Ông Nguyễn Tuấn Ngọc, Giám đốc Ban Quản lý và khai thác Cảng cá Thọ Quang (thành phố Đà Nẵng), cho biết, mấy tháng gần đây, trung bình 700 lượt tàu thuyền ra vào cảng mỗi tháng, giảm hơn 200 lượt so với cùng kỳ năm ngoái. Lượng hàng hóa qua cảng giảm gần 30% so với những năm trước, chỉ còn hơn 100 tấn mỗi ngày (trước đây 150 - 180 tấn).
Chi phí tăng, nguyên liệu giảm
Theo ông Ngọc, hiện có đến 80% nhà máy tại KCN Dịch vụ thủy sản Đà Nẵng sống nhờ vào nguồn nguyên liệu hải sản đánh bắt trên biển, nên hầu hết doanh nghiệp gặp khó khăn.
Lý giải tình trạng trên, các chủ tàu cho biết, xăng dầu tăng giá, trong khi ngư dân không còn được hỗ trợ nên nhiều chủ tàu không có điều kiện đánh bắt xa bờ. “Chúng tôi luôn cháy hàng vì sản lượng khai thác thời gian qua giảm mạnh. Mỗi ngày chúng tôi chỉ thu được 1 - 1,5 tạ mực, giảm một nửa so với thời gian trước, nên nhiều đơn vị phải đặt hàng trước cả tuần mới được”, ngư dân Nguyễn Văn Hùng, trú Thọ Quang, Sơn Trà, Đà Nẵng nói.
Ngoài việc thiếu nguyên liệu, ông Trần Văn Lĩnh, Giám đốc Công ty thủy sản Thuận Phước, Đà Nẵng còn lo lắng khi chi phí đầu vào đồng loạt tăng như vốn vay, cước vận tải biển, điện, nước, xăng dầu, lương công nhân… “Năm 2009, doanh nghiệp chỉ phải vay mức lãi suất trung bình 0,53% một tháng (được giảm 4% lãi suất hỗ trợ ngắn hạn). Nhưng hiện giờ, lãi suất lên tới 1,6 - 1,7%, làm giá thành sản phẩm tăng 4 - 5%”, ông Lĩnh tính toán.
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp – Phát triển nông thôn Đà Nẵng, hiện trên địa bàn có gần 20 doanh nghiệp thủy sản lớn nhỏ, mỗi ngày cần ít nhất 600 tấn nguyên liệu. Ngành thủy sản đang khuyến khích ngư dân tăng cường năng lực đánh bắt trên biển, thu hút tàu địa phương khác về Đà Nẵng bán hải sản; các nhà máy mở rộng mạng lưới thu mua tại nhiều địa phương... Tuy nhiên, theo đại diện các doanh nghiệp, những giải pháp trên chỉ mang tính tình thế. “Vươn ra địa phương khác thu mua đâu có dễ, bởi ở đâu cũng có nhà máy chế biến hải sản”, ông Thái Hội, Giám đốc Công ty TNHH Thái An (Đà Nẵng) nói.
Cắt đơn hàng, bớt công nhân
Theo đại diện nhiều doanh nghiệp, từ đầu năm đến nay, dù được các đối tác đặt hàng nhưng họ vẫn chưa dám nhận do không tự chủ được nguyên liệu. Trong khi đó, hàng nghìn công nhân chế biến thủy sản thì nơm nớp lo âu vì lương thấp và có thể bị thôi việc bất kỳ lúc nào. Ông Nguyễn Văn Chín, Giám đốc Công ty Bắc Đẩu (Đà Nẵng), buồn bã nói: “Nhiều tháng qua, lượng nguyên liệu mỗi ngày chưa đáp ứng được nửa nhu cầu, công ty phải hoạt động cầm chừng. Chúng tôi phải giảm từ 400 lao động thường xuyên xuống chỉ còn chưa đầy 100 người. Nhiều hợp đồng xuất khẩu phải hủy bỏ”.
Theo tìm hiểu của Đất Việt, hiện có khoảng gần 100 doanh nghiệp chế biến thủy sản ở các tỉnh miền Trung rơi vào tình cảnh tương tự, hơn 2.000 công nhân đã nghỉ việc. Như Công ty thương mại tổng hợp Phước Tiến (Quảng Nam) phải cho hoạt động cầm chừng một số dây chuyền chế biến cá bò xuất sang Nhật, Hàn Quốc, doanh thu xuất khẩu các tháng gần đây giảm 50%, chỉ đạt khoảng hai triệu USD.
Giám đốc Công ty thủy sản Thuận Phước cho rằng, việc đánh thuế vẫn còn ở mức cao (30%) khiến nhiều doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản mới nghĩ đến bán mà không nghĩ đến mua nguyên liệu. Vùng nguyên liệu mới chỉ tập trung nội địa khiến các doanh nghiệp không có tính chủ động cao. Ông này kiến nghị: “Nên xem xét cho các doanh nghiệp được nhập nguyên liệu để vừa kích thích sản xuất, vừa bảo vệ người tiêu dùng”.
Đoàn Nguyên