(ĐCSVN) – Việt Nam là nước xuất khẩu lúa gạo lớn nhưng nông dân lại không được hưởng nhiều lợi nhuận do giá cả và thị trường liên tục biến động thất thường. Làm thế nào để đảm bảo nông dân có lãi sau vụ thu hoạch lúa, bài toán đã và đang được các cấp, ngành liên quan vào cuộc, tìm lời giải.
Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), mục tiêu xuất khẩu gạo năm nay của nước ta vẫn duy trì mức 6 triệu tấn, nhưng kim ngạch sẽ phấn đấu đạt từ 3 đến 3,2 tỷ USD. Để đến được đích đó, giá gạo xuất khẩu sẽ phải dao động ở khoảng 500-533 USD/tấn, tăng 94,58 đến 127,58 USD/tấn so với năm trước. Hiện các đơn vị đang vào cuộc để nâng giá lúa gạo tăng, đảm bảo cho người nông dân có lãi.
Tại thị trường trong nước, trên địa bàn các tỉnh khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long giá lúa gạo đang có dấu hiệu nhích dần lên ở mức từ 4.100 đồng đến 4.400 đồng/kg, tuy nhiên đây vẫn là mức giá khá thấp... Để người nông dân không quá lo lắng, Hiệp hội Lương thực Việt Nam đã thông báo từ nay cho đến cuối tháng 4 sẽ triển khai cho 30 doanh nghiệp thu mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo hàng hóa tại đồng bằng sông Cửu Long theo giá thị trường nhưng tối thiểu không dưới 4.000 đồng/ kg lúa khô để đảm bảo cho nông dân có lãi không dưới 30% theo chỉ đạo của Chính phủ.
Cũng theo Hiệp hội Lương Thực Việt Nam, hiện các doanh nghiệp thành viên đã mua tạm trữ được 600 ngàn tấn gạo.
Để bình ổn giá lúa, gạo, để nông dân không phải bán lúa giá thấp, đã có rất nhiều phương án được đưa ra như hỗ trợ nông dân từ tín dụng, hỗ trợ đầu vào, đầu ra... Mới đây Thống đốc Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu các ngân hàng thương mại chủ động cân đối nguồn vốn ngay từ đầu năm để đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn vay của các doanh nghiệp kinh doanh lương thực phục vụ cho thu mua lúa, gạo xuất khẩu và tiêu dùng trong nước.
Bên cạnh đó, Bộ Công thương và Hiệp hội Lương thực Việt Nam cũng cho biết đã có cơ chế điều hành theo chỉ đạo chung của Chính phủ đó là buộc các doanh nghiệp phải ký kết hợp đồng ở mức giá được hướng dẫn để bảo đảm hiệu quả xuất khẩu. Việc xuất khẩu không chỉ xuất cho hết số lượng hàng hóa thừa mà còn phải bảo đảm hiệu quả trên cơ sở giá thị trường. Doanh nghiệp nào không chấp hành, bán phá giá thì sẽ có biện pháp chế tài.
Đối với Bộ Tài chính cũng đề nghị lập Quỹ bình ổn giá thóc, gạo được hình thành từ nguồn thu một phần lợi nhuận trước thuế của lượng gạo xuất khẩu của doanh nghiệp. Dự kiến, nếu một năm xuất khẩu khoảng 5 triệu tấn gạo với mức lãi giá 300 đồng/kg thì mức trích một năm khoảng 30% trên tổng lãi trước thuế là khoảng 450 tỷ/năm. Số tiền này sẽ được sử dụng để bình ổn giá thóc, gạo khi giá xuống thấp.
Trước diễn biến của tình hình giá lúa gạo hiện nay, Thủ tướng Chính phủ cũng vừa ban hành văn bản số 403/TTg-KTN về việc tiêu thụ lúa hàng hóa cho nông dân. Theo đó, Thủ tướng yêu cầu UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo các doanh nghiệp kinh doanh lương thực của tỉnh và trên địa bàn công bố giá mua lúa bảo đảm lãi ít nhất 30% so với giá thành sản xuất ngay từ đầu vụ sản xuất, để tổ chức, cá nhân mua lúa hàng hóa cho người trồng lúa theo giá đã công bố.
Đồng thời tổ chức mua hết lúa hàng hóa cho nông dân theo giá đã được cấp có thẩm quyền công bố, có trách nhiệm kiểm tra giám sát và xử lý việc thực hiện mua lúa theo giá đã công bố. Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn khẩn trương ban hành quy định và hướng dẫn phương pháp xác định chi phí sản xuất, tính giá thành sản xuất lúa, để UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương làm căn cứ xác định chi phí, tính giá thành sản xuất lúa và công bố giá mua lúa hàng hóa trên địa bàn.
Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu Bộ Công Thương cùng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Hiệp hội Lương thực Việt Nam chỉ đạo, hướng dẫn các doanh nghiệp kinh doanh, xuất khẩu lương thực xây dựng phương án liên kết, cơ chế phối hợp giữa doanh nghiệp với tổ chức, cá nhân trong việc mua lúa của nông dân theo giá đã công bố. Trường hợp có khó khăn về tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kiểm tra, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét giải quyết./.