Đoàn kết để vượt qua thách thức

Đại Đoàn Kết - 

Tại Hội nghị Bàn tròn về những vấn đề kinh tế - xã hội do UBTW MTTQ Việt Nam vừa tổ chức, nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan đã có bài phát biểu tâm huyết trước những vấn đề lớn của đất nước. Báo Đại Đoàn kết xin trích đăng.


Nguyên Phó Thủ tướng Vũ Khoan phát biểu tại Hội nghị bàn tròn
Ảnh: Hoàng Long
Ba vấn đề lớn của đất nước

Nhìn bức tranh chung hiện nay tôi băn khoăn 3 vấn đề lớn. Thứ nhất, tình hình kinh tế đất nước đứng trước thách thức mà đã lâu rồi không gặp phải. Thứ hai, sự phân tâm, sự lo lắng trong xã hội về tình hình đất nước hiện nay, đặc biệt, dư luận xã hội đang xoáy vào câu chuyện thực hiện NQTƯ 4 thế nào? Thứ ba, lâu lắm rồi chúng ta mới đứng trước những thách thức về đối ngoại như bây giờ.

Về kinh tế, bức tranh kinh tế của chúng ta có những khó khăn thách thức đó là phải đối mặt với những ngổn ngang trước mắt đồng thời lại phải xử lý những vấn đề dài hạn. Tuy nhiên, nguồn lực của chúng ta lại tập trung quá nhiều vào các vấn đề ngắn hạn còn dài hạn xem ra chưa được quan tâm đúng mức. Nếu không lồng ghép vấn đề dài hạn và ngắn hạn để cùng xử lý thì khó khăn sẽ còn kéo dài và nghiêm trọng hơn.

Vậy những vấn đề dài hạn là gì. Đó là vấn đề tái cấu trúc nền kinh tế mà trọng tâm nhấn vào 3 lĩnh vực đầu tư công, doanh nghiệp nhà nước và ngân hàng. Tôi nghĩ tái cơ cấu đặt trọng tâm vào 3 lĩnh vực này là đúng nhưng chưa đủ. Đáng lý ra phải có Chiến lược tổng thể của cả quá trình tái cấu trúc nền kinh tế.

Vấn đề ngắn hạn của kinh tế là, hiện nay đang có một mâu thuẫn rất lớn giữa mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển kinh tế đất nước. Ổn định vĩ mô kiềm chế lạm phát chắc chắn phải làm rồi. Nhưng kiểm chế lạm phát cũng làm sao đừng thắt chặt quá để không quá ảnh hưởng đến phát triển, nếu không sẽ tạo nên một cái đó là, cung không đủ cầu, lạm phát còn dữ dội hơn trước.

Một ý kiến nữa liên quan đến vấn đề kinh tế đó là ba trọng tâm tái cơ cấu chúng ta đang làm trúng rồi, nhưng từng lĩnh vực một còn nhiều điều nổi lên cần phải có phương án giải quyết kịp thời.

Nợ xấu và chưa tiết kiệm đầu tư công

Trong lĩnh vực ngân hàng đã nổi lên hai câu chuyện. Thứ nhất là vấn đề nợ xấu. Thứ hai, là phần kinh tế ảo của chúng ta là bao nhiêu? Kinh tế chúng ta khó khăn như thế nhưng ngân hàng vẫn lãi khủng chứng tỏ là ảo. Tái cơ cấu là phải nhìn thấy điều đó để tập trung xử lý.

Về đầu tư công, chúng ta nói là điều chỉnh, tiết kiệm đầu tư công nhưng lại tiêu xài quá chừng các khoản tiền công. Thu chi ngân sách 9 tháng đầu năm nay cho thấy, thu chỉ tăng hơn 1% trong khi chi tăng tới 13-14%. Chỉ cần lấy một ví dụ rất nhỏ về sự tiêu xài quá tay các khoản tiền công đó là chi cho tổ chức lễ hội. Những lễ hội lớn đáng làm thì chỉ làm khiêm tốn thôi cốt là phải đi vào lòng dân. Nhưng lễ hội nào cũng tưng bừng, dân người ta không đồng tình. Đó là tiền của dân cả. Cứ hô hào tiết kiệm đầu tư, chi tiêu công thì hãy làm đi, đừng nói nữa.

Ai sẽ nhận trách nhiệm cho những sai phạm?

Về vấn đề chính trị, tôi xin nêu hai việc, câu chuyện lớn bao trùm nhất hiện nay là phải làm tốt NQTƯ 4. Thực hiện thành công NQ là nguyện vọng chung của người dân cả nước. Tuy nhiên, người dân ngay trong khu phố tôi ở đã xuất hiện những điều nghi ngại. Bởi nếu xem những điều được công bố trên báo về những cuộc hội nghị, kiểm điểm xem ra đánh giá của TƯ vẫn chưa trúng. Vì mọi thứ đều thấy êm hết. Vậy trong NQ nói là một bộ phận không nhỏ cán bộ thoái hóa biến chất mà Nghị quyết đã cảnh báo nằm ở đâu? Phải làm rõ điều này. Trong đó, có những việc rõ rành rành ra rồi mà không thấy công bố của cơ quan nào rằng chúng tôi nhận trách nhiệm về những vấn đề này, như Vinashin, Vinalines chẳng hạn. Mong các cơ quan phải sớm công bố để yên dân. Bởi nếu việc không thành, tác hại sẽ rất lớn.

Đặc biệt, hơn lúc nào hết câu chuyện yên dân cần phải làm mạnh mẽ trong lúc này. Tuy nhiên, lòng dân đã không yên mà vẫn còn bị "nhồi” những chuyện làm dân bức bối. Chẳng hạn vừa rồi chúng ta vẫn ra những quyết định hàm hồ, vội vã như thịt lợn 8 tiếng, bà đẻ nộp thuế thu nhập cá nhân, những chuyện giao thông thu tiền nọ, tiền kia…Hay chuyện xây bảo tàng quốc gia. Tôi không phản đối chuyện này nhưng lúc nào làm và làm thế nào cần tính kỹ. Còn trong thời điểm này, đừng nhồi thêm những bức xúc vào lòng dân nữa.

Ngoài những quyết định được ban hành một cách vội vã theo tôi còn những điều khiến dân không yên đó là tình trạng " không có người quản lý”. Bởi nếu có người quản lý tại sao có chuyện người nước ngoài vào nước ta tràn lan như vậy. Đừng đổ cho hội nhập. Câu chuyện người nước ngoài vào Cam Ranh khai thác mỏ tùm lum như thế, rồi bán đất rừng… tại sao chính quyền địa phương không biết? Nếu không làm rõ chuyện này, không quy trách nhiệm cho ai; một đất nước có những việc làm không đúng mà không ai chịu trách nhiệm thì xin hỏi người quản lý để làm gì? Dân chờ mãi mà không ai nhận trách nhiệm về những vấn đề này?

Giờ có phong trào các địa phương đòi cơ chế riêng, điều này đi ngược hết các quy luật của nước khác. Quy luật chung là từ nhà nước phân quyền rồi đến nhà nước tập quyền chứ không ai đi lộn từ nhà nước tập quyền rồi mới đến phân quyền. Nếu như thế đất nước mình không phải là Nhà nước pháp quyền nữa.

Thách thức lớn về đối ngoại

Về vấn đề đối ngoại, thì vấn đề đầu tiên đó là, hiện nay thế giới của chúng ta đang chứng kiến một sự thay đổi lớn lao. Thứ nhất, kinh tế thế giới đang tái cấu trúc lại từ mô hình đến chiến lược, tiền tệ, học thuyết…Thứ hai, sức mạnh của các quốc gia và vị trí của các khu vực đang chuyển mình một cách cơ bản. Thứ ba, chúng ta đang chứng kiến tình trạng vẽ lại bản đồ thế giới sau việc vẽ lại bản đồ của Liên Xô, Đông Âu những năm 90. …Trước biến đổi lớn như vậy đòi hỏi một cách tiếp cận tổng thể. Tôi đề nghị nên có nghiên cứu căn cơ từ đó xây dựng chiến lược cũng căn cơ, chính sách tổng thể chứ không phải "ngứa đâu gãi đấy”, "ốm đâu chữa đấy” được.

Vấn đề thứ hai, chúng ta đang đứng trước thách thức lớn về đối ngoại. Ai cũng biết tình hình Biển Đông diễn ra không bình thường, bên cạnh đó phía Tây cũng diễn biến không bình thường; quan hệ giữa các nước lớn đang giằng co. Trong khi sức mạnh của chúng ta, vật chất chưa nhiều. Chúng ta chỉ còn lại sức mạnh tinh thần. Sức mạnh tinh thần nằm ở lòng dân, phải xử lý thế nào để nuôi dưỡng ý chí của toàn dân trên cơ sở thống nhất, có sự đồng thuận cao.

Trong bối cảnh hiện nay, chúng ta phải tranh thủ sự đồng tình của quốc tế, muốn tranh thủ được sự ủng hộ của quốc tế chúng ta phải xử lý làm sao cho đúng lẽ, phải để người ta không nghi ngờ mình, tin cậy mình. Hơn lúc nào phải kiên trì đường lối độc lập tự chủ trong sự đa dạng hóa. Đặc biệt, sức mạnh khối đại đoàn kết cần tập trung lúc này. Kinh nghiệm mấy nghìn năm qua cho thấy, lúc nào có đoàn kết thì mọi chuyện đểu tốt, không có điều này là sinh chuyện.

Về đề xuất, tôi chỉ mong Đảng, Nhà nước quan tâm xử lý cả ba vấn đề này, xử lý một vấn đề cũng không được vì vấn đề nọ liên quan đến vấn đề kia.
Khánh Ly (ghi)
* Tít bài do tòa soạn đặt

Tin mới