Dự án trồng cỏ ngọt ở Nghệ An: Sao tiền hậu bất nhất?

Báo Nông nghiệp VN - 

Du an trong co ngot o Nghe An: Sao tien hau bat nhat?

Để hình thành vùng nguyên liệu làm cơ sở cho việc lắp đặt NM chế biến đường sinh học Reb-A từ cây cỏ ngọt Stevia, cuối tháng 2/2010, Cty CP Đầu tư phát triển Stevia Á Châu (Cty CP Á Châu) đã tiến hành nghiên cứu, ứng dụng và trồng cây cỏ ngọt chế biến thành phẩm (dược liệu) phục vụ XK.

Sau thời gian trồng khảo nghiệm trên vùng đất màu và lúa cấy cưỡng tại xóm 3 và 4, xã Nghi Đồng, Nghi Lộc (Nghệ An) theo hình thức thuê đất của 50 hộ dân (10 ha) đã mang lại kết quả rất khả quan: Năng suất bình quân 12 tấn/ha/năm, giá bán nội địa 25 triệu đồng/tấn (300 triệu đồng/ha/năm) khiến chính quyền và người dân sở tại rất phấn khởi.

Bởi vậy, Cty CP Á Châu đã có văn bản gửi Sở NN-PTNT Nghệ An và UBND tỉnh xin chủ trương lập Dự án chuyển đổi cơ cấu mùa vụ từ các cây màu và lúa cấy cưỡng sang trồng cây cỏ ngọt Stevia làm nguyên liệu chiết xuất đường sinh học Reb-A tại Nghệ An. Chủ trương trên đã nhận được sự ủng hộ tích cực của Sở NN-PTNT Nghệ An. Bản thân Sở này cũng có văn bản gửi UBND tỉnh khẳng định, việc xin lập dự án chuyển đổi cơ cấu mùa vụ trồng cây cỏ ngọt "là cần thiết”.

Theo đó, quy mô diện tích giai đoạn khảo nghiệm từ 2 đến 20 ha; giai đoạn SX là 100ha. Trong quá trình thực hiện dự án ngoài nguồn vốn nhà đầu tư bỏ ra, Cty CP Á Châu còn được hưởng các chính sách ưu đãi đầu tư theo quy định hiện hành của Chính phủ và của tỉnh Nghệ An...

Ngày 4/1/2011, ông George Blankenbaker, đại diện Tập đoàn PurCircle đã có buổi làm việc với UBND tỉnh Nghệ An. Ông này cho hay: Dự án Chuyển đổi cơ cấu mùa vụ, trồng cây cỏ ngọt Stevia làm nguyên liệu chiết xuất đường Reb-A tại tỉnh Nghệ An quy mô dự kiến 5.000ha nhằm hướng đến mục tiêu xây dựng NM chiết xuất đường Reb-A thương mại đầu tiên tại Việt Nam của Tập đoàn PureCircle. Cty CP Á Châu là đối tác chiến lược duy nhất của Tập đoàn tại miền Trung Việt Nam.

Trước mắt khi vùng nguyên liệu chưa ổn định 500 ha để xây dựng nhà máy (năm 2013), Tập đoàn cam kết bao tiêu toàn bộ sản phẩm lá khô cỏ ngọt mà người dân ký hợp đồng SX với Cty CP Á Châu... Chính vì vậy để xúc tiến nhanh dự án này, ngày 8/3/2011, Sở NN-PTNT Nghệ An lại có công văn số 291 về việc thực hiện thông báo của UBND tỉnh, trong đó Sở NN-PTNT đã giao cho Đoàn quy hoạch Nông nghiệp và thủy lợi rà soát sơ bộ tất cả các huyện trên nguyên tắc không chồng lấn với các quy hoạch khác đã được UBND tỉnh phê duyệt và đưa ra diện tích dự kiến có thể chuyển đổi trồng cỏ ngọt lên 5.000 ha.

Trong đó các huyện như Quỳnh Lưu và Nam Đàn, mỗi huyện 1.000 ha; 6 huyện còn lại là Diễn Châu, Yên Thành, Đô Lương, Hưng Nguyên, Nghi Lộc và Thanh Chương mỗi huyện quy hoạch 500 ha để trình UBND tỉnh chấp nhận cho nhà đầu tư thực hiện dự án, đồng thời yêu cầu Cty CP Á Châu phải ký hợp đồng và bao tiêu sản phẩm cho dân trong vùng quy hoạch...

Tháng 5/2011, UBND tỉnh Nghệ An đã đồng ý chủ trương cho Cty CP Á Châu đầu tư dự án này và giao Sở NN-PTNT Nghệ An chủ trì phối hợp với các Sở, ngành liên quan, căn cứ quy hoạch chung của tỉnh và các quy hoạch khác... tham mưu cụ thể vùng nào, loại đất gì và ai quản lý tham mưu trình UBND tỉnh quyết định.

Có thể nói, ngay từ đầu dự án này đã lập tức nhận được sự đồng thuận của các Sở, ngành và UBND tỉnh Nghệ An. Cty CP Á Châu cũng đã chủ động phối hợp và tuân thủ sự chỉ đạo của địa phương, cử cán bộ chuyên trách về các huyện để triển khai mô hình...theo đúng tiến độ đã cam kết. Nhà đầu tư đang hy vọng xây dựng xong 500 ha vùng nguyên liệu là có thể yên tâm yêu cầu Tập đoàn Pure Curcle (đơn vị liên doanh) đưa máy móc thiết bị hiện đại về chiết xuất đường Reb-A tại Nghệ An.

Thế nhưng, kế hoạch của dự án đang triển khai bình thường thì bỗng bị ách lại vì CV số 1137, ngày 10/6/2011 của Sở NN-PTNT. Trong đó yêu cầu UBND các huyện dừng ký hợp đồng trồng cỏ ngọt với Cty CP Á Châu cho đến khi có quyết định phê duyệt của UBND tỉnh và buộc Cty CP Á Châu có văn bản gửi Sở NN-PTNT trả lời về công suất nhà máy chế biến đường từ cỏ ngọt để xác định diện tích cần quy hoạch vùng nguyên liệu trồng cỏ ngọt cho công ty tại Nghệ An...để báo cáo UBND tỉnh (?!)

Trao đổi với chúng tôi, ông Phan Thế Dũng, Giám đốc Cty CP Á Châu cho biết: Cty CP Á Châu đã có CV gửi UBND tỉnh bày tỏ những lo ngại của công ty trước thái độ lạ lùng nói trên của phía Sở NN-PTNT Nghệ An. Trong đó nói rõ tác hại của CV trên như: Làm cho tâm lý của nhà đầu tư bất an, còn người lao động thì chán nản và hụt hẫng, đã ảnh hưởng tới tiến độ SX cây giống để cung cấp cho các mô hình và các hoạt động trên đồng ruộng của người dân tại các huyện, gây thiệt hại vật chất to lớn cho nhà đầu tư và cho chính người dân tham gia, làm chậm tiến độ dự án, ảnh hưởng nghiêm trọng đến các cam kết của nhà đầu tư với UBND tỉnh và đối tác nước ngoài.

Dự án từng được đón nhận hồ hởi nhưng sau đó lại bị cơ quan quản lý nhà nước đột ngột quay lưng, điều này không thể không tạo ra những hoài nghi về những lẩn khuất, thiếu nhất quán, minh bạch.

Ngày 20/6/2011, Sở NN-PTNT Nghệ An đã có công văn giải thích lý do quay ngoắt 180 độ đối với dự án nói trên. Tuy nhiên, trong công văn đó, Sở đã đưa ra một số lý do hoàn toàn không đúng thực tế: Thứ nhất là Cty CP Á Châu từng có văn bản liên kết với TCty CP VTNN Nghệ An về trồng và chế biến cỏ ngọt trên địa bàn tỉnh Nghệ An do 2 bên không thống nhất nên TCty VTNN Nghệ An xin tách ra làm dự án riêng…

Thứ 2 cho rằng Cty Á Châu chưa được cấp phép đầu tư trồng và chế biến có ngọt đã tiến hành ký hợp đồng làm mô hình trồng cỏ ngọt trên địa bàn 1 số huyện là vi phạm quy chế quản lý quy hoạch…Cũng theo công văn này: "Nếu Cty CP Á Châu chỉ trồng nguyên liệu để bán sản phẩm thô ra ngoài tỉnh mà không xây dựng nhà máy chế biến sẽ không an toàn cho nông dân trồng cỏ ngọt Stevia…".

Ông Phan Thế Dũng, Giám đốc Cty CP Á Châu khẳng định: Việc TCty CP VTNN Nghệ An tự lập dự án riêng về lĩnh vực trồng cỏ ngọt Stevia tại Nghệ An là quyền của họ. Chúng tôi chưa hề có văn bản liên kết nào với nhau nên việc đơn vị này tổ chức trồng cỏ ngọt ra sao không hề liên quan gì đến dự án của Cty CP Á Châu. Còn Cty CP Á Châu triển khai ký hợp đồng trồng cỏ ngọt với dân một số huyện thực tế cũng đang nằm trong quy mô khảo nghiệm đã được UBND tỉnh Nghệ An cho phép.

Tin mới