Chọn khâu đột phá
Theo Ban tổ chức cuộc đối thoại trực tuyến “Giáo dục-Đào tạo Việt Nam trước thềm năm học mới”, cuộc đối thoại này đã nhận được hàng nghìn câu hỏi của các tầng lớp nhân dân trong cả nước và kiều bào ta ở nước ngoài. Một trong những vấn đề được quan tâm, có nhiều câu hỏi nhất là những băn khoăn liên quan đến chất lượng giáo dục hiện nay.
Trả lời câu hỏi của đồng chí Nguyễn Văn Nam, 54 tuổi, giảng viên Học viện Kỹ thuật quân sự về “khâu then chốt mang tính chất quyết định để nâng cao chất lượng giáo dục”, Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho rằng: Chất lượng giáo dục hiện nay là vấn đề mà người dân và ngành giáo dục quan tâm nhất.
Xét về phương diện lịch sử, muốn quản lý chất lượng giáo dục, chúng ta còn cần dựa vào những chỉ số về chất lượng và giám sát chỉ số đó. Để làm được điều này, chúng ta cần những cơ quan chuyên trách.
Đến năm 2004, trong Bộ Giáo dục và Đào tạo chưa có cơ quan chuyên trách về quản lý chất lượng giáo dục. Từ năm 2004 đến nay, chúng ta có Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng và từ năm 2008 đến nay, 63 tỉnh, thành phố trong cả nước đã có Phòng Khảo thí và đánh giá chất lượng. Đó là một bước chuyển biến trong quản lý chất lượng, coi quản lý chất lượng là nhiệm vụ hàng đầu của Nhà nước trong quản lý giáo dục.
Vấn đề thứ hai, để đảm bảo chất lượng như đã nêu cần chuẩn hóa: Chuẩn hóa về chương trình, chuẩn hóa về sách giáo khoa, chuẩn hóa đội ngũ thầy cô giáo, chuẩn hóa phương tiện đào tạo. Đặc biệt, càng ngày chúng ta càng cần chuẩn hóa công tác quản lý.
Chính sự hạn chế, yếu kém trong quản lý là khâu tắc nghẽn nặng nề nhất trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Vì thế, nếu nói khâu đột phá để nâng cao chất lượng giáo dục thì đó chính là đổi mới quản lý Nhà nước đối với hệ thống giáo dục-đào tạo.
Từ năm học 2009-2010, mỗi cơ sở giáo dục phải công khai cam kết chất lượng của mình. Học sinh ở từng bậc học ra có những kỹ năng, kiến thức, hành vi gì, làm được gì, phát triển tiếp như thế nào. Các trường đại học, cao đẳng phải công bố sinh viên của mình sau một năm tốt nghiệp có bao nhiêu phần trăm có việc làm, bao nhiêu phần trăm làm đúng nghề.
Tuyên chiến với các hiện tượng tiêu cực
Trả lời câu hỏi của độc giả Nguyễn Thị Hương Trà, 28 tuổi, về giải pháp để chấn chỉnh ngay tình trạng lạm thu tiền của các trường tiểu học dưới danh nghĩa Hội Phụ huynh học sinh, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Vinh Hiển nhấn mạnh: Hiện nay đối với các trường công lập, phần kinh phí chăm lo cho các em học sinh vẫn được Nhà nước đảm bảo cơ bản là đủ, tuy nhiên trong thực tiễn còn nhiều trường mà xuất phát từ phụ huynh học sinh muốn con em mình có điều kiện học tập tốt hơn nên Hội cha mẹ học sinh cũng có thể quyên góp, vận động để tăng thêm điều kiện hỗ trợ như đun nước uống cho các em, trang bị thêm quạt, điện, ánh sáng, bảng chống lóa v.v...
“Chính những câu hỏi cũng gợi ý những nhà quản lý giáo dục, đội ngũ giảng viên phải làm thế nào để hoàn thành tốt hơn nữa sự nghiệp thiêng liêng mà Đảng và Nhà nước đã giao cho chúng ta.”
Tuy nhiên, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có quy định trong Quy chế của Ban đại diện cha mẹ học sinh là Hội cha mẹ học sinh hoạt động trên cơ sở nguyên tắc đồng thuận, nghĩa là nếu như ai không thuận thì không phải làm chứ không bắt buộc và cũng quy định trách nhiệm của các nhà trường là nếu như Hội cha mẹ học sinh có huy động thì nhà trường phải có trách nhiệm tham gia quản lý nguồn tiền này cho có hiệu quả, tránh lãng phí và phải thanh toán công khai với Hội cha mẹ học sinh vào những dịp họp phụ huynh như cuối học kỳ, cuối năm học.
Như vậy phải nói là về quy định thì rõ ràng, tuy nhiên trong thực tiễn thực hiện thì vẫn có một số nhà trường, thậm chí có một số Ban đại diện cha mẹ học sinh, thì cũng muốn làm cho tiện, nhanh nên cứ ra chỉ tiêu thu góp mà không có thuyết phục, không giải thích, những đối tượng khó khăn thì không miễn thu.
Như vậy, chủ trương của Bộ là rõ ràng, còn Hội cha mẹ học sinh phải có trách nhiệm quản lý việc thu chi, đóng góp cho hiệu quả và đảm bảo tính tự nguyện.
Trả lời câu hỏi của độc giả Phạm Đức Tài, 33 tuổi, về kết quả của cuộc vận động “2 không” (nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục), Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân khẳng định: Kỳ thi 2006-2007, xã hội rất bức xúc trước nhiều hiện tượng tiêu cực xảy ra, như: bắc thang vào ném bài thi hoặc gây mất trật tự an ninh quanh khu vực thi; khi thí sinh thi xong thì phòng thi trắng tài liệu... Trước thực trạng đó, Ban cán sự Đảng của Bộ đã chọn đột phá là cuộc vận động "Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”.
Sau 3 năm thực hiện, tình hình có chuyển biến rõ rệt. Nếu năm 2007, ngành giáo dục mở cuộc thi tốt nghiệp nghiêm túc và tuyên bố chấp nhận kết quả thật có 2.560 học sinh vi phạm quy chế, đến năm 2009, số em bị đình chỉ còn 299 em, giảm 88% so với năm 2007. Chúng ta đã lập lại ý thức kỷ cương trong học tập.
Trả lời câu hỏi của một sinh viên về giải pháp chấn chỉnh các hiện tượng tiêu cực trong các trường đại học, Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho biết: Từ năm học 2009-2010 này, ngành giáo dục sẽ phối hợp với Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phát động cuộc vận động trong toàn quốc ở bậc học đại học: Sinh viên không tiêu cực trong thi cử, không tiêu cực trong tốt nghiệp, và các thầy, cô giáo không chấp nhận tiêu cực của sinh viên trong giáo dục đại học. Bởi sự tiêu cực này chính là sự lãng phí tuổi xuân của các em học sinh, lãng phí sự đầu tư của Nhà nước.
Kết thúc buổi đối thoại trực tuyến, Phó thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho biết: Những câu hỏi và các vấn đề liên quan của bạn đọc gửi đến mà Phó thủ tướng chưa kịp trả lời, Phó thủ tướng và các bộ, ngành liên quan sẽ lần lượt giải đáp qua Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Báo Giáo dục và Thời đại và Báo Dân trí điện tử, sau cuộc Đối thoại trực tuyến này.