Riêng năm 2008 có tới 18.500 vụ việc được phát hiện, làm rõ. Điều này chứng tỏ, thời gian qua, dẫu các cơ quan chức năng đã tích cực vào cuộc khám phá, truy quét, nhưng vấn nạn hàng giả, hàng nhái không hề suy giảm mà còn tăng nhanh…
Nhìn đâu cũng thấy hàng giả, hàng nhái
Ông Lê Thế Bảo - Chủ tịch Hiệp hội Chống hàng giả và bảo vệ thương hiệu Việt Nam (VATAP) lên tiếng: Những con số trên mới đơn thuần chỉ là các vụ việc đã được phát hiện, làm rõ, một phần "nổi" dễ nhận diện của tảng băng "chìm" rất khó nhìn ra bằng con mắt thông thường.
Trên thực tế, hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ (SHTT) là vô cùng nhiều. Nguy hiểm khi hàng giả, hàng kém chất lượng lại xuất hiện, trà trộn phổ biến vào thị trường lương thực, thực phẩm, nước giải khát, tức nhóm những mặt hàng có tác động tới sức khỏe của con người...
Bánh kẹo cũng là "đối tượng" dễ bị "phù phép" làm giả nhất. Số liệu của Cục QLTT cho thấy, riêng 6 tháng đầu năm nay đã có gần 19.000 hộp bánh kẹo các loại bị kiểm tra và xử lý sai phạm trong khi cả năm 2008 con số này mới là 16.300 hộp. Đáng chú ý, thuốc chữa bệnh, thuốc bảo vệ thực vật và thuốc thú ý cũng bị làm giả, hay nhái SHTT với số lượng lớn.
Ông Lê Thế Bảo đúc kết: Hàng giả, hàng chất lượng kém có mặt ở hầu hết các nhóm mặt hàng, kể cả những loại hàng rẻ tiền, trị giá thấp hoặc hàng nhập ngoại theo đường tiểu ngạch, thậm chí hàng nhập chính ngạch cũng lẫn lộn thật giả khó lường…
Nước cam giả làm từ giếng khơi, đường hóa học và phẩm màu công nghiệp của cơ sở Anh Dương (Hà Đông - Hà Nội).
Ông Trần Minh Dũng - Chánh Thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) nhận định: Mặc dù Thanh tra ngành KH&CN nhiều địa phương phối hợp với các lực lượng khác liên tục rà soát, kiểm tra các vụ xâm phạm SHTT, gian lận trong kinh doanh hàng đóng gói sẵn nhưng xem ra vẫn như muối bỏ biển.
Thống kê chưa đầy đủ của Bộ KH&CN cho thấy, trong nửa đầu năm 2009, lực lượng thanh tra các cấp của Bộ đã kiểm tra tại 2.650 cơ sở kinh doanh ở nhiều khu vực hàng hóa khác nhau như phân bón, thức ăn chăn nuôi, xăng dầu... Kết quả, đã phát hiện dấu hiệu vi phạm tại 437 cơ sở, xử phạt 346 trường hợp với tổng số tiền phạt 1,2 tỉ đồng. Nhiều sản phẩm vi phạm SHTT, kiểu dáng công nghiệp đã bị tiêu hủy để tránh tình trạng lập lờ đánh lận con đen, quay trở lại thị trường.
Khó xử lý vì chính doanh nghiệp cũng nương tay
Theo Thanh tra Bộ KH&CN, riêng các sản phẩm vi phạm SHTT, nhái kiểu dáng công nghiệp thường được tìm thấy ở các đô thị lớn như TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng… Thanh tra Bộ KH&CN từng phối hợp với hãng Lacoste để rà soát và phát hiện nhiều sản phẩm nhái logo con cá sấu nổi tiếng trên áo phông làm giả của hãng này.
Ông Trần Minh Dũng băn khoăn: Thanh tra phát hiện, xử lý hàng giả, vi phạm kiểu dáng công nghiệp đôi khi gặp trở ngại từ chính các doanh nghiệp sở hữu thương hiệu chính thống. Có trường hợp các doanh nghiệp này không dám công khai thông tin vì lo sợ người tiêu dùng biết sản phẩm của mình bị làm nhái, dẫn đến tâm lý hoang mang, nghi ngờ do không phân biệt được thật giả, ảnh hưởng đến doanh thu. Hơn nữa, phân biệt được hàng thật - hàng giả là công việc bội phần nan giải không chỉ với người tiêu dùng mà ngay cả các cán bộ QLTT, thanh tra KH&CN cũng như lực lượng khác nằm trong Ban chỉ đạo 127 các cấp.
Sản xuất hàng nhái nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp là cách thức kinh doanh dễ tạo ra siêu lợi nhuận nên các đối tượng vi phạm vẫn chủ động lao vào. Trong khi đó, chế tài xử lý các vi phạm này hầu như mới dừng ở mức xử phạt hành chính nên tính răn đe còn yếu.
Thêm nữa, ông Lê Thế Bảo phân tích: Người tiêu dùng khi tiếp cận với các sản phẩm cần mua vẫn hầu hết bằng cảm tính, thói quen mà chưa hề tỉnh táo để cân nhắc, đắn đo, xem xét kỹ nhãn hiệu, mẫu mã và các chỉ dẫn kèm theo để đánh giá hàng thật - hàng nhái. Và thiệt thòi chia đều cho cả các nhà sản xuất, các doanh nghiệp uy tín và cả người tiêu dùng