> Dự kiến thay toàn bộ SGK vào năm 2015: Không có chuyện mỗi năm phải đổi sách (?!)
Ông Nguyễn Minh Thuyết, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội cho biết, ở phổ thông, chương trình và SGK phải ổn định, chất lượng phải tốt. Nếu sách viết sai nhưng vẫn được đưa vào giảng dạy, sẽ nguy hiểm như thuốc chữa bệnh cho bệnh nhân không qua thẩm định.
Sách sai giống thuốc chữa bệnh không qua thẩm định
Theo quan điểm của ông Nguyễn Minh Thuyết, chương trình- SGK phổ thông tốt nhất có 1 chương trình và nhiều bộ SGK. Tuy nhiên, khi phân tích tình hình thực tế ở Việt Nam thấy rất khác. Ví dụ ở Anh, trong lớp học luôn có rất nhiều quyển SGK khác nhau. Ở mỗi bài, giáo viên dạy mỗi sách khác biệt. Giáo viên có quyền lựa chọn những bài cụ thể trong các quyển SGK chứ không rập khuôn quyển sách nào cho phù hợp với điều kiện của lớp.
Ở nước ta, hiện điều kiện kinh tế không cho phép nhà trường hay học sinh mua một lúc nhiều bộ SGK. Vì thế, quyền chọn SGK thay vì thuộc về học sinh và giáo viên, lại thuộc về giám đốc sở GD&ĐT hoặc hiệu trưởng. Điều này sẽ rất nghiêm trọng. Ông Thuyết dẫn ra thí dụ: Nếu tôi là giám đốc sở GD&ĐT, trước cám dỗ về hoa hồng, tôi không thể không lung lay. Chẳng hạn, tôi được nhận 30% hoa hồng nếu tỉnh mình dùng bộ SGK này. Sau đó, người khác đến vận động dùng bộ SGK kia tốt hơn, kèm theo lời hứa có 35% hoa hồng nữa (cao hơn trước đó). Cuối cùng, quyền của giáo viên và học sinh trong lựa chọn SGK sẽ không có.
Ông Thuyết đề xuất, giải pháp như trong Luật Giáo dục nêu ra là ổn. Tức là khi viết sách, viết bản thảo, nhiều tổ chức và cá nhân có quyền tham gia. Có hội đồng thẩm định giúp Bộ GD&ĐT chọn ra bộ sách. “Theo tôi như thế là tốt nhất vì ở phổ thông, chương trình và SGK phải ổn định, chất lượng tốt. Hiện nay, nhiều người kêu sách tham khảo tràn lan, phần lớn sách viết sai và không có hội đồng thẩm định nhưng các nhà xuất bản vận động giáo viên đưa vào trường dạy. Như thế, không khác gì thuốc chữa bệnh cho bệnh nhân không qua thẩm định, rất nguy hiểm”, ông Thuyết khẳng định.
Còn về giáo trình ĐH, ông Nguyễn Minh Thuyết cho rằng ở trường ĐH cần phải cho hiệu trưởng quyền tự chủ, giảng viên được viết sách, sinh viên không chỉ học theo một giáo trình. Dạy phổ thông phải dạy đúng SGK, đúng chương trình nhưng dạy ở ĐH, giáo trình chỉ để tham khảo. Cho nên Bộ GD&ĐT chỉ nên soạn giáo trình dùng chung như bộ môn Mác - Lênin, còn các giáo trình khác để trường viết. Lúc đó, sinh viên có quyền chọn lựa bộ sách tốt nhất.
Phải có chế tài xử lý khi chương trình, SGK quá tải
Nói về tình trạng SGK hiện đang hỗn loạn, ông Nguyễn Minh Thuyết cũng chỉ ra: Chẳng hạn, với những chương trình riêng yêu cầu dạy bằng ngoại ngữ phải có ý kiến của Thủ tướng Chính phủ nhưng do thị hiếu xã hội hiện nay phải gắn với chữ ngoại nên thực trạng này đang hỗn loạn. Hiện nay, có trường tư thục tự viết SGK bằng tiếng Anh, không dùng SGK của Bộ GD&ĐT, trong khi bộ sách tự viết đó chẳng có hội đồng thẩm định nào. Trường tự viết, tự dạy và phụ huynh... rất thích vì nghĩ là con mình được học tiếng Anh(!?). Nhưng như thế làm gì còn có ngôn ngữ dân tộc; Tiếng Việt làm sao phát triển được? “Chúng tôi đã góp ý điều này với Bộ GD&ĐT nhưng thấy tiếp thu rất chậm”, ông Thuyết nói.
Đại biểu Nguyễn Đăng Trừng (TP Hồ Chí Minh) cho biết, bức xúc lớn nhất hiện nay của học sinh, phụ huynh và toàn xã hội là chương trình học bị quá tải. Học sinh học “chết luôn”, nhưng Luật Giáo dục không giải quyết được vấn đề này. Vấn đề là làm sao phải giải được tận gốc vấn đề chương trình học, bỏ đọc - chép, tạo suy nghĩ độc lập cho học sinh. Nhiều đại biểu đề nghị xây dựng nhiều bộ SGK để người dạy và người học có quyền chọn lựa. Đại biểu Nguyễn Hội (Thừa Thiên – Huế) gợi ý, Hội đồng biên soạn SGK không nhất thiết phải là các GS, TS mà là chính các thầy, cô giáo giỏi ở các địa phương, có kinh nghiệm đứng lớp lâu năm.
Về việc biên soạn SGK phổ thông, theo Dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT được quy định tiêu chuẩn SGK, việc biên soạn SGK... sau đó thẩm định, duyệt và quyết định chọn sách để sử dụng làm SGK. Trong báo cáo thẩm tra, ông Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Giáo dục Thanh Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội đã đề nghị Luật Giáo dục sửa đổi cần có chế tài xử lý trách nhiệm, nhất là đối với người đứng đầu khi để xảy ra sai sót. Ông Thi cho rằng, phải có chế tài xử lý mới khắc phục những bất cập về tình trạng quá tải về nội dung chương trình và những sai sót trong SGK.
Theo đó, Ủy ban Văn hóa Giáo dục Thanh Thiếu niên và Nhi đồng cũng đề nghị giao cho Bộ trưởng Bộ GD&ĐT quy định cụ thể, chặt chẽ về quy chế tổ chức và hoạt động của bộ phận xây dựng chương trình giáo dục và biên soạn SGK, các Hội đồng thẩm định quốc gia kèm theo tiêu chí, tiêu chuẩn lựa chọn nhân sự tham gia việc biên soạn.
Châu Thanh - Lương Mỹ