Giá điện tăng sẽ ảnh hưởng nhiều đến các doanh nghiệp sản xuất. Ảnh: H.Thúy
Từ giữa tháng 12-2009, nhiều doanh nghiệp (DN) đã “khóc ròng” vì ngân hàng (NH) từ chối cho vay và hứa hẹn sang năm 2010 sẽ giải quyết hồ sơ vay vốn. Tuy nhiên, đến thời điểm này, nhiều DN, đặc biệt là DN nhỏ và vừa, vẫn rất khó tiếp cận nguồn vốn NH khiến một số DN phải vay bên ngoài với lãi suất cao.
Lãi suất cao nhưng vẫn khó vay
Ông Cao Tiến Vị, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ TPHCM, Chủ tịch HĐQT Công ty Giấy Sài Gòn, cho biết: Năm nay, DN không được hỗ trợ lãi suất đã là khó khăn rất lớn, các NH lại hạn chế tín dụng nên càng khó khăn hơn. Hiện nay, hồ sơ đang vay thì có khả năng được vay nối tiếp nhưng hồ sơ mới thì rất khó. Mặc dù theo quy định của NH Nhà nước, lãi suất cho vay tối đa là 12%/năm nhưng hiện một số NH đã công khai cộng một số khoản chi phí, nâng lãi suất cho vay thực lên đến 18% - 20%. Những khoản chi phí này không nằm trong hợp đồng nên DN khó hạch toán. Do đó, DN chủ yếu vay để duy trì hoạt động chứ không phải để mở rộng sản xuất.
Theo nhận định của chuyên gia kinh tế, TS Đinh Thế Hiển, trong hai quý I và II, lãi suất NH không thể giảm và không phải DN nào cũng tiếp cận được nguồn vốn. Năm 2009, do suy thoái, NH đã tăng trưởng vốn rất mạnh (trên 36%), trong đó một lượng cung ứng vốn khá lớn cho các khoản vay trung, dài hạn nên đến nay chưa thu hồi được. Trong khi đó, vốn huy động trong dân là có hạn và là huy động ngắn hạn, dẫn đến tình trạng thiếu tiền cho vay. Nếu NH có tăng lãi suất huy động thêm nữa cũng không huy động được bao nhiêu.
TS Lê Thẩm Dương, Trưởng Khoa Quản trị kinh doanh Trường Đại học Ngân hàng TPHCM, cũng cho rằng năm 2010 là năm “lãnh” hậu quả của việc cứu khủng hoảng. Kinh tế VN sẽ khó ở nhiều bình diện. Nếu nghiêng về mục tiêu cân đối vĩ mô thì NH sẽ không dám cho vay, DN gặp khó khăn về vốn. Thực tế các NH đã hạn chế cho vay từ khi kết thúc năm tài chính 2009 (31-12-2009) đến nay và chưa có chuyển biến mới. Sắp tới, dù lãi suất cơ bản tăng hay giảm thì DN đều khó vay được vốn từ NH...
Tác động dây chuyền từ tăng giá điện
Một thách thức khác đối với các DN trong thời gian sắp tới là tác động của việc tăng giá điện. Theo lộ trình, tháng 3 này, điện sẽ có giá mới. Và dù Chính phủ phê duyệt phương án nào trong 3 phương án thì giá điện tăng chắc chắn sẽ kéo hàng loạt mặt hàng khác tăng theo.
Ông Phạm Chí Cường, Chủ tịch Hiệp hội Thép VN, lo lắng: Tăng giá điện, ngành thép bị ảnh hưởng nhiều nhất. Riêng các nhà máy luyện phôi thép cần từ 500 – 700 KWh điện để cho ra lò 1 tấn thép, khi giá điện tăng sẽ đẩy giá thành sản phẩm lên cao. Song song đó, giá các nguyên liệu đầu vào của ngành thép cũng tăng khiến các DN càng chật vật hơn với bài toán giữ giá, cạnh tranh với hàng ngoại.
Ông Cao Tiến Vị cho rằng trong ngành giấy, nếu giá điện tăng thêm 10% thì chi phí sản xuất sẽ tăng thêm 3%. Khi giá điện tăng, DN không thể tăng giá bán hàng ngay lập tức mà phải đợi ít nhất 2-3 tháng sau nên rất dễ bị lỗ...
Theo các chuyên gia kinh tế, nếu giá điện tăng thì các DN sản xuất thép, xi măng, inox... sẽ ảnh hưởng trực tiếp. Bên cạnh đó, do mức tiêu hao năng lượng của DN VN cao nên khi giá điện tăng, sức cạnh tranh của DN sẽ giảm đối với khu vực. Thế nhưng, tăng giá điện là cần thiết và chính tiến trình thương mại hóa giá điện buộc DN phải tái cấu trúc, đầu tư máy móc thiết bị hiện đại, tiết kiệm điện thay vì sử dụng công nghệ lạc hậu, tiêu hao nhiều năng lượng như hiện nay. Trong nền kinh tế thị trường, không có chuyện giá điện tăng bao nhiêu là giá hàng hóa sẽ tăng bấy nhiêu mà các DN sẽ phải cân nhắc. Bởi, DN nào tăng giá nhiều, tăng giá vô tội vạ sẽ tự đào thải...
Tiết kiệm, nâng sức cạnh tranh
Theo TS Đinh Thế Hiển, bên cạnh những khó khăn nói trên, khó khăn lớn nhất là ở bản chất của nhiều DN hiện nay: Thâm dụng vốn, thâm dụng tài nguyên, thâm dụng lao động nên sức cạnh tranh không cao. Với mức lãi suất 15% - 17%/năm, DN còn xoay xở được nhưng khi lãi suất NH lên đến 19% - 20%/năm như hiện nay, sẽ có DN “chết”. TS Lê Thẩm Dương cũng nhấn mạnh khó khăn lớn nhất chính là DN không đủ tầm. Năm 2010 được xác định là năm rủi ro của chính sách, DN phải có dự phòng rủi ro, nếu không rất dễ “chết”...
Các chuyên gia kinh tế cũng cho rằng DN cần phải chuẩn bị thật kỹ để đối phó với những tác động tiêu cực từ bên ngoài. Kinh tế thế giới phục hồi, các nước sẽ tăng mức tiêu thụ nguyên liệu. DN VN đa phần là DN sản xuất thô, nguyên liệu đầu vào tăng nhưng không thể tăng giá đầu ra tương ứng... Trước tình hình trên, các DN cần khắc phục bằng cách cắt giảm chi phí, giãn và phân khúc lại đầu tư, tận dụng tối đa thuê tài sản thay vì mua, tập trung vào vốn lưu động, rút ngắn vòng quay sản phẩm từ sản xuất đến bán hàng... Với cách này, DN có thể giảm được đến 30% nhu cầu vốn.