Đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa làm việc với 10 doanh nghiệp xuất khẩu lao động (XKLĐ) trên địa bàn TP Hà Nội xung quanh việc tổ chức, thực hiện chính sách pháp luật về người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Nút thắt của vấn đề đã được các doanh nghiệp đưa ra, nhưng phương án giải quyết xem ra vẫn vướng nhiều bề...
Đó là sự chênh lệch về phí môi giới giữa các doanh nghiệp, việc thành lập quá nhiều chi nhánh, tình trạng bán giấy phép tràn lan, thủ tục vay vốn ký quỹ tại các ngân hàng thương mại rườm rà, việc giải quyết rủi ro cho người lao động và xử lý lao động bỏ trốn còn nhiều bất cập...
Hiện nay hầu hết các ngân hàng thương mại đều yêu cầu các doanh nghiệp XKLĐ phải ký quỹ từ 5-10% tổng số vốn vay để bảo lãnh cho người lao động. Việc ký quỹ như vậy là cao, gây khó khăn về vốn cho doanh nghiệp và gây ra nhiều thủ tục không đáng có trong việc vay vốn của người lao động.
Một vấn đề thời sự nhất được các doanh nghiệp quan tâm là từ ngày 1/7, Luật Xuất nhập cảnh của Nhật Bản có hiệu lực, các doanh nghiệp khai thác thị trường này không được phép thu tiền đặt cọc của người lao động.
Vậy giải bài toán chống trốn với người lao động sẽ như thế nào. Nhiều doanh nghiệp đã tỏ ra lo ngại với tình hình lao động bỏ trốn ở Nhật Bản, nếu không có biện pháp kinh tế như lâu nay.
Trước đây, khoản tiền từ 8.000- 12.000 USD mà doanh nghiệp thu của người lao động được xem như là “bảo bối” để doanh nghiệp giữ an toàn cho chính mình trong trường hợp lao động bỏ trốn ra ngoài làm việc. Bây giờ nếu không được thu khoản đó, trong khi cứ một lao động bỏ trốn thì doanh nghiệp phải nộp phạt 5.500 USD từ đối tác Nhật Bản. Tìm lao động bỏ trốn ở xứ người lâu nay như “mò kim đáy bể”...
Tất cả các doanh nghiệp XKLĐ đều khẳng định, một mình doanh nghiệp không thể làm tốt công tác XKLĐ, điều này rất cần sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan chức năng, nhất là chính quyền địa phương để giải quyết những khó khăn, vướng mắc nảy sinh.
Không thể để tình trạng người lao động khi đăng ký đi XKLĐ thì phải thông qua các cơ quan quản lý địa phương, nhưng khi gặp rủi ro phải về nước trước thời hạn thì địa phương đứng ngoài cuộc, không có chút trách nhiệm nào.
Tại cuộc họp này, các đơn vị liên quan đã đưa ra những kiến nghị, đồng thời đề xuất hướng giải quyết để Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, đưa ra phương án sửa đổi cho hợp lý. Hy vọng rằng thời gian tới đây các chính sách về XKLĐ sẽ được sửa đổi cho phù hợp với tình hình hiện nay.
Theo báo cáo của Cục Quản lý lao động ngoài nước, Bộ LĐTB&XH, sau một năm thực hiện đề án hỗ trợ các huyện nghèo đẩy mạnh XKLĐ theo Quyết định 71 của Chính phủ, đã có trên 6.200 lao động thuộc 58 huyện nghèo của 18 tỉnh đăng ký.
Tính đến cuối tháng 5-2010, đã có 4.500 lao động nghèo được tập trung đào tạo, trong đó trên 2.300 lao động đã xuất cảnh và khoảng 1.000 lao động đã đào tạo xong, đang chờ làm thủ tục xuất cảnh. Phần đông lao động được đưa sang làm việc ở các thị trường Malaysia, Nhật Bản, Libya, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Ả Rập Saudi và Macau.
Theo đánh giá của Cục Quản lý lao động ngoài nước, thời gian qua, việc triển khai Quyết định 71/CP phát sinh nhiều vướng mắc, điển hình nhất là tỉ lệ lao động bỏ xuất cảnh cao, chiếm 25%.
Bên cạnh đó, một số doanh nghiệp chưa thẩm định hợp đồng đã tuyển chọn lao động, sau đó không đưa lao động ra nước ngoài hoặc số đi được có việc làm không ổn định đã làm mất lòng tin nơi người lao động và gia đình.
Mặt khác, hơn 10.000 lao động về nước trước hạn trong năm 2008 và 2009 đã để lại hậu quả nặng nề ở nhiều doanh nghiệp XKLĐ. Trong thực tế đã có những doanh nghiệp phải bán cả trụ sở, tài sản, đất đai để lấy tiền thanh lý hợp đồng cho người lao động.
Một số doanh nghiệp hiện hầu như không còn hoạt động dù vẫn còn giấy phép. Tình trạng hiếm thấy từ trước tới nay, đó là việc một số doanh nghiệp XKLĐ trả lại giấy phép.
Tới thời điểm này không ít doanh nghiệp XKLĐ vẫn còn hoạt động được cầm chừng là nhờ các lĩnh vực khác. Ví dụ như Công ty cổ phần Thương mại Châu Hưng sống được dựa vào hoạt động đào tạo lái xe, Công ty AIC làm bất động sản và phân phối các thiết bị bảo vệ môi trường, Công ty Simco Sông Đà làm bất động sản, sản xuất rượu, Công ty LOD tập trung vào đào tạo và cho thuê văn phòng...
Thu Hương