Theo đó, Cuộc vận động sẽ hướng tới việc làm cho người tiêu dùng trong và ngoài nước nhận thức đúng khả năng sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam, chất lượng của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ Việt Nam; vận động người tiêu dùng Việt Nam sử dụng hàng Việt Nam. Các cơ quan, đơn vị và tổ chức chính trị-xã hội sử dụng hàng hóa nội địa khi thực hiện mua sắm công; các doanh nghiệp, người sản xuất, kinh doanh trong nước khi triển khai thực hiện các dự án, công trình sử dụng các trang thiết bị, nguyên vật liệu nội địa và dịch vụ có chất lượng tương đương hàng ngoại nhập để sản xuất và kinh doanh.
Cũng theo đó, tiến hành rà soát, ban hành bổ sung luật pháp, cơ chế, chính sách bảo vệ thị trường người tiêu dùng trong nước, sản xuất trong nước không trái với các quy định của WTO, khuyến khích và định hướng tiêu dùng của nhân dân; kiểm soát chặt chẽ việc chi tiêu của các cơ quan, tổ chức, cá nhân sử dụng nguồn ngân sách quốc gia; xử lý nghiêm những đơn vị, cá nhân không gương mẫu thực hành tiết kiệm, lãng phí trong chi tiêu. Đồng thời, xúc tiến thương mại trên thị trường nội địa, tăng cường hệ thống phân phối bán lẻ, nhất là ở các vùng sâu, vùng xa, nông thôn; sản xuất hàng hóa, dịch vụ có chất lượng cao và xây dựng thương hiệu cho hàng hóa, dịch vụ Việt Nam.
Nhìn sang một số quốc gia trong khu vực như Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Hàn Quốc… thấy hàng hóa sản xuất trong nước được người dân đặc biệt ưa chuộng sử dụng, lại phải suy nghĩ về tình cảnh hàng Việt Nam ở thị trường trong nước…
Không đến nỗi bị “ghẻ lạnh” nhưng việc tiêu thụ các sản phẩm “made in Vietnam” ở thị trường nội địa có vẻ thua kém các mặt hàng ngoại nhập. Dẫu biết rằng người Việt sẵn tâm lý “sính hàng ngoại”, chuộng hình thức bóng bẩy bên ngoài mà ít quan tâm đến giá trị và thời gian sử dụng nhưng cũng phải thừa nhận một thực tế là hàng nội có lúc chất lượng chưa cao lại đắt hơn hàng ngoại, thêm vào đó mẫu mã, hình thức lại đơn điệu, thua hẳn về độ phong phú, đa dạng với các hàng ngoại nhập…Cộng với xu hướng “sử dụng hàng ngoại, hàng hiệu mới thể hiện đẳng cấp” trong giới trẻ hiện nay, càng khiến cho việc tiêu thụ các sản phẩm nội địa gặp khó khăn.
Trong bài báo “Để hàng Việt không còn lép vế” trên báo Hà Nội mới ngày 13/8/2009, người ta thấy giật mình trước các con số: “Khảo sát gần đây của một tổ chức nước ngoài cho thấy, có tới 77% người tiêu dùng Việt ưa chuộng thương hiệu nước ngoài, trong khi con số trung bình này trên toàn châu Á chỉ là 40%”.
Trong bối cảnh đó, nhất là khi nền kinh tế đang chịu ảnh hưởng tác động của khủng hoảng tài chính tiền tệ toàn cầu và suy thoái của nền kinh tế thế giới nói chung, việc Bộ Chính trị đồng ý chủ trương mở cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” là một việc làm cần thiết. Theo đánh giá của các chuyên gia, việc kích cầu tiêu dùng mạnh mẽ hàng hóa và sản phẩm nội địa cũng là cách làm hiệu quả thiết thực góp phần ngăn chặn đà suy giảm, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội.
Có thể nói, đây cũng chính là cuộc vận động để phát huy mạnh mẽ lòng yêu nước, ý chí tự lực tự cường, tự tôn dân tộc. Và qua đó, nó nhắc nhở tới cả nhà sản xuất và người tiêu dùng về việc nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa trong nước cũng như tăng sức mua, sức tiêu thụ những sản phẩm, hàng hóa nội địa này đồng thời nêu rõ trách nhiệm của người tiêu dùng với tinh thần dùng hàng nội để khuyến khích các nhà sản xuất. Bởi khi các nhà sản xuất trong nước tiêu thụ được hàng hóa, quay vòng vốn nhanh, có tích lũy để tái sản xuất mở rộng, tái đầu tư nâng cao thì chất lượng, hàng hóa sẽ có điều kiện nâng dần chất lượng.
Tại sao nên dùng hàng Việt Nam?
Vì khi mua một món hàng Việt Nam người mua đã làm lợi cho người Việt Nam nhiều hơn so với khi mua một món hàng ngoại nhập có giá tương đương. Nếu mua hàng ngoại nhập thì chỉ có người bán hàng Việt Nam (bán buôn và/hoặc bán lẻ) được hưởng một phần lợi, phần lợi còn lại người sản xuất ở nước ngoài hưởng. Trong khi đó, nếu mua hàng Việt Nam thì còn có thêm những người sản xuất Việt Nam được hưởng lợi. Và dùng hàng Việt Nam cũng có nghĩa tạo cơ hội tạo ra việc làm cho người lao động Việt Nam.
Như nhiều chuyên gia kinh tế cũng chỉ ra, khi Việt Nam vẫn chưa thể dựng một hàng rào thuế quan hay kỹ thuật để ngăn chặn sự xâm nhập của hàng ngoại, thì việc các doanh nghiệp phân phối bán lẻ trong nước có thể dựng nên một tấm lá chắn khác đó là sự ủng hộ của chính người tiêu dùng. Bà Kim Hạnh, Chủ nhiệm chương trình Hàng Việt Nam chất lượng cao cho rằng khẩu hiệu “người Việt Nam dùng hàng Việt Nam” không còn phù hợp nữa. Bối cảnh hiện nay đã khác khi Việt Nam gia nhập WTO, nhất là khi các tập đoàn bán lẻ nước ngoài đã được quyền kinh doanh tại thị trường nội địa. Rõ ràng, hiện có một nghịch lý đang diễn ra. Khi các doanh nghiệp Việt chỉ tập trung vào việc mang hàng đi các nước khác bán và phải chịu đủ mọi loại hàng rào kỹ thuật, hàng rào thuế quan thì ngay trên chính sân nhà, hàng ngoại tự do tràn ngập mà không gặp bất cứ một rào cản đáng kể nào. Thậm chí hàng hóa mang nhãn mác nước ngoài còn nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt của người tiêu dùng. Theo bà Hạnh, tuy Việt Nam chưa đủ thực lực để dựng nên một rào cản ngăn hàng hóa nước ngoài, nhưng có thể tranh thủ một hàng rào khác. Đó là hàng rào tình cảm và tâm lý của chính người tiêu dùng. Thậm chí đó có thể là hàng rào của lòng tự trọng dân tộc.
Cùng chung quan điểm này, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương mại Trương Đình Tuyển nhận định chính doanh nghiệp phải phát triển vững mạnh, tung ra sản phẩm tốt, dịch vụ tốt thì mới nhận được sự ủng hộ của người tiêu dùng. Theo ông, có một thực tế là các doanh nghiệp chưa quan tâm đúng mức đến việc phát triển sản phẩm, dịch vụ tại thị trường nội địa. Trong khi nhiều tập đoàn nước ngoài coi Việt Nam là một thị trường mới nổi tiềm năng, đầu tư vào hệ thống siêu thị bán lẻ, trung tâm mua sắm... thì lâu nay người Việt lại tập trung vào việc xuất khẩu. Không thể cứ trông chờ mãi vào nhịp độ và tăng trưởng của xuất khẩu, cần phải nhận thức được tầm quan trọng của chính thị trường nội địa và rõ ràng hiện nay, bán được hàng Việt trên chính sân nhà đang trở thành vấn đề cấp bách nếu các doanh nghiệp muốn tồn tại.
Phải sản xuất hàng hóa Việt Nam chất lượng cao cấp
Có ý kiến cũng chỉ ra, cần đưa khẩu hiệu “Sản xuất hàng hóa chất lượng cao cấp là yêu nước” như một yêu cầu mới đối với các đơn vị, tổ chức, các nhà sản xuất trong nước dưới sự tổ chức của Nhà nước. Theo đó, hàng hóa chất lượng cao được sản xuất theo quy trình hợp lý để có tính cạnh tranh cao hơn, sẽ hấp dẫn các thị trường khác và dù cho dân Việt Nam có sính mua hàng ngoại nhập đi chăng nữa (để giúp cân bằng cán cân mậu dịch song phương hay đa phương với các nước sản xuất khác) thì việc xuất khẩu được khối lượng lớn và liên tục hàng hóa của các doanh nghiệp mới chính là lòng yêu nước và là trách nhiệm cũng như vai trò thực sự, thực tế, và gần như là duy nhất của doanh nghiệp. Một khi không thể sản xuất hàng hóa chất lượng cao có tính cạnh tranh cao để chiếm lĩnh cho được thị trường thì chưa thể nói đến vấn đề thương hiệu. “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng cao cấp của Việt Nam”, “Doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp chỉ của chất lượng cao” và “Sản xuất hàng hóa chất lượng cực cao là yêu nước” nên là những khẩu hiệu mang tính chiến lược quốc gia nhằm thúc đẩy doanh nghiệp đạt được giá trị thương hiệu đơn lẻ của họ trên con đường “tắt”.