Dù thu hoạch lúa trễ, giá lúa chỉ còn 4.500 - 4.800 đồng/kg nhưng anh Võ Cao Phi ở xã Đốc Binh Kiều, huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp vẫn vui vì trúng mùa, được giá.
Bữa tiệc đầu năm ở nhà ông Út Hải (xã Trường Xuân huyện Tháp Mười) đang hồi hào hứng, mọi người thi nhau giật nắp bia lon lụp bụp thì tiếng chuông điện thoại di động của ông Út réo ầm ầm. Tiếng thằng con trai ông Út oang oang qua loa được mở lớn: “Tía ơi, ngưng nhậu một chút, “ga guộng” coi lái cân lúa, tính tiền”. Ông Út cười hề hề, nói khách khứa cứ tiếp tục “dzô chăm phần chăm”, rồi xách chiếc xe gắn máy phi ra đồng. Chừng hơn nửa giờ sau, ông Út trở vô bàn nhậu, cười tươi rói, khoe: “Ba ha ruộng thu hoạch được hai mươi bốn tấn lúa, bán được 120 triệu đồng, trừ hết chi phí còn lời hơn 60 triệu đồng”.
Lời to…
Ông Út Hải nói, hơn bốn mươi năm trồng lúa, chưa năm nào vụ đông xuân trúng đậm như năm nay. “Mấy năm trước vụ lúa đông xuân phải ra tết mới có thu hoạch, kiếm được năm, bảy triệu tiền lời/ha đỏ con mắt. Năm nay từ giữa tháng chạp nhiều người đã có lúa bán; mùng một, mùng hai tết mà thương lái vẫn dong ghe đi mua lúa, giá lúa tươi tại ruộng 4.700 - 4.800 đồng/kg, lúa khô 5.000 - 5.500 đồng/kg, chi phí sản xuất tính ra chỉ có 2.200 đồng/kg trong khi năng suất lên tới 7,7 - 8 tấn/ha, lời bể tay nên ai cũng ăn tết hoành tráng”, ông Út Hải cười giòn, cho biết. Những ngày đầu năm mới Canh Dần, đi từ Mỹ Quý, Mỹ Đức qua các xã Trường Xuân, Hưng Thạnh, Thạnh Lợi, Mỹ An, Tân Kiều… nơi nào cũng thấy cảnh nhà nông mặt mày tươi rói, vui cười hể hả, vừa tranh thủ cân lúa cho thương lái vừa “dzô chăm phần chăm” mỗi khi có khách đến thăm.
Ông Huỳnh Trung Phượng, trưởng phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Tháp Mười, nói trước tết nguyên đán nữa tháng nông dân đã có lúa sớm để bán, kéo dài cho đến những ngày tết, nên nhà nông vừa ăn tết vừa cắt lúa bán cho thương lái. Nông dân huyện Tháp Mười là những người thu hoạch lúa đông xuân sớm nhất khu vực ĐBSCL, lúc giá lúa gạo đang ở mức cao nhất trong năm. Đây cũng là vụ đông xuân đầu tiên năng suất lúa trong huyện đạt rất cao, cao hơn vụ đông xuân năm trước từ 700 - 1.000 kg/ha, nhưng chi phí sản xuất thấp hơn các năm trước khoảng 400 - 500 đồng/kg. “Mấy ngày tết đi thăm viếng những gia đình nông dân trong huyện tôi đều thấy họ mua sắm thêm nhiều tiện nghi gia đình đắt tiền, ăn tết tưng bừng hơn mọi năm”, ông Phượng nói. Trong khi đó những đại lý bia, nước giải khát ở chợ Mỹ An cho biết tết năm nay bán được nhiều bia lon Tiger, Heineken, Sài Gòn do "mấy anh Hai Lúa" trúng mùa, mạnh tay mua về trữ trong nhà để tiếp đãi sui gia, khách khứa trong ba ngày tết.
Cũng theo ông Phượng, đến ngày mùng sáu tết (19.2.2010) nông dân Tháp Mười đã cơ bản thu hoạch xong hơn 34.700 ha lúa đông xuân sớm với sản lượng ước tính hơn 285.000 tấn, trong khi ở nhiều tỉnh khác lúa đông xuân mới bắt đầu cho thu hoạch lác đác. Mặc dù giá thu mua lúa tại ruộng đã giảm nhẹ, còn 4.500 - 4.800 đồng/kg lúa khô, nhưng nhà nông Tháp Mười vẫn hào hứng. Anh Võ Cao Phi, nông dân ấp 5 xã Đốc Binh Kiều, đang thu hoạch hơn 5.000m2 lúa hạt dài OM 6162 với năng suất 40 giạ/công (8 tấn/ha), nói hơn 4 tấn lúa hàng hóa của anh đã được thương lái chịu giá 4.800 đồng/kg ngay khi vừa cắt xong, với điều kiện phải phơi hai nắng. Tính ra vụ lúa này anh Phi lãi ròng gần chục triệu đồng.
Nhưng lo mùa sau
“Tui nghe thông tin năm nay hiệp hội Lương thực Việt Nam sẽ thực hiện bảo hiểm giá lúa cho nông dân ở mức 4.000 đồng/kg, bảo đảm nhà nông có lời 40%. Nhưng vụ đông xuân giá lúa cao, có bao nhiêu lúa thương lái, doanh nghiệp thu mua hết bấy nhiêu, nhà nông lời nhiều, chưa cần phải bảo hiểm. Chỉ lo lúa vụ hai, vụ ba năm nào cũng rớt giá, không biết lúc đó hiệp hội có chịu đứng ra bảo hiểm cho nông dân có lời hay không ?”, anh Phi băn khoăn nói.
Thạc sĩ Dương Nghĩa Quốc, phó giám đốc sở Nông nghiệp & Phát triển nông thôn tỉnh Đồng Tháp, cũng nhận định vụ đông xuân này nhà nông chưa cần đến bảo hiểm giá lúa vì khả năng lúa hàng hóa sẽ được tiêu thụ hết với giá khá cao, do hiện nay các doanh nghiệp đã ký được hợp đồng xuất khẩu hơn 1,5 triệu tấn gạo với giá cao hơn mọi năm (hơn 570 USD/tấn). Thông thường, giá lúa gạo thường bấp bênh trong vụ hai, vụ ba và đây là lúc nông dân rất cần đến bảo hiểm nông nghiệp.
“Có một điều cần lưu ý là mặc dù hiệp hội Lương thực Việt Nam cam đoan sẽ đôn đốc các doanh nghiệp thu mua tạm trữ lúa nếu giá thấp hơn giá sàn, nhưng phải tính đến khả năng tạm trữ của hệ thống kho bãi. Hiện nay năng lực dự trữ của doanh nghiệp trong vùng chỉ đạt khoảng một triệu tấn lúa/năm trong khi tổng sản lượng lúa cả năm của ĐBSCL khoảng 20 triệu tấn/năm, vậy khi lúa gạo rớt giá, doanh nghiệp sẽ thu mua tạm trữ vào chỗ nào để có thể tiêu thụ hết lúa gạo hàng hóa cho nhà nông ?”, ông Quốc nói. Từ thực trạng này, ông Quốc đề xuất: giải pháp bền vững nhất là lúc giá lúa xuống thấp các doanh nghiệp xuất khẩu gạo ký hợp đồng thu mua với giá bảo hiểm nhưng cho nhà nông tạm trữ tại nhà, vừa giải quyết được vấn đề kho bãi vừa nắm chắc được số lượng lúa gạo đang có trong tay để chờ giá lên; đồng thời giải quyết được tình trạng nhà nông phải chạy đôn chạy đáo bán lúa ồ ạt để trả nợ vật tư nông nghiệp, nợ ngân hàng ngay sau khi thu hoạch.
Bài & ảnh: Hùng Anh