Xã Ea Trul (huyện Krông Bông, tỉnh Đắc Lắc)-xã thuần nông với cây trồng chủ lực là lúa nước- đang phải gồng mình chống hạn. Toàn xã có hơn 600ha ruộng lúa sản xuất hai vụ, dẫn đầu về diện tích và sản lượng lúa ở huyện Krông Bông.
Trao đổi tại UBND xã, đồng chí Phạm Xuân Hóa, Phó chủ tịch UBND và Ngô Văn Năm, cán bộ phụ trách nông nghiệp xã cho chúng tôi biết: “Bước vào sản xuất vụ Đông-Xuân 2009-2010, nắng nóng kéo dài vào thời điểm cây lúa trổ bông và làm hạt. Nguồn nước ở hồ đập cạn kiệt nên khô hạn diễn ra gay gắt. Theo thống kê sơ bộ, đến đầu tháng 4 này, trong tổng số 299ha lúa nước Đông-Xuân ở toàn xã, đã có 121ha khô cháy hoàn toàn”.
Cùng cán bộ nông nghiệp xã, chúng tôi xuống cánh đồng của thôn 3, buôn Plum và buôn Cư Mil, tận mắt chứng kiến những thửa ruộng khô nứt nẻ, cây lúa đang làm hạt khô cháy nỏ như rơm, và 5/5 đập dâng ở các buôn: Bang Kung, Cư Mil, E Yuôi, Krông và Băng Kung đều đã cạn trơ đáy.
Trên cánh đồng thôn 3, các hộ Vũ Văn Ngô, Nguyễn Vỹ Miên và Ama H’ Nghê vì tiếc công tiếc của nên đã cắt những sào lúa khô cháy như rơm về cho bò ăn. Anh Nguyễn Vỹ Miên than thở: “Gia đình có 5 sào lúa, thì cháy khô mất 2,5 sào, phần còn lại được thu nhưng năng suất giảm 50%. Mình đang lo thiếu lương thực cho 7 nhân khẩu trong tháng tới”.
Hạn hán xảy ra gây thiệt hại lớn cho nông dân xã Ea Trul. Theo tính toán, 1ha lúa chi phí đầu tư khoảng 4 triệu đồng, và mỗi ha bà con thất thu 5 tấn lúa, trị giá khoảng 20 triệu đồng.
Với tỷ lệ hộ nghèo còn gần 20%, cộng với những thiệt hại nặng do đợt hạn hán này gây ra, tới đây số hộ nghèo ở Ea Trul tăng lên là điều khó tránh khỏi.
Ngay từ cuối tháng 3, nhằm giúp bà con chống hạn, UBND xã đã lập kế hoạch kiến nghị huyện Krông Bông hỗ trợ 3.700 lít dầu và chủ động trích kinh phí dự phòng cấp cho bà con 2.456 lít dầu phục vụ bơm tưới chống hạn. Nhưng đến 5-4, Ea Trul mới chỉ mua và hỗ trợ bà con được 888 lít với tổng kinh phí gần 13 triệu đồng thì phải dừng lại do trên địa bàn không còn nguồn nước để bơm tưới và 121ha lúa đã khô cháy hoàn toàn không thể cứu vãn.
Để bảo đảm sản xuất ổn định, tới đây Ea Trul được Trung ương và tỉnh đầu tư hơn 120 tỷ đồng xây dựng 10km kênh mương thủy lợi kiên cố đưa nước từ hồ thủy điện Krông Kma về tưới cho 600ha lúa hai vụ.
Theo thống kê của Ban chỉ huy phòng chống lụt bão và giảm nhẹ thiên tai Đắc Lắc, đến đầu tháng 4-2010, hạn hán đã xảy ra ở các huyện Krông Ana, Krông Pách, Krông Bông, Krông Búc, Krông Năng, Ea H’leo và M’đrắk, làm 1.716ha lúa Đông-Xuân (trong tổng số 29.168ha lúa toàn tỉnh) bị khô hạn.
Riêng về cây cà phê, trong tổng số 171.000ha toàn tỉnh, hiện hơn 2.500ha khô héo do thiếu nước tưới đợt 3, có nguy cơ bị giảm năng suất do héo hoa và rụng quả non. Hàng nghìn hộ dân trồng cà phê ở Đắc Lắc đang phải chạy ngược chạy xuôi lo mua máy bơm, đầu tư khoan, đào thêm giếng tìm nguồn nước tưới chống hạn.
Anh Y Rin Mlô ở buôn Táh, xã Ea Bhốk, huyện Cư Kuin ngừng tay tưới cà phê tâm sự: “Gia đình mình có 9 sào cà phê năm thứ 3, nay đang cho quả bói thì gặp hạn nặng, quả rụng gần hết. Mùa khô này nắng nóng quá, thiếu nguồn nước, mình đã phải đào thêm giếng dưới ruộng để tưới cà phê. Năm ngoái, mình chỉ tưới 5 đợt là hết mùa khô. Còn năm nay, tưới đến đợt thứ 8 rồi mà cà phê vẫn héo, trời thì vẫn chưa đổ trận mưa nào cả, chắc phải tưới đợt nữa. Mỗi đợt chi phí khoảng 200.000 tiền dầu mới đủ chạy máy tưới, tốn kém lắm!”.
Hiện toàn tỉnh Đắc Lắc đang có 520 công trình thủy lợi lớn nhỏ, nhưng mới bảo đảm nước tưới cho 52% diện tích cây trồng. Vì vậy, thiệt hại khi hạn hán xảy ra là khó tránh khỏi, nhất là năm nay do mực nước các hồ đập, sông suối xuống thấp hơn bình quân nhiều năm, hệ thống kênh mương cuối tuyến chưa được kiên cố hóa nên không bảo đảm nước tưới chống hạn. Trong khi đó, diện tích gieo trồng, nhất là lúa nước vụ Đông-Xuân lại vượt xa so kế hoạch, toàn tỉnh Đắc Lắc vượt 12,8%, có xã như Ea Trul vượt hơn 60%.
Trước tình hình này, một số huyện như Krông Pách, Krông Bông, Krông Ana, Cư Kuin, Ea Kar và Lắc đã hỗ trợ bà con nông dân một phần chi phí mua dầu bơm tưới chống hạn, sửa chữa dập dâng, nạo vét kênh mương, bơm nước từ sông lớn vào cánh đồng. Tỉnh Đắc Lắc cũng đã có kế hoạch xem xét hỗ trợ giống cho bà con vùng thiệt hại nặng sản xuất vụ Hè-Thu 2010 tới đây.
Với hạn hán kéo dài ở Đắc Lắc, nguy cơ thiếu nước sinh hoạt trong một vài tuần tới là điều trông thấy.
Bài và ảnh: Kiều Bình Định
