Tuy nhiên, chúng ta phải làm sao để khi tham gia Công ước La Haye thì không phải sửa luật”. Đó là ý kiến của bà Ngô Thị Minh - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội tại hội thảo “Quyền trẻ em trong pháp luật nuôi con nuôi” do ủy ban này phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF) tổ chức tại TP.HCM trong hai ngày 2 và 3-7.
Ưu tiên nuôi con nuôi trong nước
Tiến sĩ Nguyễn Công Khanh, Phó Cục trưởng Cục Con nuôi (Bộ Tư pháp), cho rằng tham gia Công ước La Haye không phải để làm khó cho việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài. “Chỉ khi nào không tìm được giải pháp trong nước thì mới cho trẻ đi làm con nuôi ở nước ngoài” - ông Khanh nói.
Ông Trương Đại Hưng, Giám đốc Sở LĐ-TB&XH tỉnh Bình Thuận, góp ý: “Dù là luật nào thì cũng phải đảm bảo quyền của trẻ. Công ước La Haye chỉ đặt vấn đề nuôi con nuôi trọn vẹn. Trong khi đó, quyền của trẻ làm con nuôi là muốn được biết cha mẹ đẻ, gốc gác quê hương của mình thì công ước này lại không bàn”.
Đại diện Trung tâm Nuôi dưỡng, bảo trợ trẻ mồ côi, tàn tật Thị Nghè (TP.HCM) cho biết có những trường hợp lúc làm hồ sơ nhận con nuôi đương sự đảm bảo kinh tế nhưng vài năm sau họ không còn đảm bảo nữa thì pháp luật hiện hành chưa tính đến. Khi đó việc nuôi nấng, chăm sóc, dạy dỗ đứa trẻ chắc chắn bị ảnh hưởng. Chẳng hạn, có trường hợp một phụ nữ độc thân đã 47 tuổi muốn nhận con nuôi sơ sinh. Như vậy thì cảnh “mẹ già con cọc” là khó tránh khỏi...
Phải có quy định hủy việc nhận con nuôi
Góp ý cho dự án Luật Nuôi con nuôi đang được Bộ Tư pháp chủ trì soạn thảo, bà Đặng Thị Kim Cương, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Bến Tre, nói: “Dự luật nên có quy định cấm việc lợi dụng nhận nuôi con nuôi để đưa trẻ đi xuất cảnh vì thực tế đã xảy ra trường hợp này. Luật cũng nên có chế tài đối với trường hợp nhận nuôi xong rồi trả lại hoặc bỏ bê. Những trường hợp đã nuôi con nuôi nằm trong điều cấm thì phải có quy định hủy việc nhận nuôi con nuôi này”.
Thạc sĩ Trần Thị Hương, giảng viên Trường đại học Luật TP.HCM, đề nghị: “Luật cần dự liệu quyền ưu tiên ai là người sẽ được quyền nhận nuôi trẻ trong trường hợp nhiều người cùng muốn nhận nuôi trẻ em đó. Theo tôi, nên quy định quyền ưu tiên sẽ thuộc về người có quan hệ họ hàng thân thích với trẻ khi họ đáp ứng đủ điều kiện theo quy định. Ngoài ra, luật cũng cần quy định người nhận nuôi con nuôi không phải là người đã từng là cha, mẹ nuôi nếu việc nuôi con nuôi trước đó bị chấm dứt do lỗi từ phía họ. Quy định như vậy nhằm tránh việc trẻ được nhận làm con nuôi bị lạm dụng từ phía cha, mẹ nuôi không tốt, đã có vi phạm nghiêm trọng trong quan hệ nuôi con nuôi trước đó...”.
“Chính phủ cần xây dựng cơ sở dữ liệu bằng công nghệ thông tin hiện đại để theo dõi việc chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ đã được cho làm con nuôi, đặc biệt là trẻ được cho làm con nuôi nước ngoài. Qua đó theo dõi tình hình phát triển của trẻ, kiểm tra các gia đình nhận con nuôi có thực hiện đúng cam kết đảm bảo chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ hay không” - ông Nguyễn Văn Tuyết, ủy viên Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, kiến nghị.
Bà Ngô Thị Minh, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, cho biết sau cuộc hội thảo này, một số vấn đề trọng tâm sẽ được ban tổ chức kiến nghị với Chính phủ. Bao gồm:
Quan điểm của luật là ưu tiên nuôi con nuôi trong nước; nuôi con nuôi nước ngoài chỉ là giải pháp cuối cùng theo tinh thần Công ước La Haye; làm rõ trách nhiệm của UBND các cấp về hỗ trợ các trung tâm nuôi trẻ về kiến thức pháp lý, cách nuôi dưỡng, chăm sóc và lập hồ sơ trẻ làm con nuôi cũng như vai trò tham vấn của các trung tâm đối với gia đình muốn đến nhận nuôi con nuôi; ban hành quy chế thống nhất quản lý các nguồn hỗ trợ nhân đạo của các tổ chức phi chính phủ; có giải pháp nắm bắt các thông tin để theo dõi tình hình của trẻ được nhận làm con nuôi, đặc biệt là con nuôi có yếu tố nước ngoài...