Được mùa, rớt giá
Những ngày tháng 3, diêm dân Bạc Liêu vào cao điểm mùa thu hoạch muối. Theo ngành nông nghiệp tỉnh, dự tính mùa khô năm nay Bạc Liêu có khả năng thu hoạch 130.000 - 150.000 tấn muối. Đến thời điểm này, diêm dân đã thu hoạch gần 100.000 tấn muối. Năm nay do nắng nhiều, nên diêm dân được mùa muối. Nét mới nghề làm muối ở Bạc Liêu từ năm 2009 đến nay, đó là việc bà con thấy được hiệu quả mô hình sản xuất muối trải bạt, nên năm nay nhiều hộ dân áp dụng. Chỉ tính riêng huyện Đông Hải, đã có gần 100 ha đất sản xuất muối được diêm dân áp dụng mô hình trải bạt. Hạt muối trải bạt có độ trắng, sáng, không lẫn tạp chất và rất ít độ ẩm, không chỉ làm tăng năng suất, mà còn nâng cao chất lượng và giá thành so với cách sản xuất mối truyền thống.
Mặc dù sản lượng muối tăng song niềm vui của bà con diêm dân không được trọn vẹn, vì giá muối năm nay thấp hơn nhiều so với năm 2009. Nếu năm 2009, giá muối trắng là 2.000 - 2.500 đồng/kg, muối đen từ 1.500 - 1.800 đồng/kg, thì năm nay, giá muối giảm xuống rất nhiều (giảm hơn một nửa so với đầu vụ). Hiện giá muối trắng chỉ còn 900 - 1.100 đồng/kg, muối đen còn 300 - 500 đồng/kg. Cái vòng luẩn quẩn trúng mùa, rớt giá; mất mùa được giá ở vùng ven biển này từ hàng chục năm nay vẫn cứ tái diễn...
Ông Nguyễn Văn Tâm, bộc bạch: Hàng trăm hộ ƯỨ́dân vùng ven biển này có nghề làm muối truyền thống từ hơn 100 năm nay. Năm nay tôi đã hơn 50 tuổi, đầu vụ muối những tưởng chỉ ngồi đầu bờ "chỉ huy" cho nhân công họ làm. Nào ngờ, chính mình lại phải lội xuống đồng vác muối để tiết kiệm chi phí. Đầu vụ giá muối khá cao, từ 50.000 đến 55.000 đồng/giạ (tương đương 30 kg, tôi bán được có mấy trăm giạ thôi, bây giờ thì tụt xuống chưa tới 20.000 đồng/giạ, giảm hơn một nửa...
Theo những người làm muối lâu năm ở Bạc Liêu cho biết, năm nay do nắng nóng gay gắt kéo dài, nên rất thuận lợi cho nghề làm muối. Vì vậy, nhiều hộ làm muối tranh thủ thời cơ, đầu tư vốn, dồn sức cho nghề muối. Ông Nguyễn Văn Thanh, xã Điền Hải (huyện Đông Hải) khoe: Tôi bán đợt đầu được gần tám tấn muối, một tấn được 20 triệu đồng, thấy ham lắm. Tất cả những người thu hoạch đợt đầu đều lãi rất cao. Tuy vậy, hiện nay muối đã thu hoạch rộ giá chỉ còn 500 đồng/kg, muối tồn đọng trắng đồng, làm người dân thấp thỏm lo âu...
Để người làm muối bớt khổ
Theo lãnh đạo tỉnh Bạc Liêu và bà con diêm dân, nguyên nhân giá muối mấy tháng gần đây liên tục "rớt thê thảm", không phải chỉ do năm nay được mùa muối. Một trong những nguyên nhân chính là do gần đây, có thông tin cho rằng, một số bộ, ngành ở Trung ương, cho phép các doanh nghiệp nhập muối với số lượng lớn. Nhiều doanh nghiệp và thương lái trong và ngoài tỉnh lợi dụng chủ trương này để chèn ép giá muối sản xuất trong nước, khiến hàng chục nghìn hộ diêm dân ở nhiều tỉnh nói chung, Bạc Liêu nói riêng điêu đứng, lao đao.
Một vấn đề đáng lưu ý nữa là hiện nay thị trường tiêu thụ muối nội tỉnh, Nhà máy muối Bạc Liêu mỗi năm chỉ thu mua sản xuất hơn 10.000 tấn, còn lại khoảng 120 -130.000 tấn đều thông qua thương lái họ trả bao nhiêu, diêm dân bán bấy nhiêu. Chính vì vậy người làm ra hạt muối không thể làm chủ, định đoạt giá trị sản phẩm làm ra, ít ai có thể làm giàu từ nghề này. Để hạn chế sự chi phối giá hạt muối của thương lái, mấy năm qua, chính quyền và ngành chức năng ở Bạc Liêu tìm hướng nâng cao năng suất hạt muối hòng bù vào giá. Sau nhiều lần khảo sát, đầu năm 2010, Sở Khoa học và Công nghệ Bạc Liêu phối hợp Trường đại học Cần Thơ xây dựng xong chỉ giới địa lý nhằm tạo một bước cho việc xây dựng thương hiệu muối Bạc Liêu. Trước đó, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh đã trình diễn mô hình sản xuất muối trải bạt, đem lại năng suất, hiệu quả cao.
Bà con diêm dân Bạc Liêu mong các bộ, ngành Trung ương, chính quyền và ngành chức năng trong tỉnh cần sớm có biện pháp hữu hiệu để người làm muối bớt khó khăn. Cụ thể là cân nhắc trước khi cho phép các doanh nghiệp nhập khẩu muối. Đồng thời, mở rộng thị trường tiêu thụ muối, góp phần phát triển nghề làm muối truyền thống của địa phương, để diêm dân có thể làm giàu từ nghề này.