(Toquoc)- Tuy sở hữu những bãi biển đẹp nổi tiếng như Hạ Long, Cát Bà, Nha Trang, Phú Quốc, Vũng Tàu… nhưng thực tế du lịch biển của Việt Nam vẫn chưa có quy hoạch phát triển đồng bộ. Do vậy, loại hình du lịch này vẫn đang phát triển theo kiểu “được chăng hay chớ”, tiềm năng còn bỏ ngỏ…
Tiềm năng lớn
Với hơn 3.260 km bờ biển, hàng ngàn đảo lớn nhỏ, hàng trăm bãi tắm cát trắng, nước trong xanh trải dài ven biển, Việt Nam là nước có quá nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch biển. Thậm chí các chuyên gia du lịch đã khẳng định du lịch biển và kinh tế đảo là 1 trong 5 đột phá về kinh tế biển đảo những năm tới ở Việt Nam. Trong đó, những khu vực biển có tiềm năng lớn đã đầu tư phát triển là Trà Cổ-vịnh Hạ Long- Hải Phòng- Cát Bà; Sầm Sơn- Cửa Lò; Nhật Lệ- Cửa Tùng- Cửa Việt; Huế- Đà Nẵng- Quảng Nam; Quảng Ngãi- Quy Nhơn; Vân Phong- Đại Lãnh- Nha Trang; Ninh Thuận - Phan Thiết- Mũi Né; Vũng Tàu- Long Hải- Cần Giờ- Côn Đảo; Hà Tiên- Phú Quốc….Sự có mặt của các tập đoàn quản lý khách sạn, resort lớn nổi tiếng trên thế giới tại Việt Nam: Furama, General, Accor, Starwood, Marriot... càng làm tăng thêm sức hấp dẫn của du lịch biển Việt Nam.
Du lịch biển của Việt Nam vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng (Ảnh: Ngọc Thành)
Theo các chuyên gia du lịch, biển Việt Nam rất đẹp và thích hợp cho du lịch tắm biển. Suốt từ Móng Cái (Quảng Ninh) cho đến mũi Cà Mau vòng lên Kiên Giang có tới hàng ngàn cây số bờ biển, hấp dẫn du khách bởi bãi biển tuyệt đẹp, những bãi cát trắng, cát vàng sạch sẽ, nước biển trong xanh, cảnh đẹp hữu tình. Có những địa điểm được đánh giá là đứng trong tốp đầu những vịnh đẹp nhất thế giới như Hạ Long (Quảng Ninh), Nha Trang (Khánh Hòa), Đà Nẵng. Đó là chưa kể đến các hình thức du lịch mới trong điều kiện hiện nay như lướt sóng, đua thuyền buồm, du lịch lặn biển hay việc đón các chuyến tàu du lịch quốc tế đến Huế, Nha Trang và Đà Nẵng trong thời gian gần đây đã đem lại nhiều triển vọng cho du lịch văn hóa biển.
Theo số liệu thống kê trong vòng 10 năm trở lại đây, vùng ven biển là lãnh thổ thu hút hàng năm trên 73% số lượt khách du lịch quốc tế đến các địa phương trong lãnh thổ Việt Nam với tốc độ tăng trương trung bình khoảng 31%/năm. Năm 1997 số lượt khách du lịch quốc tế đến vùng ven biển đạt 2.127 ngàn, năm 2002 gần 5,3 triệu lượt và năm 2008 các tỉnh ven biển đón khoảng 9 triệu lượt khách quốc tế. Cùng với tỉ lệ cao số lượng khách du lịch, thu nhập xã hội từ du lịch của các địa phương ven biển luôn chiếm tỉ lệ lớn (trên 70%) trong tổng thu nhập xã hội từ du lịch của cả nước.
Phát triển manh mún và chưa đồng bộ!
Mặc dù được khẳng định có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển, song so với tiềm năng, lợi thế, thì du lịch biển Việt Nam vẫn còn "đứng trước biển". Do vậy, theo các chuyên gia du lịch, để loại hình du lịch này phát triển mạnh hơn nữa, tương xứng với tiềm năng thì cần có những giải pháp đồng bộ như: vấn đề quy hoạch và quản lí quy hoạch phát triển du lịch biển; vấn đề môi trường biển; củng cố và mở rộng thị trường khách du lịch tàu biển; xây dựng một chương trình đào tạo mới, đào tạo lại nguồn nhân lực phục vụ phát triển du lịch biển...
Theo các chuyên gia, một trong những vấn đề tồn tại của du lịch biển VN là không có quy hoạch hoặc phá vỡ quy hoạch nên du lịch biển Việt Nam phát triển chưa đồng bộ, còn manh mún. Cả một dải bờ biển dài mấy nghìn cây số nhưng các bãi biển lại bị xé nát, tưởng như không còn nơi nào đủ lành lặn để xây dựng những khu du lịch biển có đẳng cấp quốc tế. Ngoài Bắc thì khu vực Hạ Long, Đồ Sơn, Cát Bà, Sầm Sơn chỉ dùng để đón khách nội địa hoặc khách Trung Quốc có chi phí thấp. Miền Nam- Trung Bộ cũng chỉ có Lăng Cô, Sơn Trà, Hội An, Cù Lao Chàm, Côn Đảo... là phát triển ổn định và còn có chỗ để thu hút các dự án du lịch lớn. Các khu Mỹ Khê, Mũi Né, Ninh Thuận, Phan Thiết, Phú Yên, Nha Trang, Hà Tiên, Vũng Tàu... thì gần như đã bị ‘băm nát’ bởi những khách sạn và resort nhỏ.
PGS. TS. Phạm Trung Lương, Viện Nghiên cứu Phát triển Du lịch phân tích, tỉ trọng khách du lịch, thu nhập du lịch biển so với du lịch cả nước thời gian qua chủ yếu là do sự phát triển một cách tự nhiên về du lịch. Du lịch biển chưa tạo được sự hấp dẫn đặc biệt đối với khách du lịch, hay nói một cách khác Việt Nam chưa được xem là điểm đến hấp dẫn trong các hành trình (tour) du lịch tàu biển khu vực và quốc tế. Đồng thời, những sản phẩm du lịch biển đặc sắc, có sức cạnh tranh cao trong khu vực và quốc tế để thu hút nhiều hơn khách từ những thị trường trọng điểm như Nhật Bản, Đức, Mỹ... chưa được hình thành rõ nét. Cho đến nay cả nước chưa có khu du lịch biển tổng hợp đạt trình độ quốc tế.
Ngoài ra, việc xây dựng các sản phẩm du lịch ở các khu vực khác nhau chưa chú trọng đến định hướng sản phẩm đặc trưng đã được xác định, vì vậy không chỉ có tình trạng trùng lặp về sản phẩm du lịch trong cùng một khu vực mà còn có sự trùng lặp về sản phẩm du lịch giữa các khu vực có điều kiện địa lý và đặc điểm tài nguyên du lịch khác nhau. Điều này ảnh hưởng đến mức độ hấp dẫn của du lịch biển Việt Nam và ảnh hưởng đến thu nhập du lịch, mức độ đóng góp của du lịch biển vào phát triển kinh tế biển với tư cách là một ngành kinh tế biển quan trọng. Thực tế cho thấy trong suốt một thời gian dài thu nhập du lịch biển so với các ngành kinh tế biển khác như dầu khí, thủy sản còn thấp hơn và chỉ đứng trên ngành giao thông - dịch vụ hàng hải.
PGS.TS Phạm Trung Lương cho rằng, tiềm năng du lịch biển Việt Nam rất đa dạng và phong phú, trong đó có nhiều giá trị đã được thế giới công nhận. Sự phong phú và đa dạng của tài nguyên du lịch biển Việt Nam có giá trị quốc tế là những lợi thế để so sánh với các nước trong khu vực. Những giá trị đó có thể khai thác triệt để để tạo nên những sản phẩm du lịch biển đặc thù, mang tầm vóc quốc gia để tạo nên thương hiệu du lịch biển Việt Nam trong khu vực và quốc tế. Một số sản phẩm du lịch biển đã được du khách quốc tế nhận biết như những thương hiệu tầm cỡ quốc tế như du lịch vịnh Hạ Long, Nha Trang...
“Hiện tại việc đầu tư cho xây dựng và phát triển thương hiệu du lịch biển Việt Nam còn hạn chế và chưa tương xứng với yêu cầu. Xây dựng và phát triển thương hiệu du lịch biển Việt Nam trên nền tảng những lợi thế có được, cần được xem xét một cách tổng thể và thỏa đáng, đồng thời ngành du lịch là đầu mối kết nối nỗ lực của các bên liên quan để vượt qua những hạn chế, đặc biệt là nhận thức và tư duy chiến lược trong vấn đề phát triển thương hiệu quốc gia và sự đồng tâm của toàn xã hội”- PGS.TS Lương nhấn mạnh.
Bài, ảnh: Lam Hạ