Trao đổi với phóng viên baodautu.vn bên lề Đại hội lần thứ II Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài vừa được tổ chức cuối tuần trước tại Hà Nội, nhiều đại diện trong các liên doanh có vốn đầu tư nước ngoài thừa nhận, việc đăng ký lại không khó về thủ tục, về quy định pháp luật mà chính là xuất phát từ nội bộ của doanh nghiệp.
Vấn đề mấu chốt, theo các doanh nghiệp, khi mà lợi ích các bên trong liên doanh không tìm được tiếng nói chung, thì rất khó thực hiện các kế hoạch tái cơ cấu lại doanh nghiệp.
"Hiện tại, chúng tôi đã hoàn thành việc đăng ký lại theo quy định, tuy nhiên mới chỉ là bước chuyển đổi về cơ sở pháp lý, từ theo Luật Đầu tư nước ngoài sang Luật Đầu tư. Mục tiêu chuyển đổi thành công ty cổ phần vẫn chưa đạt được, do các bên chưa tìm được thời điểm phù hợp", một vị đại diện trong liên doanh (yêu cầu không nêu tên) thổ lộ.
Trong trường hợp này, dường như mong muốn chuyển sang hình thức công ty cổ phần của bên nước ngoài trong liên doanh đã vướng phải những rào cản từ phía bên Việt Nam. "Vì chúng tôi là đại diện phần vốn nhà nước Việt Nam trong liên doanh, nên các vấn đề liên quan đến cổ phần hóa buộc phải có ý kiến từ chủ sở hữu cũng như lộ trình cổ phần hóa của doanh nghiệp nhà nước đang đứng tên đại diện phần vốn nhà nước", vị đại diện này cho biết.
Có lẽ cũng phải nhắc tới tình huống khó khăn mà Công ty Baria Serece đang buộc phải xử lý khi chuyển đổi sang hình thức công ty cổ phần. Cho tới thời điểm này, sau hơn 2 năm từ khi Công ty Baria Serece hoàn thành việc chuyển đổi, hậu quả của sự không đồng thuận trong HĐQT là việc Công ty phải tham gia vào các vụ kiện cáo giữa các bên trong liên doanh trước đây. Nguyên do của sự không đồng thuận này là quan điểm về vận dụng nguyên tắc nhất trí trong hội đồng quản trị công ty liên doanh theo quy định của Luật Đầu tư nước ngoài trong quá trình đăng ký lại doanh nghiệp.
Thực ra, việc bãi bỏ nguyên tắc nhất trí vốn được ghi nhận là bước tiến lớn để xóa bỏ sự khác biệt trong pháp luật về đầu tư - kinh doanh của Việt Nam và thông lệ quốc tế, song trên thực tế lại chưa được bên thiểu số trong liên doanh. Các công ty liên doanh có vốn đầu tư nước ngoài thành lập theo Luật Đầu tư nước ngoài trước đây thường có công thức khá chung giữa hai bên Việt Nam và nước ngoài về tỷ lệ vốn áp đảo thuộc về bên nước ngoài. Như vậy, nếu đăng ký lại, đương nhiên sự bảo vệ bên Việt Nam sẽ không còn đủ mạnh.
Tuy nhiên, ông Nguyễn Hà Ngãi, thành viên HĐQT, Phó tổng giám đốc Công ty liên doanh Tháp trung tâm Hà Nội cho rằng, vấn đề cũng nằm ở năng lực của phía Việt Nam trong liên doanh. "Mặc dù phía Việt Nam trong Công ty chỉ chiếm 24%, song quan hệ giữa hai bên nước ngoài trong liên doanh vẫn rất thuận lợi. Điều quan trọng là HĐQT đã thực hiện được đúng chiến lược, mục tiêu kinh doanh tại Việt Nam với quyền lợi và trách nhiệm rõ ràng của các bên. Đây cũng là lý do chính khiến chúng tôi vẫn tiếp tục thực hiện theo Giấy phép đầu tư đã được cấp cách đây 18 năm", ông Ngãi nói.
Đồng tình, ông Huỳnh Tấn Vinh, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Khu du lịch Bắc Mỹ An Đà Nẵng, đơn vị quản lý Furama Resort Đà Nẵng cho rằng, thuận lợi trong việc chuyển đổi, đăng ký lại công ty từ hình thức liên doanh sang cổ phần, chính là sự thống nhất của các thành viên HĐQT. "Các bên đều nhận thấy quyền lợi, lợi ích của công ty, của chính các bên khi chuyển đổi hoạt động trong khi các ưu đãi theo quy định trước đây vẫn được đảm bảo theo nguyên tắc không hồi tố mà pháp luật Việt Nam thực hiện. Đặc biệt, việc chuyển bên Việt Nam trong liên doanh từ doanh nghiệp 100% vốn nhà nước sang công ty tư nhân cũng là một bước quan trọng để các bước chuyển đổi tiếp sau thuận lợi", ông Vinh phân tích.
Có thể nói đây, khi mấu chốt gỡ nút thắt về đăng ký lại doanh nghiệp thuộc về nội bộ của doanh nghiệp, thì việc kéo dài thời gian đăng ký lại hai năm mà Chính phủ đã cho phép sau thời hạn 1/7/2008 sẽ khó đạt được mục tiêu về thúc đẩy các doanh nghệp chuyển đổi.
Trong dự thảo Nghị định thay thế nghị định 108/2006/NĐ-CP về quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều Luật Đầu tư, các chuyên gia soạn thảo cũng đề nghị không giới hạn thời hạn này. Thay vào đó là quy định các điều kiện để doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chưa đăng ký lại muốn đầu tư mở rộng dự án đang triển khai hoặc đầu tư dự án mới. Theo đó, các doanh nghiệp này phải điều chỉnh hoặc cấp mới Giấy chứng nhận đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư khi thực hiện các kế hoạch mới. Tất nhiên, các kế hoạch này không ngoài ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp và không vượt thời hạn của doanh nghiệp.