Người ung dung
Đạo diễn NSƯT Phạm Nhuệ Giang nhận Cánh diều vàng cho đạo diễn phim truyện video. Ảnh: Dung P.
Trong báo cáo đề dẫn hội thảo, GS.TS Trần Luân Kim, chủ tịch hội Điện ảnh Việt Nam cho rằng giai đoạn nào điện ảnh Việt Nam cũng có những thành tựu hội nhập thể hiện qua các tác phẩm điện ảnh hợp tác sản xuất và tham dự không ít liên hoan phim quốc tế.
Đồng quan điểm, ông Lê Ngọc Minh, phó cục trưởng cục Điện ảnh đưa ra con số 80% nghệ sĩ nhân dân, nhà giáo nhân dân, nghệ sĩ ưu tú, nhà giáo ưu tú là học viên lớp điện ảnh Việt Nam khóa 1 và lưu học sinh được đào tạo tại các nước xã hội chủ nghĩa, Ấn Độ, Trung Quốc… Con số đó, theo ông là bằng chứng rõ ràng của hiệu quả hợp tác đào tạo điện ảnh.
Trong lĩnh vực hợp tác sản xuất và cung cấp dịch vụ cho các đoàn phim nước ngoài, đại diện của cục Điện ảnh đưa ra nhiều cái tên như Tọa độ chết (1985), Ngọn tháp Hà Nội (1987), Điện Biên Phủ (1992), Nguyễn Ái Quốc ở Hong Kong (2003), Hà Nội, Hà Nội (2006)… để cho rằng không thể phủ nhận những thành quả hội nhập của điện ảnh Việt Nam.
Kẻ sốt ruột
Tuy nhiên niềm tin của những nhà quản lý dường như không truyền được tới những người trực tiếp làm ra sản phẩm điện ảnh. Bà Ngô Thị Bích Hạnh, giám đốc công ty BHD phát biểu: “Chúng ta đang chuyển từ bộ môn nghệ thuật điện ảnh được Nhà nước bao cấp sang những chập chững đầu tiên của một nền công nghiệp điện ảnh. Không có một chiến lược hội nhập nghiêm túc và cụ thể, nguy cơ nền điện ảnh Việt Nam bị triệt tiêu có thể thành hiện thực!”
Nguy cơ mà bà Hạnh muốn nói tới là một ngày nào đó muốn xem phim Việt Nam ở Việt Nam cũng không dễ. “Hiện nay những hệ thống rạp lớn như Megastar hay Lotte Cinema chỉ dành rất ít suất chiếu cho phim Việt Nam. Một phần vì chúng ta không nhiều phim đủ điều kiện được chiếu tại các rạp tiêu chuẩn cao. Nhưng ngược lại, chúng ta cũng không thể yêu cầu họ ưu tiên nhiều hơn cho phim Việt. Chính vì thế, nếu Nhà nước không sớm nắm lại hệ thống rạp chiếu phim, chúng ta sẽ rất khó điều chỉnh được thị trường bởi sẽ còn nhiều tập đoàn nữa nhảy vào thị trường màu mỡ này”, bà Hạnh phân tích.
Cũng vẫn câu chuyện hội nhập ở “sân nhà”, nhà biên kịch Đoàn Minh Tuấn đưa ra một hình ảnh đáng suy nghĩ: phim Việt là một du khách lạ ở trong nhà mình cũng như ở nước ngoài. Ông cho rằng mảng phim truyền hình thể hiện sự hội nhập quá kém. “Các đài truyền hình đối xử với phim Việt như những vị khách, tức là dành cho họ giờ vàng, chỗ ngồi đặc biệt. Song những vị khách của giờ vàng, những bộ phim truyền hình dài tập dù chưa ngồi ấm chỗ đang tự tầm thường hóa mình cả về nội dung và hình thức”.
Sân nhà thì thế, sân khách tình hình cũng không mấy khả quan. Mới đây báo chí nói khá nhiều về chuyện phim Chơi vơi tham dự các liên hoan phim của châu Âu và châu Á. Nhưng phim Việt Nam vẫn chỉ là hạt cát nhỏ bé trong các sự kiện này. Rất ít nước mua phim Việt và nếu mua thì giá cũng rất rẻ.
Nhà nước nên là nhà tài trợ
Đạo diễn Bùi Thạc Chuyên cho rằng hội nhập trước hết phải bắt đầu từ quan niệm. Mà quan niệm đầu tiên cần phải xác định đó là điện ảnh là một lĩnh vực mang lại nhiều lợi nhuận chứ không phải một lĩnh vực cần cứu trợ. Khá thẳng thắn, vị đạo diễn trẻ cho rằng các hãng phim nhà nước nhiều năm qua sống bằng việc cắt xén tiền đầu tư cho những bộ phim mang mục đích tuyên truyền chứ không sống bằng lợi nhuận thu được từ phim. Vì thế “chất lượng của những bộ phim này thảm hại về cả kỹ thuật và nghệ thuật, bị khán giả quay lưng”. Đạo diễn của phim Chơi vơi cho rằng nếu muốn điện ảnh phát triển thì Nhà nước phải ngừng bao cấp, và trở thành nhà tài trợ cho những bộ phim nghệ thuật không đặt nặng mục đích thương mại. Bà Ngô Thị Bích Hạnh cũng cho rằng “Muốn đưa phim ta ra nước ngoài và tạo dấu ấn, Việt Nam nên làm phim nghệ thuật. Chúng ta làm gì có ngôi sao để làm phim thương mại mà bán được cho người ta!”.
Đạo diễn Đặng Nhật Minh còn cho rằng những bộ phim thương mại, mang tính giải trí cao là đất để các hãng phim cạnh tranh, tạo nên một thị trường thực sự cho điện ảnh nước nhà. “Theo tôi, thành tựu nổi bật nhất của điện ảnh Việt Nam trong thời kỳ đổi mới là sự xuất hiện của dòng phim giải trí lấy đối tượng phục vụ là khán giả tuổi teen”, ông Minh nói.
Giống như nhiều ngành khác, muốn hội nhập, điện ảnh Việt Nam cần theo những quy chuẩn của thế giới. Tuy nhiên, nói như ông Trần Luân Kim, chủ tịch Hội điện ảnh, điện ảnh Việt Nam cũng có những “quy chuẩn” riêng tồn tại nhiều năm nay – những cái “chuẩn” mà khán giả Việt Nam quen thuộc tới mức chán ngán! Nếu không xóa bỏ được những “quy chuẩn” này, câu hỏi về hội nhập sẽ còn phải nhắc lại trong nhiều Ngày điện ảnh nữa.
Dung P.
Cánh diều vàng 2009
Tối qua 14.3, lễ trao giải Cánh diều vàng 2009 đã diễn ra tại Cung văn hóa Hữu nghị Hà Nội. Các giải thưởng chính đã thuộc về:
Hạng mục phim truyện nhựa: Biên kịch xuất sắc: đạo diễn Nguyễn Trọng Khoa (phim 14 ngày phép); họa sĩ thiết kế xuất sắc nhất: NSƯT Phạm Quốc Trung (phim Đừng đốt); quay phim xuất sắc: NSƯT Lý Thái Dũng (phim Chơi vơi); âm thanh xuất sắc: NSƯT Bành Bắc Hải (phim Đừng đốt); nhạc sĩ xuất sắc: nhạc sĩ Trọng Đài (phim Được sống); diễn viên triển vọng: Bảo Thy (phim Công chúa teen và ngũ hổ tướng); nam diễn viên phụ xuất sắc: Thái Hòa (phim 14 ngày phép); nam diễn viên chính xuất sắc: Trịnh Hội (phim 14 ngày phép); nữ diễn viên chính xuất sắc: Minh Hương (phim Đừng đốt); phim được khán giả bình chọn nhiều nhất: Đừng đốt; đạo diễn xuất sắc: Đặng Nhật Minh (phim Đừng đốt); phim xuất sắc nhất: Đừng đốt. Hạng mục phim truyện video: đạo diễn: NSƯT Phạm Nhuệ Giang (phim Khoan nói lời yêu thương); nam diễn viên chính xuất sắc: NSƯT Phạm Cường (phim Khoan nói lời yêu thương); nữ diễn viên xuất sắc: Trương Thị May (phim Đường đua).
Hạng mục phim truyền hình nhiều tập: đạo diễn: NSƯT Nguyễn Thanh Vân (phim Lều chõng); nam diễn viên chính xuất sắc: Hoàng Sơn (phim Vịt chạy đồng); nữ diễn viên chính xuất sắc: Kim Tuyến (phim Chuyện tình đảo ngọc).
Ngoài ra là các giải thưởng cho phim tài liệu video: đạo diễn Việt Hương, đạo diễn Nguyễn Hồng Quảng; phim tài liệu nhựa: NSƯT Nguyễn Như Vũ; phim hoạt hình: đạo diễn Lê Bình...