Chữ...
May mắn cho tôi khi ghé thăm Văn Miếu - Quốc Tử Giám đúng hôm đẹp trời. Chật vật mãi mới mua được vé, rồi hòa mình vào dòng người đông nghịt.
Bước vào khu chính điện tôi thực sự ngỡ ngàng, bởi trước mắt tôi là khung cảnh nhộn nhịp, đúng với cụm từ: “Tinh hoa hội tụ”. Xung quanh đều là những gian hàng được bày bán mọi thứ. Từ những đồng tiền may mắn, cho đến chiếc bút thần kỳ, cái quạt nho nhã, cây tiêu thánh nhân...
Nhưng nhiều nhất vẫn là cảnh mua chữ lộc đầu xuân. Chữ hay, chữ tốt đều được trang điểm. Chữ in trên mặt đồng xu. Chữ khắc trên mặt gốm sứ. Chữ lóng lánh trong những mảnh ngọc xanh biếc. Chữ tung bay trên giấy đỏ. Chữ treo từ trong ra ngoài, từ trên xuống dưới. Giá các sản phẩm này cũng không đắt, chỉ khoảng 15.000 đồng, hay 20.000 đồng. Cao lắm là 380.000 đồng với một chú rồng bằng ngọc, đúng nghĩa năm Nhâm Thìn.
Chúng tôi vòng qua nơi bày bán chữ. Gian hàng nào cũng đầy ắp chữ nghĩa, mẫu mã phong phú. Song số lượng nhiều nhất vẫn là chữ phát sáng (chữ làm bằng ngọc), trông như kiểu ngọc bội ngày xưa. Rất nhiều sinh viên móc ra vài chục nghìn đồng mua một chữ mà mình tâm đắc nhất để đeo cổ. Ai chưa có người yêu thì mua một chiếc, ai có rồi thì mua một cặp.
Người lớn thì lại càng chú trọng đến việc mua chữ. Rất nhiều người, không kể là lao động chân tay hay trí óc, ai cũng đến mua chữ, với khát khao gieo mầm tri thức cho con cháu.
...và chữ
Cái quý nhất của người Việt mình là sự học. Cũng vì thế mà người ta mua được chữ tâm đắc giống như mua được bảo bối, giá cả chỉ là vế sau.
Bên những gốc cây cổ thụ, người ta vẫn còn thấy hình ảnh ông đồ đội khăn xếp, bày mực Tàu giấy đỏ. Xung quanh có độ bốn, năm ghế nhựa để du khách ngồi xin chữ. Người xin chữ tâm, người xin chữ phúc, kẻ xin chữ tài...
Gặp những em học sinh lớp 12 của một trường tại Hà Nội cùng rủ nhau đi Văn Miếu - Quốc Tử Giám, các em cho biết cũng thích tục xin chữ đầu năm ở nơi đây lắm! Trước là để tưởng nhớ các bậc thánh nhân, sau là để noi gương học tập. Em nào cũng nâng niu trên tay chữ mà mình vừa mua đầy vẻ tâm đắc. Dù món quà ấy trị giá chỉ độ hai, ba chục nghìn đồng, nhưng đối với các em, có thể là món quà vô giá.
Nguyễn Xuân Hoàng