Thứ trưởng Tài chính Trần Văn Hiếu cho biết: Giá bình quân xăng, dầu thế giới 14 ngày gần đây (từ ngày 30-6 đến ngày 19-7) giảm từ 0,8% đến 8,6% so với giá bình quân tháng 6-2009, tùy theo từng chủng loại nhiên liệu, trong đó giá dầu thô giảm nhiều hơn giá dầu thành phẩm, đặc biệt giá dầu ma dút giảm không đáng kể (0,8%). Tuy vậy, tình hình kinh doanh xăng, dầu 14 ngày gần đây của doanh nghiệp (DN) trong nước vẫn không thuận lợi. Với giá thế giới bình quân 14 ngày như trên, giá, thuế, phí phải nộp như hiện hành (thuế nhập khẩu xăng: 20%, đi-ê-den: 20%, dầu hỏa: 30%, ma dút: 25%), tính cả khoản tạm ứng từ ngân sách Nhà nước 1.000 đồng/lít đối với mặt hàng xăng mà Bộ Tài chính đã tạm ứng cho DN vay (để DN tự xử lý số lỗ kinh doanh xăng từ năm 2007 đến 2008), chưa tính mức lãi để lại cho DN (tối đa 300 đồng/lít, kg) và chưa tính mức trích Quỹ Bình ổn giá xăng, dầu, thì theo tính toán của liên Bộ Tài chính - Công thương, tình hình lỗ, lãi kinh doanh các mặt hàng xăng, dầu cụ thể như sau: xăng: lỗ 179 đồng/lít, dầu đi-ê-den 0,05%S: lãi 136 đồng/lít, dầu hỏa: lãi 750 đồng/lít, dầu ma dút: lỗ 591 đồng/kg. Về nguyên tắc, từ ngày 1-7-2007, giá xăng thực hiện theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, do giá thế giới liên tục tăng cao, DN kinh doanh xăng, dầu đầu mối phải thực hiện nhiệm vụ bình ổn giá xăng theo yêu cầu của Chính phủ, nên đã phát sinh lỗ kinh doanh xăng trong năm 2007 và 2008 với tổng số lỗ khoảng 4.040 tỷ đồng. Bộ Tài chính đã tạm ứng cho DN vay là 4.038,5 tỷ đồng. Theo báo cáo của DN, đến nay, các DN kinh doanh xăng, dầu đầu mối mới trích để hoàn trả ngân sách được khoảng 38% so với số tiền mà Bộ Tài chính tạm ứng. Như vậy, số tiền mà các DN kinh doanh xăng, dầu đầu mối còn nợ và phải tiếp tục hoàn trả ngân sách Nhà nước để tự xử lý số lỗ kinh doanh xăng của đơn vị mình trong thời gian tới còn khoảng 2.508 tỷ đồng (tương đương 62%). Từ tình hình nêu trên, để bảo đảm thực hiện nhất quán chủ trương điều hành giá theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, liên Bộ Tài chính - Công thương thực hiện điều hành giá theo các nguyên tắc: Giá có lên, có xuống theo biến động của giá thế giới; bảo đảm mức giá bán lẻ xăng, dầu của Việt Nam tương đương với mặt bằng giá của các nước trong khu vực, nhất là các nước có chung biên giới để góp phần ngăn ngừa và hạn chế tình trạng buôn lậu xăng, dầu qua biên giới; thực hiện nguyên tắc chia sẻ giữa Nhà nước, DN và người dân. Trên nguyên tắc này, trong thời gian tới, nếu giá xăng, dầu thế giới tiếp tục giảm, liên Bộ Tài chính - Công thương sẽ điều hành giá như sau: Điều chỉnh thuế nhập khẩu xăng, dầu phù hợp với ba-rem thuế đã công bố; tiếp tục để DN trích 1.000 đồng/lít đối với mặt hàng xăng để hoàn trả số tiền ngân sách đã ứng ra cho DN tự xử lý số lỗ kinh doanh xăng; tiếp tục trích Quỹ Bình ổn giá đối với một số mặt hàng có điều kiện do giá thế giới giảm để tạo nguồn lực đáp ứng yêu cầu bình ổn giá khi giá xăng, dầu thế giới tăng trở lại; thực hiện giảm giá đối với mặt hàng xăng, dầu nào nếu có điều kiện (sau khi đã áp dụng các biện pháp nêu trên). Như vậy, có thể có trường hợp giá bán lẻ trong nước đối với một hoặc một vài mặt hàng xăng, dầu không giảm ngay. Tuy nhiên, về lâu dài điều này sẽ đem lại nhiều lợi ích cho cả người dân, DN và Nhà nước. Đó là, hình thành được Quỹ Bình ổn giá, có nguồn lực để chủ động ổn định giá, hạn chế được việc phải tăng giá cao đột biến như năm 2008, hạn chế tác động kéo theo đối với các mặt hàng khác và nền kinh tế. Đây là tiền đề để điều hành giá xăng, dầu thật sự theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Nâng cao tính chủ động, tính minh bạch trong hoạt động của DN kinh doanh xăng, dầu. Hạn chế tình trạng buôn lậu xăng, dầu qua biên giới, góp phần ổn định nguồn thu của ngân sách Nhà nước. Về định hướng điều hành giá xăng, dầu trong thời gian tới, Thứ trưởng Tài chính Trần Văn Hiếu cho biết, liên Bộ Tài chính - Công thương sẽ trình Chính phủ hoàn chỉnh cơ chế kinh doanh xăng, dầu thông qua việc sửa đổi Nghị định 55/2007/NĐ-CP của Chính phủ về kinh doanh xăng, dầu theo hướng DN được tự quyết định điều chỉnh giá bán lẻ xăng, dầu trong phạm vi nhất định; hình thành Quỹ Bình ổn giá nhằm bình ổn giá xăng, dầu khi giá biến động vượt quá mức mà DN được tự quyết định điều chỉnh giá. Quỹ này chỉ được sử dụng để thực hiện bình ổn giá, không được sử dụng vào mục đích khác. Nhà nước sẽ can thiệp trong trường hợp đặc biệt và có thông báo bằng văn bản.