷ vật một thời, ông nhớ lại những ngày xưa cái khẩu súng kíp này nó là công cụ kiếm cơm, kiếm gạo cho mình. Nhưng giờ Đảng bảo phải giữ rừng, không bắn con chim, con thú nữa, nên mình cho súng "ngủ" từ lâu rồi. Cùng vui bên bếp lửa, có cụ Khánh, cùng trong Ban chấp hành Chi hội Người cao tuổi. Cụ Khánh tự hào nói: Hội mình có 19 hội viên, mình với già làng Thuận vận động, bảo ban con cháu đi học cái chữ, chứ không có chữ khổ lắm. Nghe lời người già, bọn trẻ ở bản Sinh Tàn giờ ham học hẳn. Trước đây, do kinh tế thiếu thốn và đường sá đi lại khó khăn nên cái chữ bị chúng nó bỏ rơi, bỏ rụng. Còn bây giờ lớp học mở ngay tại bản, trẻ con đến tuổi là ra lớp. Những trẻ bỏ học giữa chừng, giờ nghe ông bà, cha mẹ khuyên bảo đều xuống núi học bổ túc văn hóa. Lớp THPT có 49 học sinh thì 11 em ở bản Sinh Tàn. Còn cái khoản uống rượu, mấy anh đảng viên bảo uống ít thôi, còn giữ sức khỏe để làm, để dạy bảo con cháu, mà cũng phải uống ít thôi không say, tối còn xem được ti-vi. Ti-vi nó dạy nhiều cái hay, cái tốt lắm mà!
Đang say câu chuyện làm ăn ở nhà ông Triệu Văn Phú, nghe tiếng ồn ào ngoài ngõ, ông Phú với ra mời chào: Vào đây, vào kể cho nghe chuyện làm kinh tế rừng đi bác Lâm. Chẳng dài dòng, ông Triệu Văn Lâm khoe cách làm kinh tế rừng của mình và không quên hồ hởi: Tết này nhớ vào ăn Tết với mình nhé! Nhà mình năm nay vui lắm, vừa bán được chín xe cây nguyên liệu, thu về hơn ba chục triệu đồng đấy.
Chia tay bản Sinh Tàn, bên dưới đỉnh Èn Choong, hoa mận đã nở trắng ven những sườn núi, báo hiệu một mùa xuân mới đang đến gần. Bí thư Bùi Quang Doanh khoe: Thấy cán bộ huyện nói, thời gian tới sẽ có đường nhựa vào tận bản Sinh Tàn. Lúc ấy đường lên đỉnh Èn Choong sẽ bớt đi những vách cao vực thẳm; con lợn, con gà, củ khoai, củ sắn, cây nguyên liệu của bà con dân bản sẽ bán được giá hơn, hẳn đời sống sẽ khá hơn.
Vui với niềm vui của đồng chí Bí thư Đảng ủy Thượng Cửu, chúng tôi thầm mong ngày ấy sớm đến với bản Sinh Tàn.
XUÂN CHƯỜNG