Biên giới quốc gia là địa bàn chiến lược cả về chính trị, quân sự, an ninh, kinh tế... là cửa ngõ giao lưu quốc tế; có vị trí rất quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển bền vững của mỗi quốc gia, dân tộc. Vì vậy, biên giới quốc gia luôn được coi là một trong những vấn đề đặc biệt hệ trọng của đất nước.
Trong tình hình mới, toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế đang là xu thế phát triển chủ yếu trong quan hệ quốc tế hiện đại. Sự phát triển bền vững của Việt Nam không nằm ngoài xu thế tất yếu khách quan đó. Giữ vững biên giới, ổn định, hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển với các nước sẽ tạo môi trường thuận lợi cho quá trình phát triển và hội nhập quốc tế.
Những năm qua, trong điều kiện kinh tế nước ta vẫn còn rất nhiều khó khăn, nhưng Đảng và Nhà nước đã nỗ lực rất lớn, quan tâm nhiều đến xây dựng, quản lý và bảo vệ biên giới, biển - đảo. Đã có nhiều chủ trương, chính sách để xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội gắn với củng cố quốc phòng - an ninh ở địa bàn biên giới. Các ngành, các cấp và nhân dân biên giới đã thực hiện có hiệu quả nhiều chủ trương, chính sách lớn, chung sức ủng hộ, giúp đỡ các lực lượng chức năng, đồng thời tham gia tích cực thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. Vì vậy, công tác xây dựng, quản lý và bảo vệ biên giới quốc gia đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng: Chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia được giữ vững. Khu vực biên giới cơ bản ổn định, hệ thống cơ sở chính trị được tăng cường, kinh tế - văn hóa - xã hội có những chuyển biến tiến bộ. Quan hệ đối ngoại hai bên biên giới được củng cố và phát triển. Kết quả thực hiện nhiệm vụ xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị hợp tác và phát triển có nhiều chuyển biến tích cực.
Tuy nhiên, nhìn chung do nhiều nguyên nhân, địa bàn biên giới nước ta vẫn là khu vực chậm phát triển. Hệ thống chính trị nhiều xã, phường còn yếu kém, năng lực điều hành quản lý xã hội của chính quyền cơ sở còn nhiều bất cập. Thực trạng nghèo đói và lạc hậu còn hiện hữu ở nhiều nơi. Quốc phòng - an ninh nhiều vùng chưa được củng cố vững mạnh. Công tác bảo vệ chủ quyền, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội; bảo vệ tài nguyên môi trường sinh thái, lợi ích quốc gia trên khu vực biên giới đất liền và các vùng biển - đảo còn đặt ra hàng loạt vấn đề cần được tiếp tục giải quyết. Các thế lực thù địch và bọn tội phạm vẫn tiếp tục gây nhiều khó khăn cho công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, mưu đồ xâm nhập, phá hoại biên giới nước ta vẫn diễn biến phức tạp; tranh chấp trên biển Đông và quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa, trên các tuyến biên giới còn tiềm ẩn những yếu tố khó lường; các hoạt động lợi dụng dân tộc, tôn giáo vẫn là những vấn đề nhạy cảm, phức tạp nổi lên ở các địa bàn miền núi, biên giới, biển - đảo. Đây là những nhân tố đang hàng ngày, hàng giờ tác động đến nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam trong tình hình mới. Xây dựng và bảo vệ biên giới là một bộ phận trọng yếu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Để bộ phận trọng yếu này tương xứng với tầm quan trọng của nó, Đảng, Nhà nước ta cần có chiến lược nói trên để làm cơ sở xây dựng quản lý, bảo vệ quốc gia bền vững.
Đồng bào Tây Nguyên trong ngày hội văn hóa các dân tộc. Ảnh: M.Điền
Nghị quyết Đại hội X của Đảng ta đã khẳng định: “Khẩn trương chỉ đạo xây dựng và ban hành các chiến lược quốc gia: Chiến lược Quốc phòng, Chiến lược An ninh và các chiến lược chuyên ngành khác”. Thực hiện Nghị quyết Đại hội X của Đảng trong nhiệm kỳ qua, Trung ương Đảng, Chính phủ đã xây dựng và triển khai thực hiện chiến lược biển, đảo. Đây là một nội dung rất quan trọng làm cơ sở hoạch định hệ thống các chủ trương, chính sách, giải pháp cơ bản nhằm phấn đấu đưa nước ta trở thành một quốc gia mạnh về biển, giàu lên từ biển, bảo vệ vững chắc chủ quyền, quyền chủ quyền quốc gia trên biển, góp phần giữ vững ổn định và phát triển đất nước.
Trong nhiệm kỳ tới, sự ra đời của chiến lược xây dựng, quản lý và bảo vệ biên giới Tổ quốc là một đòi hỏi bức thiết cũng như chiến lược biển đảo trong nhiệm kỳ Đại hội X của Đảng. Chiến lược xây dựng và bảo vệ biên giới sau khi đã hoàn thành phân giới cắm mốc với các nước láng giềng là điều kiện thuận lợi để hoạch định đồng bộ hệ thống chủ trương, chính sách, giải pháp và hoàn thiện hệ thống pháp luật về biên giới, từ đó tạo được động lực mới và sự phát triển bền vững trong xây dựng và bảo vệ biên giới.
Nội dung của chiến lược xây dựng và bảo vệ biên giới là đường lối tổng thể của Đảng ta đối với địa bàn biên giới. Trên dải hành lang không gian sinh tồn của dân tộc Việt Nam, các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quân sự - quốc phòng, an ninh, đối ngoại... đều được định hướng xây dựng cơ bản, đồng bộ. Trong đó cốt lõi là thực hiện chính sách “an dân” và xây dựng phát huy các tiềm lực kinh tế, các giá trị văn hóa, lịch sử gắn kết chặt chẽ với củng cố xây dựng nền quốc phòng toàn dân, nền an ninh nhân dân và lực lượng vũ trang chuyên trách nòng cốt quản lý, bảo vệ biên giới. Đây là cơ sở vững chắc để huy động mọi nguồn lực vật chất và tinh thần của đất nước nhằm xây dựng nền biên phòng toàn dân và thế trận biên phòng vững mạnh.
Trung tướng Võ Trọng Việt
