Ông Hoàng Ngọc Đường - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Kạn
đang trao đổi với phóng viên Báo DĐDN
Trên tinh thần các bên cùng chia sẻ khó khăn, sớm chuyển đổi cơ cấu cây trồng, lãnh đạo UBND tỉnh Bắc Kạn đang đưa ra nhiều phương án giúp bà con nông dân ổn định đời sống.
Nhận lỗi
Theo ông Hoàng Ngọc Đường – Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Kạn, dự án trồng rừng keo tại tỉnh Bắc Kạn từ năm 2002 ban đầu đúng là với mục đích phục vụ nhà máy chế biến nguyên liệu bột giấy, nhằm phục vụ mục tiêu phát triển công nghiệp tỉnh Bắc Kạn, Năm 2001, UBND tỉnh đã cho thành lập Cty nguyên liệu giấy Sông Cầu (Nay là Cty Lâm nghiệp Bắc Kạn). Cty đã ký hợp đồng trồng rừng keo với nông dân trong tỉnh. Chính vì vậy, trong hợp đồng, Cty LNBK cam kết sẽ mua cả cây lẫn cành làm bột giấy.
Tuy nhiên, do nhiều điều kiện khách quan, nhà máy chế biến bột giấy đã không được xây dựng. Lãnh đạo UBND tỉnh đã buộc phải chỉ đạo Cty LNBK tìm các phương án khác để tiêu thụ gỗ keo thành phẩm cho bà con. Gỗ keo đã đến vụ thu hoạch. Tháng 6/2009, Cty LNBK đã thông báo tìm được khách hàng tiêu thụ keo. UBND tỉnh cũng đã phê duyệt phương án khai thác trắng rừng keo trong thời gian từ 2009 – 2013.
Theo ông Ma Phúc Thự - Giám đốc Cty LNBK, sau 4 tháng kể từ khi UBND tỉnh ra quyết định phê duyệt phương án khai thác, đến tháng 10/2009, UBND huyện Ba Bể đã cấp giấy phép khai thác. Tuy nhiên, việc khai thác của bà con diễn ra rất chậm và lắt nhắt khiến chậm tiến độ giao hàng với khách hàng. Đây là một trong những nguyên nhân chính khiến khách hàng phá bỏ hợp đồng mua gỗ keo. Điều này dẫn đến việc, Cty phải tìm phương án tiêu thụ khác.
Nhưng ông Thự cũng thừa nhận, việc để gỗ phơi mưa, nắng nhiều tháng trên mặt đường dẫn tới nứt, vỡ, kém chất lượng không phải do lỗi của bà con nông dân. Đây hoàn toàn là lỗi của Cty LNBK, Lâm trường Ba Bể và khách hàng mua gỗ chưa phối hợp nhịp nhàng trong công tác thu mua và vận chuyển. Do đó, khi cán bộ của Cty cùng khách hàng mua gỗ kiểm đếm, đo đạc đã trừ phần nứt vỡ của nông dân là sai. Cty cam kết sẽ không để tình trạng này xảy ra nữa.
Và gỡ khó cho nông dân
Tuy nhiên, vấn đề chính là làm thế nào để tháo gỡ khó khăn cho bà con nông dân. Theo ông Thự, việc bà con nông dân trồng keo bị thiệt thòi do chỉ bán được phần thân cây chính, không bán được phần ngọn và cành như hợp đồng ban đầu là có thật. Nhưng Cty LNBK vẫn không thể để bà con tự do bán gỗ keo cho tư thương. Số tiền 4,88 tỷ đồng đầu tư cho bà con vay trồng keo là vốn ngân sách tỉnh. Cty LNBK được giao trách nhiệm bảo toàn số vốn đó. Hơn nữa giá thu mua gỗ của Cty đối với bà con cũng khó có khả năng tăng.
Theo giải trình của Cty LNBK, giá mỗi mét khối gỗ giao tại Hải Phòng khoảng 900 – 950.000 đồng (loại vòng 30 – 40 cm). Trong khi, chi phí vận chuyển gỗ từ Bắc Kạn xuống Hải Phòng khoảng 500.000 đồng/m3. Để giải quyết khó khăn trên, ông Thự đưa ra hai giải pháp.
Giải pháp ngắn hạn, Cty LNBK sẽ phối hợp với DN kinh doanh gỗ trên địa bàn tỉnh thu mua, chế biến bán gỗ ngay tại tỉnh, để tháo vốn nhanh cho bà con nông dân. Qua đó, bà con nông dân có thể sớm thu được tiền và chuyển sang trồng loại cây khác có hiệu quả kinh tế cao hơn. Cty chấp nhận tạo điều kiện để bà con bán các loại gỗ có vòng vanh lớn dễ tiêu thụ cho các DN. Loại có vòng vanh nhỏ, nếu bà con nông dân không tiêu thụ được thì Cty LNBK sẽ thu mua chở về kho chờ chế biến sau.
Về dài hạn, Cty LNBK đã cho thành lập Cty Sahabak chuyên chế biến gỗ thành phầm để xuất khẩu. Dự kiến công suất chế biến của Cty Sahabak vào năm 2013 khoảng 220.000 m3/năm. Ngay trong tháng 8/2010, Cty sẽ đưa dây chuyền cưa xẻ chế biến gỗ công suất 100.000 m3/năm vào hoạt động.
Với cương vị Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh, ông Hoàng Ngọc Đường chỉ đạo, Cty LNBK cần nhanh chóng đề xuất và báo cáo các phương án tháo gỡ khó khăn cho nông dân. Trên tinh thần các bên cùng chia sẻ khó khăn. UBND tỉnh cũng chủ trương chuyển mạnh cơ cấu cây trồng. Những loại cây có hiệu quả kinh tế thấp như cây keo cần sớm được chuyển đổi. Bên cạnh đó, những loại cây trồng đặc sản của Bắc Kạn, mang đến những sản phẩm nông sản có giá trị hàng hóa cao trên thị trường đang được tỉnh Bắc Kạn nghiên cứu, mở rộng diện tích.
Trong đó, đáng chú ý là quýt Bắc Kạn. Trên thị trường giá bán mỗi kg gấp 5 lần giá quýt Trung Quốc, thu nhập bình quân mỗi ha/năm khoảng 100 triệu đồng. Cây thuốc lá mỗi ha/năm cũng thu khoảng 100 triệu đồng. Năm 2010, diện tích đạt 1.400 ha. Các loại cây hồng không hạt hay khoai môn Bắc Kạn cũng đang là một trong những loại cây có tiềm năng phát triển. Việc phát triển các loại cây trồng mới là điều cần thiết, nhưng hi vọng qua phong trào trồng keo, UBND tỉnh cũng như DN và nông dân cần rút ra được những bài học để tránh trường hợp lúc thừa, lúc thiếu...
Thiết nghĩ, nếu chính quyền và DN cùng chung vai gánh khó khăn nông dân Bắc Kạn sẽ vượt qua.
Bá Tú