“Hợp tác vì một môi trường an ninh, hòa bình và ổn định trong khu vực”. Đó là lời kêu gọi nêu ra trong Tuyên bố chung tại Diễn đàn An ninh khu vực ASEAN lần thứ 16 tại đảo Phuket (Thái Lan) diễn ra trong hai ngày 22 và 23-7.
Xây dựng các biện pháp thực tế và hữu hiệu
Tham dự Diễn đàn An ninh khu vực ASEAN gồm có bộ trưởng Ngoại giao các nước ASEAN, Nga, Trung Quốc, Nhật, Hàn Quốc, Mỹ, Úc, Canada, Ấn Độ, New Zealand, Pakistan, Đông Timor, Mông Cổ, Bangladesh, Papua New Guinea và Liên minh châu Âu.
Tuyên bố chung của Diễn đàn An ninh khu vực ASEAN nêu rõ các nước ASEAN sẽ tập trung và phối hợp xây dựng các biện pháp mang tính thực tế và hữu hiệu nhằm đối phó với nạn khủng bố, các loại hình tội phạm xuyên quốc gia, buôn lậu ma túy, buôn người, an ninh hạt nhân, an ninh hàng hải và an ninh mạng.
Tuyên bố chung mong mỏi các nước ASEAN cần hợp tác, trao đổi thông tin và vận dụng công nghệ đối phó với các đe dọa, thách thức an ninh và ngăn chặn nguy cơ xung đột. Bên cạnh đó, các nước phải đề ra các biện pháp phòng ngừa, đối phó các hình thức tấn công khủng bố bằng vũ khí hóa học, sinh học và hạt nhân.
Tuyên bố chung lên án các vụ đánh bom khủng bố hai khách sạn ở thủ đô Jakarta (Indonesia) ngày 17-7.
Vấn đề CHDCND Triều Tiên và Myanmar
Ngày 23-7, tại Diễn đàn An ninh khu vực ASEAN, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton tuyên bố Mỹ sẽ bình thường hóa quan hệ và trợ giúp đáng kể về năng lượng và kinh tế cho CHDCND Triều Tiên nếu nước này từ bỏ chương trình hạt nhân. Bằng không, CHDCND Triều Tiên sẽ phải nhận thêm một số biện pháp trừng phạt từ Mỹ.
Ngoại trưởng Mỹ kêu gọi các nước ASEAN khám xét tàu thuyền của CHDCND Triều Tiên đi qua lãnh hải nước mình theo tinh thần nghị quyết của Hội đồng Bảo an LHQ đã ban hành.
Ngay sau đó, Bộ Ngoại giao CHDCND Triều Tiên khẳng định sẽ không quay lại vòng đàm phán hạt nhân và không từ bỏ chương trình hạt nhân chừng nào các bên có liên quan còn có thái độ thành kiến với CHDCND Triều Tiên. Năm nay là năm thứ ba bộ trưởng Ngoại giao CHDCND Triều Tiên Pak không tham dự Diễn đàn An ninh khu vực ASEAN, thay vào đó CHDCND Triều Tiên đã cử đại sứ lưu động.
Thủ tướng Thái Lan Abhisit Vejjajiva không tán thành đề nghị của Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton khai trừ Myanmar ra khỏi ASEAN vì vi phạm nhân quyền.
ASEAN và các bên đối thoại
Trước đó, ngày 22-7, tiếp theo Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 42, tại Phuket đã diễn ra Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN+3 (Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật), Hội nghị tham vấn không chính thức Bộ trưởng Ngoại giao các nước tham gia cấp cao Đông Á (EAS) và Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN với 10 bên đối thoại (Canada, Trung Quốc, Liên minh châu Âu, Nhật, Hàn Quốc, Ấn Độ, New Zealand, Úc, Nga và Mỹ).
Tại Hội nghị Bộ trưởng ASEAN+3 và cấp cao Đông Á, các bộ trưởng khẳng định lại cam kết thúc đẩy hợp tác cấp cao ASEAN+3, hỗ trợ xây dựng cộng đồng Đông Á.
Trong khuôn khổ hoạt động còn có các hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN-Canada, ASEAN-Trung Quốc, ASEAN-Hàn Quốc, ASEAN-Mỹ.
Các nước ASEAN đánh giá cao việc lập Quỹ Hợp tác đầu tư ASEAN-Trung Quốc trị giá 10 tỷ USD, cam kết của Trung Quốc dành 15 tỷ USD tín dụng thương mại cho ASEAN, hoan nghênh Nhật đóng góp 62 triệu USD vào quỹ ASEAN-Nhật nhằm giúp khắc phục hậu quả khủng hoảng kinh tế.
Hàn Quốc cho biết sẽ đóng góp vào Quỹ Hợp tác Đông Á về biến đổi khí hậu 200 triệu USD và cam kết hỗ trợ 100 triệu USD giúp ASEAN ứng phó với biến đổi khí hậu.
Bên lề các hội nghị trên, Phó Thủ tướng-Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam Phạm Gia Khiêm đã tiếp Quốc vụ khanh Canada Deepak Obhrai, Bộ trưởng Ngoại giao Úc Stephen Smith. Quốc vụ khanh Canada và Bộ trưởng Ngoại giao Úc khẳng định ủng hộ Việt Nam hoàn thành tốt nhiệm kỳ chủ tịch ASEAN năm 2010.
Ngày 22-7, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã ký kết các văn kiện về việc Mỹ gia nhập Hiệp ước Thân thiện và hợp tác Đông Nam Á. Các nước ký Hiệp ước thống nhất không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau, đồng thời giải quyết bất đồng, tranh chấp bằng con đường đối thoại hòa bình. Trung Quốc đã ký hiệp ước này với ASEAN sáu năm trước.