Hệ lụy gas lậu
Vụ nổ mới đây xảy ra hồi 20 giờ 30 phút ngày 20-6 tại ngôi nhà do ông Trần Trang Hoàng làm chủ, số 175/85A, hẻm 175, đường Hà Tôn Quyền (phường 4, quận 11, Thành phố Hồ Chí Minh) đã biến toàn bộ ngôi nhà thành đống gạch vụn. Vụ nổ còn làm hai ngôi nhà bên cạnh bị sập tường, làm 5 người bị thương, trong đó 2 người bị thương rất nặng, bỏng hơn 30%, là ông Trần Trang Hoàng và ông Trần Công Danh. Trước đó, một bình gas cũng bất ngờ phát nổ làm bị thương 2 người tại một quán nhậu trên đường Kha Vạn Cân, quận Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh.
Nguyên nhân của các vụ nổ trên được cơ quan chức năng xác định là do bình chứa gas đã quá hạn sử dụng, van khóa gas bị hở, quá trình sang chiết gas được thực hiện bằng công cụ thô sơ, không bảo đảm an toàn...
Theo thống kê của Cơ quan Quản lý thị trường (QLTT) Thành phố Hồ Chí Minh, lượng gas lậu hiện chiếm đến 30% thị trường tiêu thụ gas. Tình trạng sang chiết gas lậu đã và đang diễn ra phức tạp, rất khó kiểm soát. Mới đây, Đội 4A Quản lý thị trường đã bắt giữ 4 vụ vận chuyển, kinh doanh gas lậu quy mô lớn. Điển hình là vụ bắt giữ một xe tải đang chuẩn bị giao 130 bình gas (loại 12kg/bình) hiệu Shell, VT, Elf, SP, Petronas, Vinagas... đều không có hóa đơn chứng từ. Trong tháng 6-2009, Quản lý thị trường Thành phố Hồ Chí Minh đã phát hiện hàng chục vụ vận chuyển, kinh doanh bình gas sang chiết trái phép, với số lượng lên đến hàng nghìn bình gas mi-ni.
Do điều kiện làm gas lậu dễ dàng vì chỉ cần mua vỏ bình gas và gas hóa lỏng trôi nổi là có thể sang chiết nên tình trạng này rất khó kiểm soát. Không ít trường hợp, các đại lý cũng tham gia vào việc sang chiết gas trái phép qua việc mua những bình lớn 45kg, 48kg rồi sang ra những bình gas nhỏ để tung ra thị trường kiếm lời. Do giá gas trên thị trường đang điều chỉnh theo hướng tăng, lãi từ kinh doanh gas càng lớn, nên hiện tượng sang chiết gas lậu ngày càng tinh vi. Một cán bộ quản lý thị trường Thành phố Hồ Chí Minh cho hay, các đối tượng kinh doanh gas lậu không chỉ trốn thuế mà còn sử dụng nguồn gas chất lượng thấp, nhiều tạp chất, bơm thiếu từ 2 đến 3kg/bình. Khách hàng bị “móc túi” từ 30.000 đồng đến 40.000 đồng/bình. Thất thoát ngân sách từ việc trốn thuế của nạn sang chiết gas lậu là không hề nhỏ.
Nói “không” với gas lậu
Hiện nay nước ta có 80 công ty gas, nhưng mới chỉ có một nửa trong số đó đăng ký nhãn hiệu bình gas. Có một nghịch lý là trong khi nhiều mặt hàng đã công khai hạn sử dụng trên bao bì sản phẩm hoặc có định kỳ bảo hành, thì bình gas - mặt hàng chứa đựng nhiều nguy cơ tai nạn lại không hề có yếu tố này. Thời hạn sử dụng vỏ bình và những phụ kiện van, dây dẫn… hiện nay cũng chưa có văn bản nào quy định. Về hành lang pháp lý trong quản lý gas, đến nay mới chỉ có Thông tư 15/1999/TT-TTM ngày 19-5-1999 của Bộ Thương mại về kinh doanh khí hóa lỏng và quyết định số 36/2006/QĐ-BCN của Bộ Công nghiệp ban hành quy chế quản lý kỹ thuật an toàn về nạp khí hóa lỏng. Từ năm 2005, Chính phủ đã giao Bộ Công Thương soạn thảo Nghị định về kinh doanh khí dầu mỏ hóa lỏng, nhưng đến nay nghị định này vẫn chưa được ban hành.
Theo các cán bộ Văn phòng Bảo vệ quyền lợi Người tiêu dùng phía Nam, người tiêu dùng cần có ý thức tự bảo vệ mình. Trong quá trình lựa chọn sản phẩm, cần xem xét kỹ chất lượng của bình gas và các phụ kiện đi kèm, sử dụng sản phẩm của những cửa hàng có uy tín. Cần nói “không” với những bình gas cũ kỹ, gỉ sét, không rõ xuất xứ. Trong những trường hợp xảy ra sự cố gây thiệt hại, người tiêu dùng cần có đơn phản ánh, kiến nghị gửi đến Cơ quan Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để nhờ can thiệp. Thực tế thời gian qua, mặc dù người tiêu dùng gánh chịu rất nhiều hệ lụy từ nạn gas lậu kém chất lượng, nhưng phần lớn đều không khiếu nại nên cơ quan chức năng không có căn cứ để xử lý.
Bài và ảnh: LỮ NGÀN - TRUNG ANH
